Bổ sung ngày 06-8-2016: Bài thuyết đạo của Đức Hộ Pháp xác định ảnh chụp ngày 15-6-1948. BBT
GPT đọc nguyên văn chú thích:
Saint-Siège Caodaïste
TAYNINH (Sud Vietnam) - Juin 1948
Intérieur du Temple Caodaïste. Visite du Général Chevance Bertin (au milieu, en short). Le Supérieur du Caodaïsme (à droite, en tunique).
Bổ sung: Bài thuyết đạo liên quan trực tiếp với ảnh trên đây
https://www.khoinhonsanh.org/2026/08/6626-le-tiep-ruoc-ong-tong-truong-bo.html#more
Dịch
Tòa Thánh Cao Đài
Tây Ninh (Nam Việt Nam) – Tháng 6 năm 1948
Bên trong Đền Thánh Cao Đài. Chuyến viếng thăm của Tướng Chevance Bertin (ở giữa, mặc quần short). Vị lãnh đạo tối cao của Cao Đài (ở bên phải, mặc áo dài).
Ghi chú
- Saint-Siège Caodaïste = Tòa Thánh Cao Đài.
- Juin 1948 = tháng 6 năm 1948.
- Général Chevance Bertin là Tướng Chevance-Bertin của Pháp.
- Cụm Le Supérieur du Caodaïsme nghĩa đen là "Vị đứng đầu (lãnh đạo tối cao) của Cao Đài". Trong bối cảnh lịch sử tháng 6-1948 tại Tòa Thánh Tây Ninh, đây là cách người Pháp gọi Đức Hộ Pháp Phạm Công Tắc.
Đáng chú ý, chú thích này không ghi tên Đức Hộ Pháp, mà chỉ mô tả là "Le Supérieur du Caodaïsme" (vị lãnh đạo của Cao Đài). Đây là một chi tiết hữu ích khi sử dụng bức ảnh như vật chứng, vì chú thích xác nhận:
- Địa điểm: Tòa Thánh Tây Ninh.
- Thời gian: tháng 6-1948.
- Nhân vật Pháp: Tướng Chevance-Bertin.
- Có mặt vị lãnh đạo Cao Đài (Đức Hộ Pháp).
BBT: Năm 1948 việc các quan chức mặc quần Short là bình thường, bài số 6386 đăng ảnh Ngài Lê Văn Hoạch mặc quần Short chụp ảnh với Ngài Trần Quang Vinh ...
https://www.khoinhonsanh.org/2026/03/6386-tai-en-thanh-anh-bo-tong-tham-muu.html#more
&&&
GPT cho biết Tiểu sử văn tắc Tướng Chevance-Bertin.
Tướng Maurice Chevance-Bertin (1910–1996) là một sĩ quan, chính khách và nhân vật nổi bật của phong trào Kháng chiến Pháp trong Thế chiến II.
Tiểu sử vắn tắt
Họ tên: Maurice Chevance-Bertin (tên đầy đủ thường ghi là Maurice Chevance, bí danh Bertin hoặc Barrioz-Bertin).
Sinh: 25-10-1910 tại Nanteuil-le-Haudouin, Pháp.
Mất: 17-6-1996 tại Paris. (Musée de l'Ordre de la Libération)
Quân nghiệp
Phục vụ trong Binh chủng Thuộc địa (Infanterie coloniale).
Trước Thế chiến II từng phục vụ tại:
Algérie,
Tunisia,
Tchad.
Trong chiến dịch nước Pháp năm 1940, chỉ huy Trung đoàn Tirailleurs Sénégalais số 8. (Guide du Marseille Colonial)
Kháng chiến Pháp
Sau khi Pháp đầu hàng Đức năm 1940:
tham gia phong trào Résistance (Kháng chiến Pháp),
giữ nhiều chức vụ chỉ huy quan trọng trong lực lượng FFI (Forces Françaises de l'Intérieur),
sau khi nước Pháp được giải phóng năm 1944 được phong Chuẩn tướng (Général de brigade). (Musée de l'Ordre de la Libération)
Ông được trao danh hiệu rất cao quý:
Compagnon de la Libération (Đồng chí Giải phóng),
Commandeur de la Légion d'honneur (Chỉ huy Bắc đẩu Bội tinh). (Musée de l'Ordre de la Libération)
Liên quan đến Đông Dương
Năm 1948, Chevance-Bertin sang Đông Dương trong một chuyến khảo sát và làm việc về chính trị – quân sự.
Ông đến Tòa Thánh Tây Ninh vào tháng 6-1948, chính là chuyến thăm được ghi trong bức ảnh bạn đang nghiên cứu.
Sau chuyến đi (khoảng tháng 5–7/1948), ông báo cáo về tình hình Đông Dương và tham gia thảo luận về chính sách của Pháp đối với Giải pháp Bảo Đại. Ông cũng tham gia việc tổ chức và hỗ trợ xây dựng quân đội của Bảo Đại trong giai đoạn đầu. (Guide du Marseille Colonial)
Đối với đề tài của bạn
Chevance-Bertin không phải là Toàn quyền hay Cao ủy Đông Dương, mà là một tướng có ảnh hưởng về quân sự và chính trị, đồng thời là một nhân vật có tiếng trong giới thuộc địa và Quốc hội Pháp sau chiến tranh.
Vì vậy, việc ông đích thân đến Tòa Thánh Tây Ninh tháng 6-1948 có ý nghĩa lịch sử đáng chú ý. Nó cho thấy vào thời điểm Chính phủ Trung ương Lâm thời Việt Nam vừa được thành lập (27-5-1948), phía Pháp vẫn tiếp tục tiếp xúc trực tiếp với lãnh đạo Cao Đài. Đây là một dữ kiện có thể đặt vào dòng biên niên của bạn, bên cạnh các sự kiện về Quân đội Cao Đài và tiến trình hình thành Quốc gia Việt Nam.