Bạn đọc Phan Thị Hằng (Đồng Nai)
Hồi ký Phong Trào Kháng Chiến Trình Minh Thế của Nhị Lang (1985), trang 31, 32 viết Tướng Thế cho đánh bom ngày 09-01-1952 tại Sai Gòn. (1).
BBT nghĩ gì?
Hồi đáp.
Cảm ơn bạn Hằng gởi câu hỏi.
Câu hỏi của bạn Hằng rất đơn giản nhưng lại khó trả lời chính xác.
BBT xin tách ra làm 02 phần: Lực lượng nào đánh bom ngày 09-01-1952 và phần nghĩ gì BBT sẽ trả lời sau.
Việc đánh bom ngày 09-01-1952 ở Sài Gòn là có thật, nhưng không có sự thống nhất về lực lượng thực hiện. Nhìn chung, các nguồn hiện có có thể chia thành hai hướng chính: Việt Minh và Trình Minh Thế.
Hướng cho rằng do Việt Minh
- Tạp chí LIFE (28-01-1952): quy trách nhiệm cho Việt Minh.
Hướng cho rằng do Trình Minh Thế
- Báo Le Monde (24-01-1952): đăng tin từ Sài Gòn rằng cuộc điều tra của cảnh sát Sài Gòn kết luận các vụ đánh bom do những người Cao Đài ly khai theo Trình Minh Thế thực hiện.
Đây là hai nguồn đương thời nhưng mâu thuẫn nhau và cả hai nguồn đều có uy tín lớn, nên BBT không xác định được nguồn nào là đáng tin cậy hơn.
Còn như đi vào động cơ hay bản chất thì là một vấn đề khác.
Kế đây BBT liệt kê một vài nguồn khác sau năm 1952
Các tác phẩm và công trình xuất bản sau năm 1952:
- Graham Greene, The Quiet American (1955, tiểu thuyết): xây dựng cốt truyện theo hướng vụ đánh bom do lực lượng của Trình Minh Thế thực hiện, có sự hậu thuẫn của một nhân vật Mỹ hư cấu.
- Nhị Lang, Phong Trào Kháng Chiến Trình Minh Thế (1985, hồi ký): khẳng định chính Trình Minh Thế ra lệnh thực hiện vụ đánh bom và mô tả khá chi tiết quá trình chuẩn bị.
- Seth Jacobs, America's Miracle Man in Vietnam (2004, nghiên cứu lịch sử): cho rằng vụ đánh bom do lực lượng của Trình Minh Thế thực hiện, đồng thời phân tích mối quan hệ giữa Trình Minh Thế và Edward Lansdale.
- Fredrik Logevall, Embers of War (2012, nghiên cứu lịch sử): trình bày theo hướng vụ đánh bom do lực lượng của Trình Minh Thế thực hiện trong bối cảnh chính sách của Pháp và Hoa Kỳ tại Đông Dương.
Như đã nói ngay năm 1952 đã mâu thuẫn nên BBT không xác định được là nguồn nào đáng tin.
Về tác phẩm điện ảnh (không phải phim điều tra hay tư liệu)
BBT tra cứu thấy có các phim như sau:
| Năm | Tác phẩm | Thể loại | Quan điểm về vụ đánh bom |
|---|---|---|---|
| 1958 | The Quiet American (đạo diễn Joseph L. Mankiewicz) | Phim điện ảnh | Chuyển thể rất khác nguyên tác của Graham Greene. Phim không theo hướng Trình Minh Thế đứng sau vụ đánh bom; đồng thời làm giảm hoặc loại bỏ hàm ý về sự can dự của phía Mỹ. |
| 2002 | The Quiet American (đạo diễn Phillip Noyce) | Phim điện ảnh | Trung thành hơn với nguyên tác. Phim thể hiện lực lượng của Tướng Trình Minh Thế thực hiện vụ đánh bom, đồng thời nhân vật Mỹ Alden Pyle bí mật hậu thuẫn và tìm cách đổ trách nhiệm cho Việt Minh. |
Lưu ý: Cả hai đều là phim chuyển thể từ tiểu thuyết của Graham Greene, không phải phim tài liệu hay công trình nghiên cứu lịch sử.
Tác phẩm điện ảnh", tách biệt với báo chí đương thời, hồi ký và các công trình nghiên cứu lịch sử.
(1)/- link
https://drive.google.com/file/d/1cCWQ82LY08lkzyblUrcBSLWOduPKzmC7/view?pli=1