30-03-1955, 1 giờ – Số 80 (Mật; Niact): Collins phản đối Diệm dùng quân tiếp quản Tổng nha Cảnh sát–Công an.
Link nguyên văn
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d80?
45TL
GPT DỊCH
Dưới đây là bản dịch sát nghĩa, giữ nguyên cách Collins thuật lại cuộc trao đổi và đặc biệt giữ rõ những chỗ Collins trực tiếp phê bình Diệm.
80. Điện văn của Đại diện Đặc biệt tại Việt Nam (Collins)
gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
Sài Gòn, ngày 30-3-1955 — 1 giờ sáng
4194. Tham chiếu điện văn Đại sứ quán số 4192, gửi lặp
lại Paris số 1117.
1. Lúc 16 giờ 30 ngày 29-3, tôi đến gặp Ely để nghe
ông thuật lại cuộc nói chuyện với Diệm.
Ely nói rằng cuối cùng Diệm đã đồng ý không sử dụng vũ lực
để tiếp quản trụ sở Cảnh sát và Công an Quốc gia. Ely đã đề nghị đưa tòa
nhà này vào khu vực an ninh của ông và bảo đảm việc rút các biệt kích Bình
Xuyên được cho là đang chiếm giữ nơi đó.
Ely nói rằng Diệm rất muốn cách chức ngay Sang, người đứng
đầu Cảnh sát và Công an, và sẵn sàng chấp nhận đơn từ chức của Bộ trưởng Quốc
phòng Minh.
Ủy viên Wintrebert, người có mặt tại đó, nói rằng người
em Luyện chắc chắn đứng đằng sau diễn biến này.
Tôi nói với Ely rằng tôi hết sức lo ngại vì Diệm đã thực hiện
những bước nghiêm trọng như vậy mà không tham khảo ý kiến của ông hoặc tôi.
2. Ngay sau cuộc nói chuyện với Ely, tôi đến gặp Diệm.
Tôi nói với ông rằng tôi lo ngại về những diễn biến này và hỏi tình hình lúc đó
ra sao.
Diệm trả lời rằng Giám đốc Cảnh sát và Công an, Sang, đã phạm
nhiều hành vi vô kỷ luật, đã cho phép các biệt kích Bình Xuyên tuần tra trên đường
phố và chiếm giữ tài sản của Cảnh sát.
Ông nói thêm rằng lẽ ra ông phải cách chức Sang ngay từ đầu,
nhưng thay vào đó đã kiên nhẫn với Sang. Tuy nhiên, Diệm nói rằng giờ đây ông
không thể bảo đảm an ninh nội bộ.
Ông đã tìm cách liên lạc với Sang bằng điện thoại, nhưng
Sang từ chối nói chuyện với ông. Vì vậy, ông đã tiến hành các bước để quân đội
chiếm trụ sở Cảnh sát lúc 13 giờ 30 và đưa người đứng đầu mới của Cảnh sát và
Công an vào chức vụ.
Ông nói thêm rằng Nội các đã hai lần trao cho ông quyền thực
hiện bất cứ biện pháp nào cần thiết để bảo đảm an ninh.
Ông đã triệu Bộ trưởng Quốc phòng Minh và Tổng Tham mưu trưởng
Tỵ đến và ban những mệnh lệnh cần thiết cho họ.
Minh nói với ông rằng Nội các cần được yêu cầu phê chuẩn một
bước đi nghiêm trọng như vậy. Diệm trả lời rằng sự vô kỷ luật của Sang là điều
không thể dung thứ.
Minh trả lời Diệm rằng ông sẽ buộc phải từ chức nếu mệnh lệnh
của Thủ tướng được thi hành.
Diệm nói với Minh rằng ông có thể ghi bằng văn bản bất cứ sự
phản đối nào đối với mệnh lệnh của Thủ tướng, nhưng không có lựa chọn nào
khác ngoài việc thi hành mệnh lệnh đó.
Minh liền từ chức.
Sau đó Diệm ban lệnh chính thức cho Tổng Tham mưu trưởng Tỵ
thực hiện việc chiếm trụ sở Cảnh sát.
(Thay vì thi hành, Tỵ đến gặp Ely và thông báo rằng ông sẽ
không thi hành mệnh lệnh nếu không có sự chấp thuận của Ely. Ely dường như đã bảo
ông đình chỉ việc thi hành.)
3. Sau đó Diệm nói rằng Ủy viên Wintrebert đã đến gặp
Thủ tướng theo lời mời của ông ngay sau khi Minh và Tỵ rời đi.
Wintrebert lập tức báo cho Ely về kế hoạch của Diệm.
Ely phái các Tướng Jacquot và Gambiez cùng Ủy viên
Wintrebert đến Dinh để cảnh báo Tổng thống bằng những lời lẽ mạnh mẽ nhất
không được thi hành mệnh lệnh chiếm trụ sở Cảnh sát, đồng thời nói thêm rằng
trong bất cứ trường hợp nào, ông cũng không nên hành động trước khi nói chuyện
với Ely.
Cuối cùng Diệm đồng ý đình chỉ mệnh lệnh.
Trong khi đó, Ely cử phụ tá đến thông báo tình hình cho tôi.
4. Diệm nói rằng Ely đã đến gặp ông lúc 15 giờ 30 và
cảnh báo ông không nên tìm cách chiếm trụ sở Cảnh sát bằng vũ lực, vì hành động
này có thể châm ngòi cho những rối loạn nghiêm trọng.
Ely đề nghị đảm trách việc đưa bất cứ biệt kích Bình Xuyên
nào ra khỏi trụ sở Cảnh sát.
Diệm nói rằng ông đã trả lời Ely rằng mình là người đứng
đầu Chính phủ và Bộ trưởng Nội vụ, nên không còn lựa chọn nào khác ngoài
hành động, bởi vì Cảnh sát trưởng Sang đang công khai coi thường quyền lực của
ông.
Ông đã tính toán những nguy hiểm và cho rằng mình có thể thực
hiện cuộc hành động này mà không gặp nguy hiểm.
Diệm nói thêm rằng ông cảm thấy mình phải củng cố vị thế
đối với các giáo phái.
Ely nói với Diệm rằng phải có một giải pháp khác.
Diệm nói ông đã trả lời rằng giải pháp mình đề nghị là giải
pháp đúng, mặc dù ông đã đồng ý đình chỉ việc thi hành.
5. Tôi nói với Diệm rằng, theo nhận định của tôi, nếu
các mệnh lệnh của ông được thi hành và vũ lực được sử dụng thì sẽ xảy ra
giao tranh ác liệt trong thành phố.
Hơn nữa, quân của ông sẽ rất khó chiếm được trụ sở Cảnh sát
nếu không có pháo binh.
Diệm trả lời rằng ông đã nghiên cứu tình hình kỹ lưỡng; quân
Bình Xuyên còn trẻ, tinh thần thấp và sẽ đầu hàng.
Tôi nói với Diệm rằng không một người nào mà tôi đã tham
khảo ý kiến đồng ý với sự phân tích của ông.
Hơn nữa, chúng tôi có những báo cáo cho biết trụ sở Cảnh sát
đã được gài mìn. Ngoài ra, lực lượng phòng thủ được các bức tường che chở
và có súng máy bố trí để khống chế các đường tiến vào tòa nhà sẽ có lợi thế hơn
lực lượng tấn công.
Có thể dự liệu rằng giao tranh sẽ bùng nổ ở những khu vực
khác của thành phố, và điều này sẽ dẫn đến tổn thất lớn hơn rất nhiều so với
những gì có thể đạt được.
Hơn nữa, người Pháp có lẽ sẽ buộc phải can thiệp.
Tuy nhiên, Diệm vẫn khẳng định rằng ông có đủ lực lượng để
chiếm trụ sở Cảnh sát.
Tôi trả lời rằng nếu không xảy ra giao tranh, cuộc khủng
hoảng hiện tại có thể giải quyết bằng những biện pháp chính trị. Bình Xuyên
đang ở thế phòng thủ và tôi tin rằng họ sẽ không chủ động hành động chống Chính
phủ.
6. Về Bộ trưởng Quốc phòng Minh, tôi nói với Diệm rằng
tôi đã nghe từ nhiều nguồn rằng người em Luyện đã truyền lệnh cho quân đội
vượt qua thẩm quyền của Minh.
Tôi nhắc Diệm rằng trước đây tôi đã cảnh báo ông rằng Minh
có thể từ chức nếu ông tiếp tục gạt Minh sang một bên.
Tôi nói thêm rằng tôi đồng quan điểm với Minh về vấn đề
này.
Tôi nói tiếp rằng nếu Diệm chấp nhận đơn từ chức của Minh,
ông có thể phải đối diện với một tình hình nghiêm trọng không kém cuộc nổi
loạn của Hinh.
Tôi nói rằng ông không nên tìm cách đương đầu với tất cả
các lực lượng đối lập cùng một lúc.
Tôi khuyên Diệm để người Pháp bảo đảm việc Bình Xuyên rút khỏi
trụ sở Cảnh sát và đề nghị chính ông nên tìm cách đạt được một sự dàn xếp với
Minh để Minh tiếp tục giữ chức.
Tôi nói với Diệm rằng theo ý kiến của tôi, cho đến lúc này
ông đã thành công trong việc vượt qua các giáo phái về mặt chiến thuật,
nhưng giờ đây ông đang có nguy cơ bước vào xung đột công khai với họ.
Tôi cảnh báo rằng nếu không có Minh, ông có thể không nhận
được sự ủng hộ trung thành của quân đội.
Tôi nói thêm rằng trước khi thực hiện một hành động như vậy,
ông đáng lẽ phải tham khảo ý kiến của Ely và tôi.
Tôi nói rằng, như ông đã biết, tôi đã ủng hộ ông 100 phần
trăm, và thúc giục ông ngồi lại với Ely và tôi để tìm một giải pháp cho vấn
đề.
Diệm phản đối rằng Minh không có cùng cách đánh giá tình
hình như ông.
Tôi nói với Diệm rằng ông đáng lẽ phải triệu tập một
phiên họp Nội các, như Minh đề nghị, và nói rằng sẽ không có chuyện nghiêm
trọng nào xảy ra trong ngày nếu ông trì hoãn.
Tôi nói với ông rằng bằng cách hành động một mình,
ông đang không cần thiết gây ra sự chống đối của những người khác và cuối cùng
có thể đi đến chỗ cai trị Việt Nam chỉ với sự giúp đỡ của hai người em trai
mình.
Những bước đi này đã đe dọa sự tồn tại của Chính phủ và
hoàn toàn không đáng để mạo hiểm như vậy.
Tiếp theo bản dịch sát nghĩa từ mục 7 đến mục 14:
7. Diệm phản ứng ngay trước ý kiến cho rằng ông đang
cai trị phần lớn với sự giúp đỡ của những người em mình. Ông phủ nhận lời cáo
buộc đó và nói rằng ông buộc phải hành động trước khi tình hình trở nên tồi tệ
hơn.
Tôi nói với ông rằng trên thực tế, trước hành động mới nhất
này, tình hình đã được cải thiện. Tôi nói rằng nếu ông buộc phe đối lập
phải phản ứng bằng một hành động quân sự, ông sẽ có nguy cơ mất tất cả.
Tôi một lần nữa nói rằng ông nên để người Pháp đưa Bình
Xuyên ra khỏi trụ sở Cảnh sát một cách hòa bình; ông nên tham khảo ý kiến các bộ
trưởng của mình và nên yêu cầu Minh tạm hoãn việc từ chức.
Liên quan đến việc này, các sĩ quan Quân đội Việt Nam đã khẩn
khoản yêu cầu Minh đừng từ chức.
Diệm nói rằng trong cuộc khủng hoảng trước, ông đã được nói
rằng quân đội đứng về phía Minh, nhưng điều đó không đúng.
8. Tôi nói rằng Ely và tôi dự định sẽ gặp Diệm trong
một hoặc hai ngày tới để đề nghị những giải pháp cho vấn đề giải ngũ lực lượng
giáo phái, và nếu lúc này ông ép vấn đề theo cách như vậy, ông sẽ phạm phải
sai lầm nghiêm trọng nhất trong sự nghiệp của mình.
Tôi nói thêm rằng tôi hoàn toàn không đồng tình với những
hành động của ông.
Diệm vẫn khăng khăng rằng Minh và ông không nhìn sự việc
theo cùng một cách, và Minh phải ra đi. Chính Diệm sẽ giữ Bộ Quốc phòng và
giao Bộ Nội vụ cho một bộ trưởng khác, chưa nêu tên.
Tôi nói với Diệm rằng ông phải học cách làm việc với những
người có bản lĩnh mạnh mẽ nhưng bất đồng với mình, bởi vì nghệ thuật cai trị
phần lớn nằm ở kỹ năng đó.
Tôi nói rằng tôi buộc phải báo cáo với Chính phủ của mình rằng
ông đang phạm một sai lầm nghiêm trọng và đang đe dọa sự tồn tại của Chính
phủ mình một cách không cần thiết.
9. Tôi hỏi Diệm rằng ông dự định thay đổi Nội các như
thế nào trong bức thư ông gửi cho Tướng Soái.
Diệm đưa ra một câu trả lời không thỏa đáng, cho thấy ông dự
định để các thành viên Nội các hiện tại kiêm nhiệm thêm các bộ.
10. Diệm nói rằng Tướng Cao Đài Phương sẽ đến
gặp ông vào tối ngày 29 để yêu cầu Diệm sáp nhập 8.000 quân của Phương
vào quân đội, trong đó 1.000 người đã được sáp nhập.
Diệm cho biết ông dự định sáp nhập quân của Phương để Phương
không còn phải chịu trách nhiệm trước Giáo Tông Cao Đài.
Khi tôi hỏi số quân này sẽ được trả lương như thế nào, Diệm
nói rằng một khi họ đã được sáp nhập, có thể tiến hành những bước để giải
ngũ một phần trong số họ.
11. Tôi nói với Diệm rằng trong thời gian công tác tại
Việt Nam, tôi đã đưa ra rất ít yêu cầu đối với ông. Tuy nhiên, tôi buộc phải
yêu cầu ông đề nghị Minh rút đơn từ chức, dù chỉ là tạm thời.
Diệm trả lời rằng hiện tại đơn từ chức đang được đình lại,
chưa giải quyết.
Tôi nói rằng Minh có thể không nghĩ như vậy và Diệm có nguy
cơ nghiêm trọng phải đối mặt với một cuộc nổi loạn của quân đội nếu Minh rời
Chính phủ.
Đáp lại, Diệm nói đến “phe nhóm” của Minh như một
thành phần đáng phản đối trong Bộ Tổng Tham mưu.
Tôi một lần nữa nói rằng Diệm phải tập quen với sự chống
đối.
12. Để kết luận, tôi nói rằng Diệm đang khiến tôi rất
khó có thể tiếp tục ủng hộ Chính phủ của ông.
Tôi nói rằng nếu ông tiếp tục đường lối hiện tại, chúng tôi
sẽ phải chịu áp lực mạnh mẽ để ủng hộ một sự thay đổi Chính phủ.
Nếu không phải vì những người tị nạn, đối với họ chúng tôi
đang gánh một trách nhiệm lớn, tôi e rằng tôi có thể phải đề nghị Hoa Kỳ rút
sự ủng hộ.
Tôi yêu cầu Diệm thực hiện ba bước sau:
(a) cố gắng thuyết phục Minh đồng ý tiếp tục ở lại Chính phủ;
(b) soạn thảo một đề nghị cụ thể về việc cải tổ Nội các,
để thảo luận với Ely và tôi;
(c) tham khảo ý kiến Ely và tôi trước khi thực hiện bất cứ
bước đi nghiêm trọng nào khác.
Diệm trả lời rằng ông sẽ suy nghĩ về tình hình và có thể gọi
cho tôi vào cuối buổi tối.
13. Sau khi rời chỗ Diệm, tôi đến gặp Ely và thuật lại
cuộc nói chuyện nói trên.
Chúng tôi đồng ý sẽ cùng gặp Diệm nếu ông gọi cho một trong
hai chúng tôi.
Tính đến 22 giờ 30 ngày 29-3, chúng tôi chưa nhận được
tin gì thêm từ Diệm.
14. Mặc dù không có điều gì nghiêm trọng có khả năng
bùng nổ, trừ khi Diệm quyết định sử dụng vũ lực để tiếp quản trụ sở Công an,
tôi hết sức lo ngại về tình hình như đã trình bày ở trên.
[Collins]
Chú thích
[1] Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương,
751G.00/3–3055. Mật; Niact (Secret; Niact — yêu cầu hành động tức
thời). Điện văn cũng được gửi khẩn cho Paris để biết.
[2] Xem điện văn đã dẫn ở trên, tức Số 79 – điện
văn 4192 ngày 29-3-1955.
[3] Diệm thực tế đã tham khảo ý kiến Lansdale vào
sáng ngày 29-3. Về lời thuật của Lansdale về cuộc gặp với Diệm, xem In
the Midst of Wars, tr. 256–259.
Một chi tiết ở mục 10 rất đáng chú ý cho hồ sơ Cao
Đài của bạn: nguyên văn Collins viết “Cao Dai General Phuong” và “Phuong’s
8,000 men, of whom 1,000 have already been integrated”. Vì vậy tài liệu xác
nhận rằng theo lời Diệm nói với Collins ngày 29-3, Nguyễn Thành Phương đang
đề nghị đưa 8.000 quân của mình vào Quân đội Quốc gia, trong đó 1.000 người đã
được sáp nhập.
Tiếp theo bản dịch sát nghĩa từ mục 7 đến mục 14:
7. Diệm phản ứng ngay trước ý kiến cho rằng ông đang
cai trị phần lớn với sự giúp đỡ của những người em mình. Ông phủ nhận lời cáo
buộc đó và nói rằng ông buộc phải hành động trước khi tình hình trở nên tồi tệ
hơn.
Tôi nói với ông rằng trên thực tế, trước hành động mới nhất
này, tình hình đã được cải thiện. Tôi nói rằng nếu ông buộc phe đối lập
phải phản ứng bằng một hành động quân sự, ông sẽ có nguy cơ mất tất cả.
Tôi một lần nữa nói rằng ông nên để người Pháp đưa Bình
Xuyên ra khỏi trụ sở Cảnh sát một cách hòa bình; ông nên tham khảo ý kiến các bộ
trưởng của mình và nên yêu cầu Minh tạm hoãn việc từ chức.
Liên quan đến việc này, các sĩ quan Quân đội Việt Nam đã khẩn
khoản yêu cầu Minh đừng từ chức.
Diệm nói rằng trong cuộc khủng hoảng trước, ông đã được nói
rằng quân đội đứng về phía Minh, nhưng điều đó không đúng.
8. Tôi nói rằng Ely và tôi dự định sẽ gặp Diệm trong
một hoặc hai ngày tới để đề nghị những giải pháp cho vấn đề giải ngũ lực lượng
giáo phái, và nếu lúc này ông ép vấn đề theo cách như vậy, ông sẽ phạm phải
sai lầm nghiêm trọng nhất trong sự nghiệp của mình.
Tôi nói thêm rằng tôi hoàn toàn không đồng tình với những
hành động của ông.
Diệm vẫn khăng khăng rằng Minh và ông không nhìn sự việc
theo cùng một cách, và Minh phải ra đi. Chính Diệm sẽ giữ Bộ Quốc phòng và
giao Bộ Nội vụ cho một bộ trưởng khác, chưa nêu tên.
Tôi nói với Diệm rằng ông phải học cách làm việc với những
người có bản lĩnh mạnh mẽ nhưng bất đồng với mình, bởi vì nghệ thuật cai trị
phần lớn nằm ở kỹ năng đó.
Tôi nói rằng tôi buộc phải báo cáo với Chính phủ của mình rằng
ông đang phạm một sai lầm nghiêm trọng và đang đe dọa sự tồn tại của Chính
phủ mình một cách không cần thiết.
9. Tôi hỏi Diệm rằng ông dự định thay đổi Nội các như
thế nào trong bức thư ông gửi cho Tướng Soái.
Diệm đưa ra một câu trả lời không thỏa đáng, cho thấy ông dự
định để các thành viên Nội các hiện tại kiêm nhiệm thêm các bộ.
10. Diệm nói rằng Tướng Cao Đài Phương sẽ đến
gặp ông vào tối ngày 29 để yêu cầu Diệm sáp nhập 8.000 quân của Phương
vào quân đội, trong đó 1.000 người đã được sáp nhập.
Diệm cho biết ông dự định sáp nhập quân của Phương để Phương
không còn phải chịu trách nhiệm trước Giáo Tông Cao Đài.
Khi tôi hỏi số quân này sẽ được trả lương như thế nào, Diệm
nói rằng một khi họ đã được sáp nhập, có thể tiến hành những bước để giải
ngũ một phần trong số họ.
11. Tôi nói với Diệm rằng trong thời gian công tác tại
Việt Nam, tôi đã đưa ra rất ít yêu cầu đối với ông. Tuy nhiên, tôi buộc phải
yêu cầu ông đề nghị Minh rút đơn từ chức, dù chỉ là tạm thời.
Diệm trả lời rằng hiện tại đơn từ chức đang được đình lại,
chưa giải quyết.
Tôi nói rằng Minh có thể không nghĩ như vậy và Diệm có nguy
cơ nghiêm trọng phải đối mặt với một cuộc nổi loạn của quân đội nếu Minh rời
Chính phủ.
Đáp lại, Diệm nói đến “phe nhóm” của Minh như một
thành phần đáng phản đối trong Bộ Tổng Tham mưu.
Tôi một lần nữa nói rằng Diệm phải tập quen với sự chống
đối.
12. Để kết luận, tôi nói rằng Diệm đang khiến tôi rất
khó có thể tiếp tục ủng hộ Chính phủ của ông.
Tôi nói rằng nếu ông tiếp tục đường lối hiện tại, chúng tôi
sẽ phải chịu áp lực mạnh mẽ để ủng hộ một sự thay đổi Chính phủ.
Nếu không phải vì những người tị nạn, đối với họ chúng tôi
đang gánh một trách nhiệm lớn, tôi e rằng tôi có thể phải đề nghị Hoa Kỳ rút
sự ủng hộ.
Tôi yêu cầu Diệm thực hiện ba bước sau:
(a) cố gắng thuyết phục Minh đồng ý tiếp tục ở lại Chính phủ;
(b) soạn thảo một đề nghị cụ thể về việc cải tổ Nội các,
để thảo luận với Ely và tôi;
(c) tham khảo ý kiến Ely và tôi trước khi thực hiện bất cứ
bước đi nghiêm trọng nào khác.
Diệm trả lời rằng ông sẽ suy nghĩ về tình hình và có thể gọi
cho tôi vào cuối buổi tối.
13. Sau khi rời chỗ Diệm, tôi đến gặp Ely và thuật lại
cuộc nói chuyện nói trên.
Chúng tôi đồng ý sẽ cùng gặp Diệm nếu ông gọi cho một trong
hai chúng tôi.
Tính đến 22 giờ 30 ngày 29-3, chúng tôi chưa nhận được
tin gì thêm từ Diệm.
14. Mặc dù không có điều gì nghiêm trọng có khả năng
bùng nổ, trừ khi Diệm quyết định sử dụng vũ lực để tiếp quản trụ sở Công an,
tôi hết sức lo ngại về tình hình như đã trình bày ở trên.
[Collins]
Chú thích
[1] Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương,
751G.00/3–3055. Mật; Niact (Secret; Niact — yêu cầu hành động tức
thời). Điện văn cũng được gửi khẩn cho Paris để biết.
[2] Xem điện văn đã dẫn ở trên, tức Số 79 – điện
văn 4192 ngày 29-3-1955.
[3] Diệm thực tế đã tham khảo ý kiến Lansdale vào
sáng ngày 29-3. Về lời thuật của Lansdale về cuộc gặp với Diệm, xem In
the Midst of Wars, tr. 256–259.
Một chi tiết ở mục 10 rất đáng chú ý cho hồ sơ Cao
Đài của bạn: nguyên văn Collins viết “Cao Dai General Phuong” và “Phuong’s
8,000 men, of whom 1,000 have already been integrated”. Vì vậy tài liệu xác
nhận rằng theo lời Diệm nói với Collins ngày 29-3, Nguyễn Thành Phương đang
đề nghị đưa 8.000 quân của mình vào Quân đội Quốc gia, trong đó 1.000 người đã
được sáp nhập.
Hết nguyên văn
Tóm lược – 30-03-1955, 1 giờ sáng – Số 80
Ngày 29-3-1955, Diệm quyết định dùng Quân đội Quốc gia tiếp
quản trụ sở Cảnh sát–Công an đang do lực lượng Bình Xuyên kiểm soát và thay
Cảnh sát trưởng Sang. Bộ trưởng Quốc phòng Hồ Thông Minh phản đối, yêu cầu
đưa vấn đề ra Nội các; khi Diệm vẫn ra lệnh thi hành, Minh xin từ chức. Tổng
Tham mưu trưởng Nguyễn Văn Tỵ cũng không thi hành lệnh ngay mà báo cho
Ely. Phía Pháp can thiệp và Diệm cuối cùng đồng ý đình chỉ kế hoạch.
Collins trực tiếp gặp Diệm và phản đối mạnh. Ông cho rằng nếu
dùng quân đánh chiếm trụ sở Cảnh sát sẽ có nguy cơ giao tranh nghiêm trọng tại
Sài Gòn, Pháp có thể phải can thiệp. Collins khuyên giải quyết bằng biện
pháp chính trị, giữ Hồ Thông Minh trong Chính phủ và không nên cùng lúc đối đầu
với tất cả các lực lượng chống đối.
Collins cũng phê bình việc Ngô Đình Luyện bị cho là can
thiệp vào quân đội, cảnh báo Diệm không nên hành động một mình đến mức cuối
cùng chỉ còn cai trị với sự giúp đỡ của các em mình.
Về Cao Đài, Diệm cho Collins biết Tướng Nguyễn
Thành Phương xin sáp nhập 8.000 quân vào Quân đội Quốc gia, trong đó 1.000
người đã được sáp nhập. Diệm dự định tiếp tục sáp nhập lực lượng này rồi giải
ngũ một phần.
Cuối cùng, Collins cảnh báo rất mạnh: nếu Diệm tiếp tục đường
lối hiện tại, Collins sẽ khó tiếp tục ủng hộ Chính phủ Diệm, và thậm chí
có thể phải đề nghị Hoa Kỳ rút sự ủng hộ. Ông yêu cầu Diệm giữ Hồ Thông
Minh, đưa ra kế hoạch cải tổ Nội các và tham khảo Collins–Ely trước những quyết
định nghiêm trọng tiếp theo.
Điểm chính: Số 80 cho thấy Collins không chỉ phản đối
việc Diệm dùng quân chiếm Tổng nha Cảnh sát, mà còn xem cách Diệm tự quyết và đối
đầu đồng thời với nhiều lực lượng là một nguy cơ đối với chính sự tồn tại của
Chính phủ Diệm.