Link nguồn:
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d162?
GPT DỊCH
TÀI LIỆU 162 – NGÀY 30-4-1955
Hoa Kỳ bác bỏ yêu cầu của Bảo Đại triệu Ngô Đình Diệm
sang Cannes và cảnh báo về việc viện trợ nếu Diệm bị thay thế.
Nguồn: FRUS
1955–1957, Tập I – Tài liệu 162
I. BẢN DỊCH TOÀN VĂN
Điện văn của Ngoại trưởng Hoa Kỳ gửi Đại sứ quán Hoa Kỳ tại
Pháp
Washington, ngày
30-4-1955, lúc [không đọc được] giờ chiều.
Điện văn số 3888.
Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Paris phải thông báo cho Bảo Đại càng
sớm càng tốt, hoặc thông qua Nguyễn Đệ, hoặc cử một đại diện đến Cannes, với nội
dung như sau:
Chúng tôi đã xem xét yêu cầu của Bảo Đại, được chuyển đến
chúng tôi qua Gibson, đề nghị Hoa Kỳ thúc giục Diệm đến Cannes.
Hiện nay, chúng tôi không thể chấp thuận yêu cầu này.
Bảo Đại cần hiểu rằng dư luận Hoa Kỳ ngày càng phản đối việc
loại bỏ Diệm, đặc biệt là vào thời điểm hiện tại.
Nếu Diệm bị cách chức ngay lúc này và một chính phủ khác có
tinh thần dân tộc yếu hơn được thành lập, Bảo Đại cần biết rõ trước những phản ứng
có thể xảy ra tại Hoa Kỳ đối với việc tiếp tục viện trợ của Mỹ.
Tuyên bố của Thượng nghị sĩ Mansfield, mà Đại sứ quán Hoa Kỳ
tại Paris đã có, là bằng chứng rõ ràng cho lập trường này.
Hết nội dung thông điệp.
Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Paris đồng thời thông báo cho Bộ Ngoại
giao Pháp.
Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn thông báo cho Tướng Ely và Đại
sứ Anh biết rằng nội dung trên đang được gửi đến Bảo Đại.
Đại sứ quán Hoa Kỳ tại London thông báo cho Bộ Ngoại giao
Anh.
Dulles
II. CHÚ THÍCH NGUỒN
[1] Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương,
751G.00/4–3055.
- Phân
loại: Tối mật; điện văn khẩn cần hành động ngay; phổ biến hạn chế.
- Điện
văn cũng được gửi khẩn đến Sài Gòn với số 4826.
- Đồng
thời gửi đến London và Guam để chuyển cho Tướng Collins, lúc đó đang trên
đường trở lại Sài Gòn.
- Người
soạn thảo: Hoey.
- Được
Dulles và Bowie (về nội dung chính) thông qua.
- Người
phê chuẩn: Sebald.
Hết nguyên văn
III. TÓM TẮT NGẮN GỌN
Ngày 30-4-1955, Ngoại trưởng Dulles chỉ thị Đại sứ quán Hoa
Kỳ tại Pháp thông báo cho Bảo Đại ba điểm:
- Bác bỏ
yêu cầu của Bảo Đại muốn Hoa Kỳ thúc giục Thủ tướng Ngô Đình Diệm sang
Cannes.
- Phản đối
việc thay thế Diệm trong tình hình hiện tại, đặc biệt nếu chính phủ thay
thế có tinh thần dân tộc yếu hơn.
- Cảnh
báo về viện trợ: Việc cách chức Diệm có thể gây phản ứng bất lợi tại Hoa Kỳ,
ảnh hưởng đến khả năng tiếp tục viện trợ Mỹ.
Điểm nổi bật: Washington không chỉ từ chối đề nghị của Bảo Đại
mà còn trực tiếp cảnh báo ông về hậu quả đối với viện trợ Hoa Kỳ nếu Diệm bị
thay thế.