Trang

▼

Thứ Năm, 29 tháng 10, 2026

6747. Tài liệu 164. Ngoại trưởng Dulles chỉ thị tiếp tục ủng hộ Ngô Đình Diệm, phản đối Pháp can thiệp (84 TL)

 Link nguồn

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d164?

GPT DỊCH

TÀI LIỆU 164 – NGÀY 1-5-1955

Ngoại trưởng Dulles chỉ thị tiếp tục ủng hộ Ngô Đình Diệm, phản đối Pháp can thiệp và để các lực lượng chính trị Việt Nam tự giải quyết cuộc khủng hoảng.

Nguồn: FRUS 1955–1957, Tập I – Tài liệu 164

I. BẢN DỊCH TOÀN VĂN

Điện văn của Ngoại trưởng Hoa Kỳ gửi Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam

Washington, ngày 1-5-1955, lúc 2 giờ 10 phút chiều.

Điện văn số 4831.

 

Gửi Đại sứ Collins, từ Ngoại trưởng Dulles.

1.

Những sự kiện trong vài ngày qua đã đặt tình hình Việt Nam vào một bối cảnh rộng lớn hơn và khác với lúc ông còn ở đây.

Hiện nay, vấn đề không còn đơn thuần là có nên thay đổi Chính phủ Diệm hay không và thay đổi trong những điều kiện nào.

Tại Hoa Kỳ và trên thế giới nói chung, dù đúng hay sai, Diệm đang trở thành biểu tượng của chủ nghĩa dân tộc Việt Nam đang đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân Pháp và những phần tử tham nhũng, lạc hậu.

Cũng vậy, dù đúng hay sai, những biện pháp gần đây của Bảo Đại khiến người ta có cảm tưởng ông đang liên kết với những lực lượng ấy, trong khi Diệm đang nổi lên như một người anh hùng được công chúng ở đây ngưỡng mộ.

2.

Kể từ khi ông rời Washington, dư luận Hoa Kỳ và Quốc hội, trước những thắng lợi có vẻ như Diệm đã đạt được trong cuộc đấu tranh quân sự và chính trị hiện nay, càng ít có khả năng hơn trước trong việc ủng hộ hoặc chấp nhận một sự loại bỏ Diệm do áp lực từ bên ngoài.

Quan điểm của Thượng nghị sĩ Mansfield, mà ông đã biết rõ, đang ngày càng nhận được nhiều sự ủng hộ trong Quốc hội.

3.

Vào thời điểm này, nếu chúng ta tham gia vào một kế hoạch loại bỏ Diệm, thì việc đó không những không khả thi về mặt chính trị trong nước mà còn gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của Hoa Kỳ tại châu Á.

Những diễn biến được báo cáo, nếu được xác nhận và tiếp tục phát triển đến một kết quả thành công, dường như sẽ làm mất đi cơ sở của một số lý do chính trước đây được đưa ra để Hoa Kỳ ủng hộ việc loại bỏ Diệm.

4.

Trong tình hình này, chúng tôi tin rằng cần để các lực lượng chính trị bản xứ và có tinh thần dân tộc tại Sài Gòn cũng như trên toàn Việt Nam tự tìm ra giải pháp.

Có thể từ cuộc khủng hoảng hiện nay sẽ hình thành một chính phủ có cơ sở ủng hộ rộng rãi và được chấp nhận, dù có Diệm hay không có Diệm.

Chúng tôi không muốn ủng hộ những biện pháp có khuynh hướng làm suy yếu các thành phần trong chính phủ.

5.

Vì vậy, chúng tôi cho rằng vào thời điểm này ông nên:

(a) Cho biết Hoa Kỳ đang ủng hộ Chính phủ Diệm duy trì quyền hành và khôi phục luật pháp, trật tự.

(b) Khuyên Diệm tiếp tục chính sách kiềm chế và ôn hòa đối với Pháp.

(c) Thúc giục Tướng Ely không thực hiện những biện pháp gây phương hại đến địa vị của Chính phủ Diệm và Quân đội Quốc gia Việt Nam; đồng thời cảnh báo Ely rằng Hoa Kỳ sẽ hết sức phản đối bất kỳ sự can thiệp nào về quân sự hoặc hậu cần của lực lượng Pháp nhằm chống lại Chính phủ Diệm.

(d) Nếu phía Pháp không kiềm chế, chúng tôi nghi ngờ rằng những lời khuyên của Hoa Kỳ đối với Diệm, như nêu tại mục (b), có thể đem lại hiệu quả.

6.

Tôi nhận thức rằng trong một tình hình biến chuyển nhanh chóng như thế này, có thể xuất hiện những yếu tố mà chúng tôi tại Washington chưa biết đến.

Tôi mong nhận được những phân tích và các đề nghị tiếp tục của ông.

7.

Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Paris và London chuyển nội dung chính của điện văn này đến các nhà chức trách Pháp và Anh.

Dulles

II. CHÚ THÍCH NGUỒN

[1] Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương, 751G.00/5–155.

  • Phân loại: Tối mật; điện văn khẩn cần hành động ngay.
  • Người soạn thảo: Young.
  • Bản dự thảo được Bowie, MacArthur và Dulles xem xét, chấp thuận.
  • Điện văn cũng được gửi ưu tiên đến Paris và London để thông báo.

Hết nguyên văn

 

III. TÓM LƯỢC

Ngày 1-5-1955, Ngoại trưởng Dulles gửi điện văn cho Đại sứ Collins, xác định lại chính sách Hoa Kỳ đối với Ngô Đình Diệm sau những biến động quân sự và chính trị tại Sài Gòn.

1. Diệm đang trở thành biểu tượng của chủ nghĩa dân tộc.

Dulles nhận xét rằng, dù đúng hay sai, dư luận Hoa Kỳ và thế giới đang nhìn Diệm như người chống thực dân Pháp và các phần tử tham nhũng, lạc hậu. Ngược lại, Bảo Đại bị nhìn nhận là đang liên kết với những lực lượng ấy.

2. Hoa Kỳ không còn muốn tham gia loại bỏ Diệm.

Những thắng lợi gần đây của Diệm khiến dư luận và Quốc hội Hoa Kỳ càng phản đối việc thay thế ông bằng áp lực từ bên ngoài. Dulles cho rằng tham gia loại bỏ Diệm sẽ gây tổn hại đến uy tín Hoa Kỳ tại châu Á.

3. Để các lực lượng chính trị Việt Nam tự giải quyết.

Dulles chủ trương để các lực lượng chính trị dân tộc tại Việt Nam tìm ra giải pháp, có thể hình thành một chính phủ có cơ sở rộng rãi, với Diệm hoặc không có Diệm.

4. Tiếp tục ủng hộ Chính phủ Diệm và ngăn Pháp can thiệp.

Dulles chỉ thị Collins ủng hộ Chính phủ Diệm duy trì quyền hành, khuyên Diệm kiềm chế đối với Pháp và cảnh báo Tướng Ely không được có hành động quân sự hoặc hỗ trợ hậu cần chống Chính phủ Diệm.

Điểm nổi bật

Tài liệu 164 đánh dấu sự thay đổi rõ rệt trong chủ trương của Washington: Từ việc xem xét khả năng thay thế Diệm trong tháng 4-1955, Hoa Kỳ chuyển sang tiếp tục ủng hộ Chính phủ Diệm và phản đối sự can thiệp của quân Pháp.

Đáng chú ý, Dulles hai lần sử dụng cụm từ “dù đúng hay sai” khi nói về hình ảnh Diệm và Bảo Đại. Điều đó cho thấy ông đang đánh giá cách dư luận nhìn nhận hai nhân vật, chứ không khẳng định những hình ảnh ấy hoàn toàn phản ánh đúng thực tế lịch sử.