BBT: Trong bài QUỐC SỰ VỤ (01-03-1947) Đức Hộ Pháp nhắc đến ông Bollaert:
... Nội Các Pháp sai ông Bollaert là một nhà chánh trị có biệt tài sang Ðông Dương mang theo những Huấn Lịnh, những điều kiện, những qui tắc chánh trị để tranh thủ với cái mục đích chánh trị của dân chúng Ðông Dương mà nhứt là dân chúng Việt Nam.
... Bây giờ chúng ta lo làm quốc sự để đạt thành chủ nghĩa của chúng ta nên mới có Bộ Quốc Sự chuyên lo vạch con đường chánh trị sáng suốt để bàn định và giải quyết với cái chánh trị sáng suốt của ông Bollaert mang từ Pháp sang đây, vì theo tin tiếp được thì ông Bollaert và Thủ Tướng Hoạch sẽ đến Tòa Thánh nay mai.
Link: https://www.khoinhonsanh.org/2023/07/4695-quoc-su-vu.html#more
BBT trích đăng Văn thư của ông Bollaert gửi các uỷ viên Cộng hòa Pháp ở Đông dương ngày 20-5-1947: xác định chính sách mới của Pháp như sau:
Tất cả các đảng phái Pháp đã thỏa thuận về mục đích (của
Chính sách Pháp ở Đông dương) là bảo vệ sự hiện diện của Pháp ở Đông
dương.*
Hiến pháp được Quốc hội Lập Hiến (Pháp quốc) thông qua, được
dân Pháp chấp thuận và ban hành ngày 27-10-1946,
nhấn mạnh đến cá thể. Lần đầu tiên trong lịch sử, Liên Hiệp Pháp mà Đông dương
là một thành phần, trở thành một đơn vị Hiến định của nền Cộng hòa...
04
(Điều VIII). Như vậy, Đông dương có sự bảo đảm chắc chắn hiến
định để giúp ta chống lại mọi ý định bỏ rơi nó. Thực vậy, Hiến pháp và những
qui chế liên hệ không thể coi nhẹ để mà điều định một cách phiêu lưu, dù ở Đông
dương hay nơi khác.
Hơn nữa, ở Hội nghị San Francisco, nước Pháp đã cam kết với
Liên Hiệp Quốc là sẽ cải tiến chính sách đối với các dân tộc mà họ cai trị. Trước
thế giới, nước Pháp có trách nhiệm về số phận của những dân tộc này và phải làm
tròn bổn phận. Sau đó một ủy ban Quốc tế đã đưa ra những quyền lợi và bổn phận
của các dân tộc này mà ta không được xâm phạm.
Tuy nhiên, không có vấn đề, giữ Đông dương dưới chế độ trước
Thế chiến thứ II. Liên Hiệp Pháp khác với Đế quốc Pháp trước đây. Đế quốc bao
hàm quan niệm quyền binh. (Ngày nay*), nước Pháp không muốn áp đặt luật của họ
(ở các xứ này) nữa. Nếu có lúc phải bắt buộc dùng võ lực chống lại những kẻ nổi
loạn - như chính họ sẽ dùng ngay trên lãnh thổ chính quốc - nước Pháp chấp nhận
rằng sự kết hợp trong Liên Hiệp Pháp không thể bằng gượng ép mà phải đặt nền tảng
trên sự thỏa thuận tin cậy của các quốc gia hội viên.
Chủ tịch Hội đồng và Bộ trưởng Pháp quốc Hải ngoại đã nhiều
lần tuyên bố:
Võ lực không giải quyết được gì cả. Liên Hiệp Pháp phải dựa
trên những căn bản kém bấp bênh hơn là thứ võ lực luôn luôn gây ra những sai lầm.
Kỷ nguyên Đế quốc đã hết rồi. Kỷ
nguyên thân hữu bắt đầu.
Ký tên: Bollaert (2).
GS Nguyễn Khắc Ngữ, trang 04, 05 sách:
Lịch sử Các Đảng-phái Việt-nam. Bảo-Đại Các Đảng-Phái Quốc-Gia và Sự Thành-lập Chính-quyền Quốc-gia
Link: https://drive.google.com/file/d/1dng57kUGR1kwmvymaUH14RU0vey_S0kY/view?pli=1