Hạn mạn du ký ghi lại hành trình kéo dài 6 năm (từ 1908 – 1914) của Nguyễn Bá Trác qua các nước Thái Lan, Trung Hoa, Nhật Bản. Tác phẩm gồm 14 chương, được viết bằng Hán văn, đăng trên tạp chí Nam Phong từ số 22.4.1919. Sau đó tác giả tự dịch thiên du ký của mình ra chữ Quốc ngữ để đăng lại trên tạp chí Nam Phong từ số 38 – 43 năm 1920 và được Đông Kinh ấn quán tại Hà Nội in thành sách xuất bản năm 1921.
Link video nguồn:
1/- https://www.youtube.com/watch?v=xDhMycZMZ0U
2/- https://www.youtube.com/watch?v=vxoS88Qsng4&list=PLngu3qzvJ3g1dCGQXndJDqZX_GkM0Y-w6&index=2
Video 2; phút 42:30 có bài Hồ Trường rất nổi tiếng.
Sau đây là bản phiên âm Hán-Việt trích từ Nam Phong tạp chí số 41 năm 1920, trang 400 -
401 và bản dịch của Dương Bá Trạc (đã chỉnh lại lỗi chính tả) do nhà biên khảo
Phạm Hoàng Quân sao chép lại.
Nam phương ca khúc
Trượng phu sanh bất năng phi can chiết hạm vị thế phù cương
thường
Tiêu dao tứ hải, hồ vị hồ thử hương
Hồi đầu nam vọng mạc vô cực hề, thiên vân nhất sắc đồ thương
thương
Lập công bất thành, học bất tựu, thiếu tráng hữu cơ thời hề,
toạ thị bách niên thân thế khu âm dương
Phủ chưởng cuồng ca vấn tư thế, mang mang thiên địa, an đắc
tri nhất tri kỷ hề, thí lai đối chước hữu dư thương.
Dư thương trịch hướng đông minh thủy, đông minh chi thủy vạn
đội khởi cuồng lan
Dư thương trịch hướng tây sơn vũ, tây sơn chi vũ nhất trận
hà uông dương
Dư thương trịch hướng bắc phong khứ, bắc phong dương sa tẩu
thạch phi thù phương
Dư thương trịch hướng nam thiên vụ, vụ trung hữu nhân khai
khẩu nhất ẩm cừ nhiên túy
Thiên địa vũ trụ hồn tương vong, dư bất túy hĩ, dư hành dư
chí
Nam nhi tự cổ sự tang bồng, hà tất cùng sầu khấp phần tử.[3]
Dịch nghĩa:
Kẻ trượng phu sống mà không vạch gan, bẻ cột lo giềng mối
cho đời
Rong chơi bốn biển, quê hương ở nơi đâu?
Quay đầu trông về nam, miệt mù vậy hỉ! Trời mây nối màu xanh
ngắt
Lập công chẳng được, học không xong, trai trẻ có bao lâu, ngồi
ngó trăm năm, thân đuổi cuộc sớm chiều.
Vỗ tay hát khùng, hỏi đời kia, đất trời mờ mịt vậy, một người
tri kỷ tìm ở đâu, thử đến giúp ta rót chén rượu này
Ta quăng chén rượu đầy trộn nước biển đông, nước biển đông nổi
cuộn vạn lớp sóng
Ta quăng chén rượu đầy vào mưa núi tây, mưa núi tây một trận
sao lênh láng
Ta quăng chén rượu đầy đuổi theo gió bắc, gió bắc tung cát
lăn đá bay nơi khác
Ta quăng chén rượu đầy vào mây mù trời nam, trong mây mù có
người há miệng điềm nhiên say tràn
Trời đất dọc ngang đều mất hết, sao ta không say, chí ta thời
ta làm
Từ xưa nam nhi đuổi theo tang bồng, cớ gì sùi sụt sầu cố
hương.
Nguyễn Bá Trác dịch thơ:
Trượng phu không hay xé gan bẻ cột phù cương thường;
Hà tất tiêu dao bốn bể, luân lạc tha hương
Trời nam nghìn dậm thẳm, mây nước một màu sương
Học không thành, danh chẳng lập, trai trẻ bao lâu mà đầu
bạc, trăm năm thân thể bóng tà dương.
Vỗ tay mà hát, nghiêng đầu mà hỏi, trời đất mang mang, ai
là tri kỷ lại đây cùng ta cạn một hồ trường.
Hồ trường! Hồ trường! ta biết rót về đâu?
Rót về đông phương, nước bể đông chảy xiết sinh cuồng lạn;
Rót về tây phương, mưa Tây sơn từng trận chứa chan
Rót về bắc phương, ngọn bắc phong vì vụt, đá chạy cát
dương;
Rót về nam phương, trời nam mù mịt, có người quá chén,
như điên như cuồng
Nào ai tỉnh, nào ai say, chí ta ta biết, lòng ta hay
Nam nhi sự nghiệp ở hồ thỉ, hà tất cùng sầu đối cỏ cây.[4]
&&&
Xem tiểu sử Nguyễn Bá Trác.
https://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_B%C3%A1_Tr%C3%A1c
