khoinhonsanh: Công lý đánh đổ cường quyền.: 6506. Đông Pháp Thời Báo: Ngài Ngô Văn Chiêu bị trục xuất. (15-12-1926)

Thứ Tư, 24 tháng 6, 2026

6506. Đông Pháp Thời Báo: Ngài Ngô Văn Chiêu bị trục xuất. (15-12-1926)

Ngày 15-12-1926 có khả năng là thông tin sớm nhất từ báo chí về việc Ngài Chiêu bị trục xuất. Nó góp phần xô ngã mọi sự ghép đôi sau đó từ Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý 171B Cống Quỳnh SG hay Hội Đồng Pháp Môn.... BBT.

Đông Pháp Thời Báo: Ngài Ngô Văn Chiêu bị trục xuất.

Dương Xuân Lương.

Đông Pháp Thời Báo ra đời vào tháng 5-1923, là tờ báo quốc ngữ, xuất bản định kỳ vào thứ Hai, thứ Tư và thứ Sáu. ĐPTB năm thứ tư, số 522 xuất bản ngày thư Tư 15-12-1926, đăng 02 bài chỉ trích Đại-Đạo Tam-Kỳ Phổ-Độ (ĐĐTKPĐ) nói tắt là Đạo Cao Đài của cùng một tác giả là ông Hùng Võ.

Trang 01, cột 6 đăng bài Quái Giáo Nghị - Thầy Nào Trò Nấy.

Trang 6, cột 3 đăng bài Dối Thế Khai Đạo – Xin Đọc Giả Chớ Nghe Lầm.

1/- Bài Dối Thế Khai Đạo.

Ông Hùng Võ viết: … Tôi còn biết nhiều việc giả dối khác nữa, như thấy ông Phủ Chiêu là một người thành tâm chơn tu, nhưng vì ngày không chịu nhập lõa đặng dối thế bèn trục xuất Ngài, rồi nghe thiên hạ bất bình mới chối ngược chối xuôi rằng “Thầy” thấy Phủ Chiêu tu gần thành nên để cho Ngài tinh chứ không phải đuổi. Để lần lần rồi Tôi sẽ kể đủ các chuyện giả dối cho anh em đồng bào hiểu…. (hết trích). (1)

Theo trích đoạn trên, tác giả xác định Quan phủ Chiêu bị trục xuất; đây là thông tin được đăng ngày 15-12-1926.

Ông Đặng Thúc Liêng (1867-1945) biên tập đưa vào sách Cao Đài Đàm – Quái Giáo Nghị, ông Đặng Công Thắng là con trai ông Liêng kiểm duyệt.

Sách in lần thứ nhứt vào tháng 6-1928, số lượng 1.000 bản tại nhà in Nguyễn Duy Minh Sa Đéc. Cũng năm 1928 in Bảo Tồn in lần thứ hai, số lượng 5.000 bản. (2)

Cả hai lần đều đăng trích đoạn trên tại trang 24.

Nghĩa là ông Đặng Thúc Liêng và ông Thắng đã chủ động tái khẳng định thông tin Ngài Phủ Chiêu bị trục xuất.

2/- Sách Lịch Sử Quan Phủ Ngô Văn Chiêu (LSQP NVC).

Tháng 4-1932 Ngài Ngô Văn Chiêu liễu đạo. Tháng 11-1932 các Đệ tử của Ngài Chiêu phát hành sách LSQP NVC.

Bản in lần thứ nhứt, năm 1932 (3).

Trang 19 viết: … Ngày nay Ngài đã liễu đạo rồi, vậy tưởng cũng nên nói ra cho chư Đạo Hữu biết; vẫn đã biết đánh trống thì động chương, bứt mây thì động rừng.

Muốn biết tại sao Ngài tách riêng ra (tuy là tiếng nói tách riêng ra chớ kỳ thật là ngày bị trục xuất mà!), thì phải xem xét lại cho kỷ các bài Thánh Ngôn và lấy công tâm mà phán đoán thì mới rõ đặng.

Trước hết nên biết trước rằng Ngài chẳng đồng ý kiến với ông Trung, Tắc và Cư, mà ông Cư lại là đồng tử phò loan mỗi khi có cầu cơ…

Trang 20 viết: Ngày 8-5-1926: Chư môn đệ từ đây đừng nhìn nhận Ngô là Đạo Hữu nữa…

Trang 21, Đàn cơ ngày 02-8-1926: … Chiêu, Sang quyết tình lập Tả đạo, nên Thầy phải nhứt định trục xuất chúng nó ra khỏi, nếu để vậy thì Đạo phổ thông ra càng thêm trắc trở. …. (Hết trích).

Bản in lần 2, năm 1935 (4).

Trước hết nên biết trước rằng Ngài chẳng đồng ý kiến với ông Trung, Tắc và Cư, mà ông Cư lại là đồng tử phò loan mỗi khi có cầu cơ…

Trang 20: Ngày 8-5-1926: Chư môn đệ từ đây đừng nhìn nhận Ngô là Đạo Hữu nữa…

Qua hai lần in, mà 03 nội dung: ‘kỳ thật là Ngài bị trục xuất’; ‘đừng nhìn nhận Ngô là Đạo Hữu’ và ‘nên Thầy phải nhứt định trục xuất chúng nó’ vẫn giữ nguyên, nghĩa là chính các đệ tử của Ngài Chiêu đã công bố với xã hội rằng: Theo họ đã xảy ra việc Ngài bị trục xuất.

Nhưng đến bản năm 1996 thì các vị đệ tử của Ngài Chiêu cắt bỏ không còn dấu vết của cả ba đoạn trên. (5). Cũng có thể là các vị đã cắt bỏ từ những bản in trước đó nhưng do không có sách trong tay nên Tôi không xác định.

Việc bản 1996 cắt bỏ hoàn toàn 03 đoạn trên cho thấy lập trường của nhóm biên soạn đã thay đổi so với các bản in năm 1932 và 1935. Họ không còn giữ lại lời khẳng định từng công bố trước đó, và điều này được thực hiện mà không kèm theo bất kỳ lời giải thích nào.

Điều này nhắc người nghiên cứu rằng sử liệu do chính các vị đệ tử của Ngài Chiêu để lại là bất nhất, mà nó biến đối cho phù hợp với quan điểm của các vị; không phải là bằng chứng lịch sử tuyệt đối.

3/- Thư của nhân chứng: Nhà báo Nam Đình Nguyễn Thế Phương. (6).

Năm 2015 Nhà xuất bản Tôn Giáo phát hành sách Lịch Sử Đạo Cao Đài (LSĐCĐ 2015) do Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý (CQPTGL) địa chỉ 171B Cống Quỳnh SG biên soạn.

Trang 109 viết về đàn Cơ phong thánh đầu tiên của ĐĐTKPĐ, đêm 25 rạng 26-4-1926 tại nhà Ngài Lê Văn Trung, đường Tổng Đốc Phương Chợ Lớn.

Trang 109 có chú thích số 69; đó là thư của nhà báo Nam Đình, Nguyễn Thế Phương (1906-1978) viết năm 1955 gởi Đức Hộ Pháp Phạm Công Tắc Chưởng Quản Nhị Hữu Hình Đài Hiệp Thiên và Cửu Trùng tại Tòa Thánh Tây Ninh.

“Kính Ngài, ba mươi năm qua, hôm nay tôi mới dám trịnh trọng nhắc lại đêm đàn long trọng không tiền khoán hậu tại nhà ông Quyền Giáo Tông ở đường Tổng Đốc Phương (tên lúc xưa là Quai Testard –Người viết chú) trong Chợ Lớn. Đêm ấy tất cả là 19 người, tôi lấy làm vinh hạnh được dự (…) … Tôi được danh dự tuyên thệ trong đêm ấy; dầu đến chết tôi cũng không quên.”

Sách đã che giấu trong dấu ngoặc vuông kép: … tôi lấy làm hân hạnh được dự [[đàn cơ ấy. Sau khi Thầy xuống cơ trục xuất Ông Phủ Chiêu rồi Thầy nhập vào người Ông Cao Thượng Phẩm, Tôi còn nhớ rõ ràng như mới đêm rồi, mặc dầu đã 30 năm qua.]] …

Nội dung Ngài Chiêu bị trục xuất nằm ở những dòng đầu tiên, CQPTGL giới thiệu lá thư cho biết nhiều chi tiết; tuy nhiên chi tiết rất quan trọng, có thể làm thay đổi căn bản nhiều vấn đề, đọc vào là nhớ ngay thì giấu nhẹm.

Việc LSĐCĐ 2015 trích thư Nam Đình nhưng cắt bỏ phần mô tả Thầy xuống cơ trục xuất Ông Phủ Chiêu cho thấy: Viết sử mà che giấu chứng cứ có trong tay thì sử không còn đáng tin.

Tóm lại: Qua các nguồn dẫn chứng trên đây từ 1926 đến 2015 (nguồn ngoài Hội Thánh Cao Đài), có thể thấy rằng việc Ngài Chiêu bị trục xuất luôn được nhắc đến hoặc xác nhận, và không có bất kỳ tài liệu hay sử liệu nào đưa ra để phủ nhận sự kiện Ngài Chiêu bị trục xuất.

4/- Đạo Sử của Bà Nữ Đầu Sư Hương Hiếu (có Hội Thánh Cao Đài kiểm duyệt).

Trang 111 viết về ngày Lễ Thiên phong 26-4-1926: … Chư Môn đệ đồng quì lạy Thầy “xin thứ tội cho Ông Chiêu”. Chiêu thiếu đức thiếu tài. Trung, con sợ ai? Ta không vị ai.

Ta biết hơn ngươi.

Ta há không biết thương sao?

Ấy cũng vì thiếu đức.

Nó đã biết Ta.

Cư tuân lời Thầy đã truyền mà thi hành. (hết trích)

Trang 112, ngày 26 Avril 1926.

CAO ÐÀI

Chiêu, ngươi chẳng kiên lịnh Ta, ai kiên?

Ta chờ ngươi.

Chiêu, ngươi chẳng thừa lịnh Ta, ai thừa lịnh?

Ta đã nói ngươi làm đầu Tam Giáo, đã bao phen Ta lập Ðạo sẵn cho, ngươi chê há.

Ta đã sở định, ngươi dám cải… (hết trích).

Ngày 16 Janvier 1927, trang 178. Đức Lý Giáo Tông dạy:

… Chiêu khẩn vái thường ngày ăn năn sám hối, lo tận tâm cùng chư Hiền Hữu hành Ðạo.

Thầy xin Lão tha, song tha sao cho tiện, nếu chẳng giữ nghiêm, Ðạo phải loạn. …. (hết trích).

Theo Đạo Sử Hương Hiếu, Ngài Chiêu đã không nhận trách nhiệm ngay từ 26-4-1926, bị loại khỏi tổ chức và không được cho trở lại. Điều này chứng tỏ Đạo Cao Đài và Ngài Ngô Văn Chiêu độc lập nhau ngay từ đầu. (7).

5/- Thủ bút của Ngài Chiêu ngày 27-5-1927.

Sách LSQP NVC trang 27 (bản in 1932 và 1935); Ngài Chiêu trả lời ông Lê Công Phượng về việc lập nghĩa địa: Đạo của Cao Tiên đây hiệu là Thiên Hoàng (1) kể từ năm 1924 gọi là năm thứ nhứt. Đếm tới năm trăm năm sẽ có Đạo Địa Hoàng, rồi 500 năm sau nữa là 1.000 năm ra một Đạo nữa là Nhơn Hoàng.

Thiên hoàng 1924 1

Địa Hoàng 2424 500

Nhơn Hoàng 2924 1.000

…. Chú thích (1): Bề trên cho bài Khai Xuất Thiên Hoàng (hết trích).

Thủ bút của Ngài Chiêu trong LSQP NVC cho thấy Ngài được dạy Đạo Thiên Hoàng từ 1924, độc lập hoàn toàn với Đạo Cao Đài 1926. Điều này phù hợp với sử liệu về việc Ngài không nhận lịnh làm Giáo Tông và bị trục xuất.

Như vậy, Ngài Chiêu và Đạo Cao Đài là hai con đường độc lập ngay từ đầu. (8)

6/- Đệ Tử Ngài Chiêu không nhận hai chữ Cao Đài vào trung tuần tháng 5-1927.

Sách LSQP NVC trang 26 chú thích: … Lúc Nghĩa Địa lập thành rồi thì Tín Đồ ở Cần Thơ có cầu Thần Tiên mà xin đặt tên nghĩa địa. Đức Lý Thái Bạch đại tiên mới cho tên là “Cao Đài Nghĩa Địa”. Bởi lúc ấy thiên hạ còn đương công kích đạo Cao Đài lắm, nên các Tín Đồ Cần Thơ xin Đức Lý cho tên khác phòng khỏi thiên hạ kẻ đi qua, người đi lại xầm xì ngạo bán. … (hết trích)

Theo đó việc đệ tử Ngài Chiêu từ chối hai chữ ‘Cao Đài’ vào tháng 5-1927 cho thấy họ không xem mình thuộc Đạo Cao Đài. Đây là bằng chứng mạnh mẽ rằng Ngài Chiêu và Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ là hai con đường độc lập ngay từ đầu, phù hợp với toàn bộ sử liệu về việc Ngài Chiêu bị trục xuất. (9).

7/- Châu tri chia buồn của Hội Thánh Cao Đài.

Sách LSQP NVC bản in 1932 và 1935 trang 64 đăng Châu Tri chia buồn của Hội Thánh Cao Đài.

HIỀN-HỮU.

Tôi lấy làm buồn mà cho Hiền-Hữu hay tin rằng: ông Ngô-văn-Chiêu, khi sanh tiền làm chủ mối Đạo Chiếu-Minh-Đàn tại tỉnh Cần-Thơ đã liễu đạo hôm ngày 14 tháng ba này.

Vậy xin Hiền-Hữu hiệp với Chư Đạo-Hữu mà cầu nguyện Đấng Chí-Tôn ban ơn cho linh hồn người được qui hồi cựu vị… (hết trích). (10).

Theo đó: Châu tri 1932 là bằng chứng chính thức của Hội Thánh Cao Đài xác nhận Ngài Chiêu không thuộc Đạo Cao Đài, mà là chủ Đạo Chiếu Minh Đàn. Điều này gián tiếp xác nhận việc Ngài Chiêu đã bị trục xuất và chứng minh rằng Ngài Chiêu và Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ là hai con đường độc lập.

Trang 62, viết: …. Duy có trên Tây Ninh khi được tin rằng bữa 16 An Nam nhằm ngày 24 tháng 04 sẽ an táng Quan Phủ Ngô Văn Chiêu thì lại đánh dây thép xuống nói rằng cả thảy mấy Ngài trên Tòa Thánh điều đau hết. Làm bữa đám táng nghe rất nhiều người nghị luận về cái tinh điển ấy lắm. Họ nói có lẽ nào ông Trung, ông Trang, ông Tương, ông Thơ gì điều đau hết sao? Mà dầu cả bốn ông ấy có rủi đau đi nữa thì há lại chẳng còn ai đặng mấy Ngài phái đi thay mặt cho mấy Ngài hay sao? Không lẽ cả mấy trăm con người ta trên ấy điều đau hết… (hết trích).

Hội Thánh Cao Đài cố tình tránh tang lễ Ngài Chiêu, và tín đồ của Ngài Chiêu cũng nhận ra điều đó. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng Ngài Chiêu và Hội Thánh Cao Đài hoàn toàn độc lập nhau.

Bản in năm 1996 bỏ hẳn hai đoạn trên; nó chứng tỏ rằng hai đoạn về Châu Tri và Điện Tín quá rõ ràng để xác nhận rằng Ngài Chiêu và Hội Thánh Cao Đài hoàn toàn độc lập nhau.

8/- Chi phái 1997: Ăn xôi nên ngậm miệng. (11)

Chi phái 1997 đang chiếm Tòa Thánh Tây Ninh của người Đạo Cao Đài 1926 và hầu hết các cơ ngơi của Đạo từ trung ương đến địa phương. Họ làm truyền thông qua các video, trang web … nhưng họ hoàn toàn im lặng trước sự ghép đôi Đạo Cao Đài với Ngài Chiêu. Tệ hại hơn là họ sai ông Trần Quang Cảnh, bà Võ Kim Thoàn … cộng tác với những người ghép đôi Đạo Cao Đài với Ngài Ngô Văn Chiêu như TS Huỳnh Ngọc Thu, Giáo Sư Janet Hoskins ... Đặc biệt là im lặng trước việc Ban Tôn Giáo phong Ngài Chiêu là Giáo Tông của Đạo Cao Đài. Nó chứng tỏ: Chi phái 1997 không phải Đạo Cao Đài lập năm 1926. Chi phái 1997 là kẻ: Ăn xôi nên ngậm miệng.

9/- Lời mời gọi.

Trước đây Tôi có nhiều bài viết chứng minh rằng: ĐĐTKĐ và Ngài Ngô Văn Chiêu là hoàn toàn độc lập nhau.

Tôi đã gởi các bài báo đó qua email của các các tác giả đã có bài viết ghép đôi ĐĐTKPĐ với Ngài Ngô Văn Chiêu. Cụ thể như nhà văn, nhà báo nhà nghiên cứu về Đạo Cao Đài là ông Lê Anh Dũng (thánh danh Huệ Khải), Giáo sư Janet Hoskins trường Đại Học Nam California, ông Huỳnh Ngọc Thu tiến sĩ dân tộc học, Trưởng Khoa Nhân học, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh), chuyên nghiên cứu về đạo Cao Đài.

Đặc biệt là Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý (CQPTGL) địa chỉ 171B Cống Quỳnh Sài Gòn nơi có cả một đội ngũ với đủ phương tiện đã viết Lịch Sử Đạo Cao Đài và rất nhiều đầu sách ghép đôi ĐĐTKPĐ với Ngài Ngô Văn Chiêu. Phản biện việc Ban Tôn Giáo chính phủ Việt Nam viết rằng Ngài Chiêu là Giáo Tông Đạo Cao Đài. (12).

Nhưng chưa nhận được bất cứ một phản hồi nào.

Nay tìm thấy bài trên Đông Pháp Thời Báo chỉ trích Đạo Cao Đài nhưng qua đó đã cung cấp nội dung: Ngài Chiêu bị trục xuất nên cập nhật để cho sự thật được phong phú, đa dạng hơn. Tôi viết không phải để tranh thắng, thua; nên kính mời các vị phản biện để góp phần đem sự thật đến cho người đọc./.

TX ngày 20-6-2026.
Dương Xuân Lương.
Email: hoabinhchungsong220513@yahoo.com

Các chú thích.

(1)/- https://khoinhonsanh2014.blogspot.com/2026/06/6481-ong-phap-thoi-bao-so-522-ngay-15.html

(2)/- https://khoinhonsanh2014.blogspot.com/2026/06/6477-cao-ai-am-quai-nghi-su-ban-in-lan-1.html

https://khoinhonsanh2014.blogspot.com/2026/06/6476-cao-ai-am-quai-giao-nghi-do-ang.html

(3)/- https://khoinhonsanh2014.blogspot.com/2025/03/5768-anh-chup-sach-lich-su-quan-phu-ngo.html

(4)/- https://khoinhonsanh2014.blogspot.com/2025/03/5769-lich-su-quan-phu-ngo-van-chieu-in.html#more

(5)/- https://khoinhonsanh2014.blogspot.com/2025/01/5581-lich-su-quan-phu-ngo-van-chieu.html#more

(6)/- https://vietnamthoibao.org/vntb-co-quan-pho-thong-giao-ly-che-giau-viec-ngai-ngo-van-chieu-bi-truc-xuat/

(7)/- https://khoinhonsanh2014.blogspot.com/2024/08/5090-liet-ke-ai-ao-tam-ky-pho-o-va-ngai.html#more

https://khoinhonsanh2014.blogspot.com/2025/10/6071-vntb-ts-huynh-ngoc-thu-di-hu.html#more

(8) & (9)/- https://khoinhonsanh2014.blogspot.com/2025/10/6046-am-muu-ban-ung-ngai-ngo-van-chieu-1.html