Trang

Thứ Sáu, 30 tháng 10, 2026

6757. 05-05-1955 – Số 174 (LQ): Dulles thông báo chủ trương tiếp tục ủng hộ Diệm. (92TL)

 Link nguồn

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d174?

GPT DỊCH

TÀI LIỆU 174 – NGÀY 05-05-1955

Tựa đề: Dulles yêu cầu Collins giữ lập trường linh hoạt về việc thay đổi chính thể và địa vị của Bảo Đại.

Nguồn: Foreign Relations of the United States (FRUS), 1955–1957, Volume I: Vietnam.

Loại tài liệu: Điện văn của Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ gửi Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam.

Người gửi: Ngoại trưởng John Foster Dulles.

Người nhận: Tướng J. Lawton Collins.

Thời gian: Washington, ngày 5-5-1955, lúc 6 giờ 55 chiều.

Số điện văn: 4907.


Mức độ mật: Mật (Secret), khẩn cấp, chỉ riêng Collins được đọc.

Link nguyên văn: https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d174

I. BẢN DỊCH TOÀN VĂN

4907. Chỉ riêng Collins được đọc. Điện văn của Bộ trưởng Ngoại giao.

Tôi có phần lo ngại rằng lập trường của chúng ta có thể trở nên quá cứng nhắc đối với những vấn đề chính trị căn bản liên quan đến tương lai Việt Nam.

Hình thức và cơ cấu cuối cùng của quốc gia và chính phủ phải được để cho người Việt Nam quyết định theo một trình tự có trật tự.

Đây là những vấn đề thuộc chính sách quốc gia hệ trọng, cần được chúng ta cùng nhau bàn bạc và thống nhất trước khi đưa ra bất cứ cam kết nào.

Theo tôi, đây không phải là lúc tuyên bố ủng hộ hay phản đối bất cứ hình thức chính thể cụ thể nào.

Trong tuần qua, các nhà lãnh đạo Quốc hội Hoa Kỳ ở cả hai viện ngày càng thường xuyên bày tỏ sự ủng hộ đối với Diệm và phản đối Bảo Đại.

Bảo Đại thực sự không được ưa chuộng tại Hoa Kỳ.

Dư luận Quốc hội và công chúng Hoa Kỳ sẽ ít quan tâm, và có lẽ phần lớn còn tán thành, nếu ông bị loại khỏi chính trường.

Dĩ nhiên, chúng ta muốn duy trì cơ sở hợp pháp của chính phủ thông qua một tiến trình có trật tự, thay vì bằng hành động cách mạng.

Nhưng ngay cả trong vấn đề này, chúng ta cũng phải giữ sự linh hoạt và không công khai cam kết vào một lập trường nhất định.

Mối quan tâm chủ yếu của chúng ta là liệu chính phủ có kiểm soát đất nước một cách hữu hiệu và có được sự ủng hộ thực sự của các lực lượng chống cộng và quốc gia hay không.

Nếu Diệm và các nhóm quốc gia tự do, hiện dường như đã tập hợp lại với nhau, có thể duy trì sự đoàn kết, giữ được lòng trung thành không chia rẽ của quân đội và giành được sự ủng hộ thực sự của nhân dân trong nước, thì Hoa Kỳ có thể tiếp tục dành sự ủng hộ.

Tôi nhắc lại rằng một khía cạnh quan trọng trong chính sách của chúng ta phải là sự linh hoạt và điều chỉnh, để có thể hành động phù hợp với diễn biến của tình hình.

Dulles

II. CHÚ THÍCH CỦA FRUS

Chú thích 1.

Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương, 751G.00/5–555.

Phân loại: Mật (Secret); khẩn cấp (Niact).

Điện văn do Young soạn thảo, được Robertson duyệt và Dulles ký.

Hết nguyên văn

 

III. TÓM TẮT TÀI LIỆU 174

1. Dulles không muốn Hoa Kỳ bị ràng buộc vào một hình thức chính thể.

Ông yêu cầu Collins giữ lập trường linh hoạt, không vội tuyên bố ủng hộ hay phản đối việc duy trì Bảo Đại hoặc thay đổi hình thức nhà nước Việt Nam.

2. Quốc hội Hoa Kỳ nghiêng về phía Diệm.

Dulles cho biết các lãnh đạo ở cả hai viện Quốc hội ngày càng ủng hộ Diệm và phản đối Bảo Đại. Việc Bảo Đại bị loại khỏi chính trường có thể được dư luận Hoa Kỳ tán thành.

3. Hoa Kỳ muốn duy trì tính hợp pháp nhưng không xem đó là điều kiện tuyệt đối.

Dulles ưu tiên việc thay đổi chính quyền theo một tiến trình có trật tự, nhưng không muốn Hoa Kỳ công khai cam kết vào một lập trường pháp lý cứng nhắc.

4. Sự ủng hộ Diệm phụ thuộc vào ba điều kiện.

Dulles nêu rõ ba điều kiện để Hoa Kỳ tiếp tục ủng hộ Diệm:

  • Duy trì đoàn kết giữa Diệm và các nhóm quốc gia tự do.
  • Giữ được lòng trung thành thống nhất của quân đội.
  • Giành được sự ủng hộ thực sự của nhân dân trong nước.

5. Chính sách Hoa Kỳ phải tùy theo diễn biến thực tế.

Dulles nhấn mạnh Hoa Kỳ cần linh hoạt điều chỉnh chính sách thay vì tự ràng buộc vào một quyết định cố định.

IV. HAI ĐIỂM ĐÁNG CHÚ Ý

Thứ nhất – Sự khác biệt giữa Collins và Dulles về tính hợp pháp.

Trong Tài liệu 173, Collins xác định rằng khi chưa có Quốc hội và Hiến pháp, Bảo Đại vẫn là thẩm quyền hợp pháp duy nhất có thể bảo đảm sự chuyển tiếp chính quyền.

Nhưng trong Tài liệu 174, Dulles yêu cầu không nên quá cứng nhắc về vấn đề này.

Như vậy, Collins đặt nặng sự liên tục pháp lý, còn Dulles nhấn mạnh tính linh hoạt của chính sách Hoa Kỳ trước những thay đổi chính trị tại Việt Nam.

Thứ hai – Dulles nêu ra ba yếu tố gần với vấn đề Nhơn Hòa.

Dulles không chỉ căn cứ vào chiến thắng quân sự của Diệm trước Bình Xuyên.

Ông đặt vấn đề Diệm có thực sự duy trì được sự đoàn kết của các lực lượng quốc gia, lòng trung thành của quân đội và sự ủng hộ của nhân dân hay không.

Điều này cho thấy Washington vẫn xem sự ủng hộ chính trị và xã hội là điều kiện quan trọng để tiếp tục giúp đỡ Chính phủ Diệm.

Nhận định rút ra từ tài liệu:

Điện văn ngày 5-5-1955 cho thấy sự khác biệt đáng chú ý giữa Collins và Dulles.

Collins muốn duy trì Bảo Đại như một cơ sở pháp lý cho việc chuyển tiếp chính quyền, trong khi Dulles không muốn Hoa Kỳ bị ràng buộc bởi địa vị của Bảo Đại.

Tuy nhiên, Dulles chưa tuyên bố chấp nhận một cuộc đảo chính hay một hành động truất phế Bảo Đại bất hợp pháp. Ông chỉ yêu cầu giữ sự linh hoạt và tránh công khai cam kết trước.

Đặc biệt, Dulles xác định rằng việc tiếp tục ủng hộ Diệm phải gắn với khả năng đoàn kết các lực lượng quốc gia, giữ quân đội thống nhất và có được sự ủng hộ thực sự của nhân dân Việt Nam.