Trang

Thứ Bảy, 3 tháng 10, 2026

6704. Hồ sơ bỏ phiếu ngày 23-10-1955.

Lưu ý: Đại Tướng Collins chấm dứt nhiệm vụ ngày 15-05-1955 (13 ngày sau khi Quân Đội Cao Đài hoàn thành Quốc Gia hóa "02-5-1955"). 

Cuộc bỏ phiếu ngày 23-10-1955 là một dấu mốc lịch sử quyết định dẫn đến việc cáo chung Quốc Gia Việt Nam thành lập ngày 02-7-1949 do Cựu hoàng Bảo Đại làm Quốc trưởng. 

BBT tìm thấy tài liệu liên quan (như một hồ sơ) từ Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ nên đăng tải để quý bạn đọc tiếp cận được với sự thật.

Nay kính. 


Tài liệu từ FRUS cho biết liên quan trực tiếp đến việc chuẩn bị, tiến hành và kết quả cuộc trưng cầu 23-10-1955.

BBT tìm hiểu có 9 mốc tài liệu đáng ghi:

Ngày

Tài liệu

Nội dung liên quan

28-09-1955

Điện văn 1468 của Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn

Báo Washington về kế hoạch của Chính phủ Việt Nam tổ chức hai cuộc trưng cầu; cuộc thứ nhất ngày 23-10, quyết định có phế Bảo Đại và đưa Diệm làm Quốc Trưởng hay không. Điện văn này không in thành tài liệu riêng, nhưng được chú thích trong Tài liệu 259. Office of the Historian

29-09-1955

Điện văn 1483 – Tài liệu 259, Reinhardt → Bộ Ngoại giao

Reinhardt trao đổi trực tiếp với Diệm về kế hoạch trưng cầu; Đại sứ quán nhận xét chương trình có những “undemocratic aspects” – những khía cạnh không dân chủ. Office of the Historian

02-10-1955

Điện văn 1518, Đại sứ quán → Bộ Ngoại giao

Báo cáo giai đoạn đầu của chiến dịch báo chí của Chính phủ Diệm chống Bảo Đại. Không được FRUS in toàn văn; được Tài liệu 278 dẫn lại. Office of the Historian

18-10-1955

Công văn 123

Tiếp tục báo cáo về chiến dịch báo chí chống Bảo Đại trước trưng cầu. Không in toàn văn trong FRUS. Office of the Historian

18-10-1955

Công văn 124

Chuyển về Bộ Ngoại giao tuyên cáo của Bộ trưởng Nội vụ quy định thể lệ tiến hành cuộc trưng cầu. Không in toàn văn trong FRUS. Office of the Historian

25-10-1955

Điện văn 1846 – Tài liệu 268, Reinhardt → Bộ Ngoại giao

Báo cáo và nhận xét ban đầu hai ngày sau bỏ phiếu: chiến dịch một chiều cho Diệm; không có tự do tuyên truyền cho đối lập; bỏ phiếu kín; kiểm phiếu được nhận xét là “apparently honest”; kết quả khoảng 98% cho Diệm. Office of the Historian

26-10-1955

Điện văn 1849, Sài Gòn → Bộ Ngoại giao

Gửi kết quả chính thức cuối cùng của cuộc trưng cầu. Không in thành tài liệu riêng; được chú thích trong Tài liệu 268 và nhắc lại trong 278. Office of the Historian

27-10-1955

Tài liệu 269, Kenneth T. Young → Reinhardt

Phản ứng từ Washington sau cuộc trưng cầu. Đặc biệt, Young nói Washington thiếu thông tin trước về loại lá phiếu, tổ chức trưng cầu và điều kiện tiến hành, những vấn đề mà báo chí đang hỏi. Office of the Historian

29-11-1955

Công văn 146 – Tài liệu 278

Báo cáo tổng hợp: tuyên truyền, cách bỏ phiếu, kết quả, nghi vấn về tỷ lệ tham gia, các cáo buộc gian lận và đánh giá về tính dân chủ của cuộc trưng cầu. Ta đã dịch đầy đủ. Office of the Historian

Như vậy, theo hồ sơ được FRUS xác nhận, có 9 mốc tài liệu.

Nhưng nếu chỉ tính những tài liệu được FRUS in toàn văn và ta có thể đọc/dịch trực tiếp, thì hiện có 4 tài liệu chính:

29-09 – Tài liệu 259 → 25-10 – Tài liệu 268 → 27-10 – Tài liệu 269 → 29-11 – Tài liệu 278.

Còn 28-09, 02-10, hai tài liệu 18-10 và 26-10 là những hồ sơ có thật được FRUS dẫn số hiệu và mô tả, nhưng không in toàn văn tại vị trí này. Office of the Historian

Tài liệu 278 ngày 29-11-1955 (bài số 6703, Blog) không phải một báo cáo đứng riêng lẻ; nó là báo cáo tổng kết của cả một chuỗi báo cáo trước, trong đó chính chú thích của 278 liệt kê 1518 → 123 → 124 → 1846 → 1849.

FRUS – Tài liệu 259 (29-09-1955)
FRUS – Tài liệu 268 (25-10-1955)
FRUS – Tài liệu 269 (27-10-1955)
FRUS – Tài liệu 278 (29-11-1955)

Như vậy ta có nguyên một chuỗi chứng cứ trước → ngay sau → phản ứng Washington → tổng kết.