Lưu ý: Đại Tướng Collins chấm dứt nhiệm vụ ngày 15-05-1955 (13 ngày sau khi Quân Đội Cao Đài hoàn thành Quốc Gia hóa "02-5-1955").
Cuộc bỏ phiếu ngày 23-10-1955 là một dấu mốc lịch sử quyết định dẫn đến việc cáo chung Quốc Gia Việt Nam thành lập ngày 02-7-1949 do Cựu hoàng Bảo Đại làm Quốc trưởng.
BBT tìm thấy tài liệu liên quan (như một hồ sơ) từ Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ nên đăng tải để quý bạn đọc tiếp cận được với sự thật.
Nay kính.
Tài liệu từ FRUS cho biết liên quan trực tiếp đến việc chuẩn bị, tiến hành và kết quả cuộc trưng cầu 23-10-1955.
BBT tìm hiểu có 9
mốc tài liệu đáng ghi:
|
Ngày |
Tài liệu |
Nội dung liên quan |
|
28-09-1955 |
Điện văn 1468 của Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn |
Báo Washington về kế hoạch của Chính phủ Việt Nam tổ chức hai
cuộc trưng cầu; cuộc thứ nhất ngày 23-10, quyết định có phế Bảo Đại
và đưa Diệm làm Quốc Trưởng hay không. Điện văn này không in thành tài liệu
riêng, nhưng được chú thích trong Tài liệu 259. Office
of the Historian |
|
29-09-1955 |
Điện văn 1483 – Tài liệu 259, Reinhardt → Bộ Ngoại
giao |
Reinhardt trao đổi trực tiếp với Diệm về kế hoạch trưng cầu;
Đại sứ quán nhận xét chương trình có những “undemocratic aspects” – những
khía cạnh không dân chủ. Office
of the Historian |
|
02-10-1955 |
Điện văn 1518, Đại sứ quán → Bộ Ngoại giao |
Báo cáo giai đoạn đầu của chiến dịch báo chí của Chính
phủ Diệm chống Bảo Đại. Không được FRUS in toàn văn; được Tài liệu 278 dẫn
lại. Office
of the Historian |
|
18-10-1955 |
Công văn 123 |
Tiếp tục báo cáo về chiến dịch báo chí chống Bảo Đại
trước trưng cầu. Không in toàn văn trong FRUS. Office
of the Historian |
|
18-10-1955 |
Công văn 124 |
Chuyển về Bộ Ngoại giao tuyên cáo của Bộ trưởng Nội vụ
quy định thể lệ tiến hành cuộc trưng cầu. Không in toàn văn trong FRUS. Office
of the Historian |
|
25-10-1955 |
Điện văn 1846 – Tài liệu 268, Reinhardt → Bộ Ngoại
giao |
Báo cáo và nhận xét ban đầu hai ngày sau bỏ phiếu:
chiến dịch một chiều cho Diệm; không có tự do tuyên truyền cho đối lập; bỏ
phiếu kín; kiểm phiếu được nhận xét là “apparently honest”; kết quả
khoảng 98% cho Diệm. Office
of the Historian |
|
26-10-1955 |
Điện văn 1849, Sài Gòn → Bộ Ngoại giao |
Gửi kết quả chính thức cuối cùng của cuộc trưng cầu.
Không in thành tài liệu riêng; được chú thích trong Tài liệu 268 và nhắc lại
trong 278. Office
of the Historian |
|
27-10-1955 |
Tài liệu 269, Kenneth T. Young → Reinhardt |
Phản ứng từ Washington sau cuộc trưng cầu. Đặc biệt, Young
nói Washington thiếu thông tin trước về loại lá phiếu, tổ chức trưng cầu
và điều kiện tiến hành, những vấn đề mà báo chí đang hỏi. Office
of the Historian |
|
29-11-1955 |
Công văn 146 – Tài liệu 278 |
Báo cáo tổng hợp: tuyên truyền, cách bỏ phiếu, kết
quả, nghi vấn về tỷ lệ tham gia, các cáo buộc gian lận và đánh giá về tính
dân chủ của cuộc trưng cầu. Ta đã dịch đầy đủ. Office
of the Historian |
Như vậy, theo hồ sơ được FRUS xác nhận, có 9 mốc tài liệu.
Nhưng nếu chỉ tính những tài liệu được FRUS in toàn văn
và ta có thể đọc/dịch trực tiếp, thì hiện có 4 tài liệu chính:
29-09 – Tài liệu 259 → 25-10 – Tài liệu 268 → 27-10 – Tài
liệu 269 → 29-11 – Tài liệu 278.
Còn 28-09, 02-10, hai tài liệu 18-10 và 26-10 là những
hồ sơ có thật được FRUS dẫn số hiệu và mô tả, nhưng không in toàn văn tại vị
trí này. Office
of the Historian
Tài liệu 278
ngày 29-11-1955 (bài số 6703, Blog) không phải một báo cáo đứng riêng lẻ; nó là báo cáo tổng kết của cả
một chuỗi báo cáo trước, trong đó chính chú thích của 278 liệt kê 1518 → 123 →
124 → 1846 → 1849.
FRUS
– Tài liệu 259 (29-09-1955)
FRUS
– Tài liệu 268 (25-10-1955)
FRUS
– Tài liệu 269 (27-10-1955)
FRUS
– Tài liệu 278 (29-11-1955)
Như vậy ta có nguyên một chuỗi chứng cứ trước → ngay sau → phản ứng
Washington → tổng kết.