khoinhonsanh: Công lý đánh đổ cường quyền.: 6638. Đôi Điều Thưa Lại với Giáo Sư Nguyễn Khắc Ngữ. (Bài 1 tiếp theo và hết)

Thứ Ba, 11 tháng 8, 2026

6638. Đôi Điều Thưa Lại với Giáo Sư Nguyễn Khắc Ngữ. (Bài 1 tiếp theo và hết)

Đôi Điều Thưa Lại với Giáo Sư Nguyễn Khắc Ngữ.

Bài 1 (tiếp theo & hết).
Dương Xuân Lương.

Bài 1 (phần 1):

https://www.khoinhonsanh.org/2026/08/6627-oi-ieu-thua-lai-voi-giao-su-nguyen.html

Bài 1 tt, bản PDF

https://drive.google.com/file/d/1YfFDHWnu9DHRnqsb1m2lbntY_YdCyv6q/view?usp=sharing

Trang 01

2/- Tại sao Đức Hộ Pháp (Thượng Tôn Quản Thế) đi Hong Kong.

Bài viết trình bày 07 phần:

Hoạt động của Đức Hộ Pháp và Hội Thánh (1946 đến 02-04-1948);

Bối cảnh chính trị – xã hội;

Đối chiếu một số mốc quan trọng;

Công bố chủ trương và thực hiện (05-03-1948);

Tuyên bố trước khi đi (02-04-1948);

Đức Hộ Pháp trở về từ Hồng Kông (23-04-1948);

Ý nghĩa chuyến đi Hồng Kông.

2.1/- Hoạt động của Đức Hộ Pháp và Hội Thánh (30-8-1946 đến 02-4-1948)

· 30-08-1946: Đức Hộ Pháp trở về Tòa Thánh sau thời gian lưu đày tại Madagascar, trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ chiến tranh.

· 29-01-1947: Thành lập Quân đội Cao Đài với nhiệm vụ bảo vệ đồng bào và đồng đạo trong hoàn cảnh khẩn cấp; thực hiện Bảo Sanh – Nhơn Nghĩa – Đại Đồng. Quân kỳ: Bảo Sanh Kỳ. Về pháp lý: độc lập với Quân đội Pháp và độc lập với Chính phủ Nam Kỳ Quốc. (1)

· 01-03-1947: Trong bài thuyết tại Bộ Quốc Sự Vụ, Đức Hộ Pháp công bố nguyên tắc quốc sự: chính trị giữ vai trò chủ đạo, quân đội chỉ là lực lượng hậu thuẫn; khi hoàn thành sứ mạng thì quân đội phải giải tán. (2)

· 05-05-1947: Đức Hộ Pháp công khai chủ trương: … phải đem nhà Vua lại để lập quyền cho dân, quyền là chánh sách Ðạo Cao Ðài giúp quân chủ tạo dân quyền. Bởi thế Bần Ðạo đã công khai cùng Chánh phủ rồi. Bần Ðạo sẽ công khai cho toàn thiên hạ biết rằng: Chúng ta sẽ hướng ra Quân chủ Dân quyền để tạo tương lai cho quốc vận. (3)

· 15-08-1947: Đức Hộ Pháp tuyên bố xuống Sài Gòn "thức tỉnh đôi bên", chủ trương hòa giải Pháp – Việt nhằm chấm dứt chiến tranh, cứu dân tộc. (4)

· 09-09-1947: Bảo Đại tiếp các phái đoàn chính trị Việt Nam tại Hồng Kông; Ông Phối Sư Thượng Vinh Thanh (Trần Quang Vinh) Tổng Tư Lệnh Quân Đội Cao Đài (cũng là lực lương quân sự duy nhất) dự họp. (5)

· 21-11-1947: Cựu Hoàng gởi thư cho Đức Hộ Pháp. (6)

· Từ giữa năm 1947 đến đầu 1948: Các bài Thuyết Đạo liên tục phản ánh thời cuộc, vận mạng quốc gia và những chuyển biến chính trị Pháp – Việt.

Trang 02

· 21-01-1948: Đức Chí Tôn dạy về quốc sự, ban thi cho Vĩnh Thụy (Bảo Đại) và dạy Ngài Bảo Sanh Quân Lê Văn Hoạch trao tận tay Vĩnh Thụy. Theo đó vấn đề Quốc Sự đã trở thành một nội dung quan trọng trong hoạt động của Hội Thánh. (6)

· 05-03-1948: … quyết đoán đem cựu Hoàng Ðế Bảo Ðại về xứ đặng thương thuyết tới độc lập cho nước nhà …. (7)

· 02-04-1948: Đức Hộ Pháp rời Tòa Thánh sang Hồng Kông. (8)

Đây là kết quả của cả một quá trình chuẩn bị về tư tưởng, lực lượng, lập trường và hoạt động trước khi đi Hong Kong.

2.2/- Bối cảnh chính trị – xã hội Việt Nam (1946 – 02-04-1948)

· 19-12-1946: Chiến tranh Pháp – Việt bùng nổ trên phạm vi cả nước, mở đầu giai đoạn xung đột quân sự kéo dài.

· Đầu năm 1947: Chính phủ Pháp nhận thấy giải pháp quân sự không thể chấm dứt chiến tranh, bắt đầu chuyển hướng tìm kiếm một giải pháp chính trị.

· 27-03-1947: Chính phủ Ramadier ban hành chính sách mới đối với Việt Nam, chấp nhận nguyên tắc xây dựng một nước Việt Nam độc lập và thống nhất trong khuôn khổ Liên hiệp Pháp; đồng thời trao quyền rộng hơn cho Cao ủy Émile Bollaert để triển khai chính sách này. (9)

· 01-04-1947: Émile Bollaert đến Sài Gòn nhận chức Cao ủy Pháp tại Đông Dương, mở đầu giai đoạn thực hiện chính sách mới.

· 20-05-1947: Bollaert ban hành văn thư gửi các Ủy viên Cộng hòa Pháp ở Đông Dương, khẳng định đường lối mới của Chính phủ Pháp, với tuyên bố: "Kỷ nguyên Đế quốc đã hết rồi. Kỷ nguyên thân hữu bắt đầu." (10)

· Từ giữa năm 1947: Pháp đẩy mạnh tiếp xúc với các lực lượng quốc gia Việt Nam nhằm tìm một giải pháp chính trị thay thế đối đầu quân sự đơn thuần.

· Tháng 9-1947: Tiến trình vận động chung quanh cựu Hoàng Bảo Đại được xúc tiến qua các cuộc tiếp xúc và hội nghị tại Hồng Kông, mở đầu việc tìm kiếm giải pháp, về sau được gọi là Giải pháp Bảo Đại. (5)

· Cuối năm 1947: Các cuộc thương lượng giữa đại diện Pháp và các lực lượng quốc gia tiếp tục diễn ra, trong khi chiến sự vẫn tiếp diễn trên nhiều chiến trường.

· Đầu năm 1948: Tiến trình tìm kiếm một giải pháp chính trị bước vào giai đoạn quan trọng; các hoạt động liên quan đến Bảo Đại ngày càng dồn dập.

· 02-04-1948: Trong bối cảnh tiến trình chính trị đang được thúc đẩy, Đức Hộ Pháp rời Tòa Thánh sang Hồng Kông. (8)

Trang 03

2.3/- Đối chiếu một số mốc quan trọng

Thời gian	Hoạt động của Đức Hộ Pháp và Hội Thánh	Bối cảnh chính trị – xã hội Việt Nam
30-08-1946	Đức Hộ Pháp trở về Tòa Thánh sau thời gian lưu đày tại Madagascar.	Chiến tranh Pháp – Việt ngày càng lan rộng, đất nước rơi vào cảnh binh đao.
29-01-1947	Thành lập Quân đội Cao Đài để bảo vệ đồng bào và đồng đạo trong hoàn cảnh khẩn cấp.	Cuộc chiến tiếp tục leo thang, đòi hỏi các lực lượng quốc gia phải tìm giải pháp tự bảo vệ.
01-03-1947	Xác lập nguyên tắc quốc sự: chính trị giữ vai trò chủ đạo, quân đội chỉ là lực lượng hậu thuẫn và sẽ giải tán khi hoàn thành sứ mạng.	Chính phủ Pháp bắt đầu chuyển hướng từ giải pháp quân sự đơn thuần sang tìm kiếm một giải pháp chính trị.
27-03 đến 20-05-1947	Tiếp tục định hướng hoạt động của Hội Thánh theo con đường cứu nước và hòa giải.	Chính phủ Ramadier ban hành chính sách mới; Bollaert sang Đông Dương và tuyên bố: "Kỷ nguyên Đế quốc đã hết rồi. Kỷ nguyên thân hữu bắt đầu."
05-05-1947	Công khai với chính phủ: vận động đưa Vua về nước để lập quyền cho dân: Quân chủ Dân quyền.	Pháp chính thức xúc tiến giải pháp chính trị thông qua việc tiếp xúc với các lực lượng quốc gia Việt Nam.
15-08-1947	Đức Hộ Pháp tuyên bố xuống Sài Gòn hòa giải Pháp – Việt nhằm chấm dứt chiến tranh.	Tiến trình thương lượng và vận động chính trị giữa Pháp với các lực lượng quốc gia được đẩy mạnh.
Cuối năm 1947 – đầu năm 1948	Các bài Thuyết Đạo liên tục đề cập đến vận mạng quốc gia; Hội Thánh theo dõi sát diễn biến thời cuộc.	Tiến trình Bảo Đại bước vào giai đoạn thương lượng quan trọng tại Hồng Kông và các địa điểm khác.
21-01-1948	Đức Chí Tôn dạy quốc sự và ban thi cho Vĩnh Thụy. Vấn đề Bảo Đại là một nội dung trong hoạt động của Hội Thánh.	Các cuộc vận động chính trị chung quanh Bảo Đại tiếp tục được xúc tiến.
5-03-1948	Quyết đoán đem cựu Hoàng Ðế Bảo Ðại về xứ đặng thương thuyết tới độc lập cho nước nhà.	Giải pháp chính trị bước vào giai đoạn quyết định.
02-04-1948	Đức Hộ Pháp lên đường sang Hồng Kông.	Tiến trình chính trị liên quan đến tương lai Việt Nam đang được đẩy mạnh, tạo nên bối cảnh trực tiếp của chuyến đi

&&&

Trang 04

2.4/- Việt Nam được độc lập trong Liên hiệp Pháp (05-03-1948)

Đức Hộ Pháp giảng gần một tháng trước chuyến đi Hong Kong, phản ánh nhận định của Ngài về tình hình chính trị Việt Nam và định hướng hoạt động sắp tới. (7)

2.4.1. Thông báo một chuyển biến mới của tình hình chính trị

Mở đầu bài thuyết đạo, Đức Hộ Pháp cho biết:

"Hôm nay có tin lành nên Bần Đạo lên giảng giải cho toàn Đạo được hay biết."

Ngài tiếp tục thông báo:

"Mới đây có tin vô tuyến điện cho hay rằng: Cựu Hoàng Đế Bảo Đại đã đem cho nước ta được độc lập và thống nhứt, vì nước Pháp có tuyên bố cho cả toàn cầu hay rằng đã chấp thuận rồi, duy còn ký kết bản hiệp ước với Pháp nữa là xong." … (hết trích)

Theo đó Đức Hộ Pháp đang theo dõi sát những chuyển biến chính trị liên quan đến tương lai của Việt Nam và thông báo cho toàn Đạo.

2.4.2. Giải thích ý nghĩa của "độc lập trong Liên hiệp Pháp"

"Liên Hiệp Pháp là hiệp các quốc gia lại cho cường liệt đặng bảo trọng cho các quốc gia chung nhau... trong Liên Hiệp Pháp, mỗi nước đều được tự chủ bình đẳng có quyền hạn như nhau..."

Qua đó cho thấy Ngài muốn tín đồ hiểu về mô hình "độc lập trong Liên hiệp Pháp".

2.4.3. Xác định chủ trương đưa cựu Hoàng Bảo Đại về thương thuyết

"Bần Đạo sau 5 năm bị đồ lưu nơi hải ngoại được về, quyết đoán đem cựu Hoàng Đế Bảo Đại về xứ đặng thương thuyết tới độc lập cho nước nhà." (hết trích)

Đức Hộ Pháp khẳng định về mục tiêu chính trị mà Ngài theo đuổi sau khi trở về từ Madagascar.

2.4.4. Đây là một tiến trình đã được chuẩn bị từ trước

"Không phải hôm nay là việc tình cờ mà quả quyết đâu. Bần Đạo xin nói rằng những hành tàng mà ngày nay kết liễu do Bần Đạo đã biết trước từ năm 1927."

Đây là một vật chứng quan trọng để thấy rằng việc vận động đưa cựu Hoàng Bảo Đại về nước và tiến trình hướng đến độc lập là một công việc được chuẩn bị từ trước.

2.5/- Đức Hộ Pháp tuyên bố trước khi đi Hồng Kông (02-4-1948)

Đêm 23 tháng 2 năm Mậu Tý (02-04-1948), Đức Hộ Pháp thuyết bài "Vận mạng của nước Việt Nam hiện thời". Đây là bài thuyết đạo trước chuyến đi Hong Kong nên là vật chứng trực tiếp phản ánh mục đích của chuyến đi. (8)

Trang 05

2.5.1. Vì dân chúng bị sát hại và vận mạng của đất nước.

“Bần Ðạo phải liệu một giải pháp nào đặng làm cho thái bình đặng cứu vãn tình thế của nòi giống Việt Nam, bằng chẳng vậy thì như trước mắt chúng ta thấy trường lưu huyết vô lối mà tàn sát chúng sanh rồi đó” (hết trích)

Do dân chúng bị sát hại, vận nước bế tắc, nên Đức Ngài phải hạ san để cứu vãn tình thế.

2.5.2. Mục đích: tìm một giải pháp mới thay cho cuộc cờ cũ đã bế tắc.

Bần Ðạo phải liệu một giải pháp nào đặng làm cho thái bình đặng cứu vãn tình thế của nòi giống Việt Nam, …

Khi Bần Ðạo bị đồ lưu hải ngoại (Madagascar) trở về thấy thời cơ đang rối rấm, cuộc cờ nước nhà đã lâm vào lối bế tắc không thế thắng được.

Bần Ðạo tìm phương thế xóa bỏ bàn cờ nầy, sắp làm bàn cờ khác…

…Bần Ðạo tìm giải pháp đặng thí nghiệm, đắc thành chăng là do nơi ở nhà cầu nguyện cho giỏi… (hết trích)

Mục đích của chuyến đi là tìm một giải pháp nhằm chấm dứt chiến tranh, cứu vãn tình thế của dân tộc, lập lại hòa bình.

2.5.3. Hai vấn đề cần giải quyết trong chuyến đi

Đức Hộ Pháp dùng ẩn dụ ông Trưởng Tộc, giấy nợ và chú ba nài để ví dụ cho tình hình chính trị Việt Nam lúc bấy giờ:

Trong gia đình một ông cha cầm cái giấy nợ từ lâu mà đòi không đặng… có một chú ba nài… đến dụ dỗ nói rằng: Có thể đủ tài năng đòi nợ…”

Và kết luận:

"Hiện giờ phải giải quyết làm sao cho người thiếu nợ phải trả, làm sao cho ông Trưởng Tộc đó minh biện cho người phải trả, hai vấn đề đó Bần Đạo cần giải quyết trong chuyến đi nầy."

Vật chứng xác định rõ chuyến đi Hồng Kông nhằm giải quyết hai vấn đề trọng yếu đang cản trở việc giải quyết vận mạng của đất nước. Phần ẩn dụ giải quyết 2 vần đề: Buộc Pháp trả chủ quyền; Thống nhất các phe phái quốc gia để nhận chủ quyền.

Nhận xét

Bài thuyết đạo ngày 02-04-1948 là vật chứng trước khi đi Hong Kong. Các trích đoạn xác định rõ bốn nội dung: Vận mạng Việt Nam đang ở vào giai đoạn bế tắc, dân chúng bị giết hại; Chuyến đi nhằm tìm một giải pháp mới để cứu vãn tình thế và hai nhiệm vụ chính.

Trang 06

2.6/- Đức Hộ Pháp trở về từ Hồng Kông

Sau chuyến đi Hồng Kông, Đức Hộ Pháp trở về Tòa Thánh và có 02 bài thuyết đạo.

2.6.1. Đòi lại chủ quyền của nước Việt Nam (23-04-1948)

Đêm Rằm tháng 3 năm Mậu Tý (23-04-1948). (11)

Bài thuyết đạo là một vật chứng đương thời, phản ánh trực tiếp những nhận định của Ngài ngay sau chuyến đi.

Thứ nhứt: Hoàn thành sứ mạng với dân tộc, giải quyết nạn cốt nhục tương tàn.

"Sau khi Bần Đạo đã làm xong phận sự đối với quốc gia Việt Nam, với chủng tộc Việt Nam y như Thánh ý của Đức Chí Tôn đã hứa hẹn từ trước..."

… Ta thấy ngày nay, toàn quốc dân Việt Nam đương oằn oại trong sự thống khổ cốt nhục tương tàn, ...

Đức Ngài khẳng định chuyến đi Hồng Kông nhằm thực hiện phận sự đối với quốc gia, chủng tộc Việt Nam; giải quyết nạn cốt nhục tương tàn.

Thứ hai: Mang theo một "giải pháp mới"

"...khi Bần Đạo hạ san với giải pháp mới trong tay, cầm xuống kinh thành thì Bần Đạo tưởng rằng sẽ gặp điều khó khăn... Trái ngược lại... Bần Đạo đã đến giáp mặt và đã thấy thiên hạ hưởng ứng nhìn nhận chánh lý lời nói của mình..."

Đức Hộ Pháp mang theo một giải pháp chính trị và trực tiếp trình bày giải pháp ấy với chính quyền Pháp, Cựu hoàng Bảo Đại và những người có trách nhiệm.

Thứ ba: Tin tưởng Pháp trả lại độc lập và thống nhất

"...nước Pháp sẽ trả độc lập và thống nhứt cho nước Việt Nam."

Đây là nhận định quan trọng nhất của Đức Hộ Pháp sau chuyến đi. Điều này cũng phù hợp với bối cảnh chính trị lúc bấy giờ, khi Chính phủ Ramadier và Cao ủy Bollaert đang triển khai chính sách mới hướng tới một nước Việt Nam độc lập và thống nhất trong khuôn khổ Liên hiệp Pháp.

Thứ tư: Trở ngại còn lại là sự chần chừ của Bảo Đại

"Lạ lùng thay! Con đường khó mà thành dễ. Còn bây giờ tới đoạn đường mình tưởng dễ mà thành ra khó, là nhà vua của mình là Bảo Đại chần chờ chưa quyết định..."

Theo nhận định của Đức Hộ Pháp, sau khi đã đạt được sự đồng thuận về nguyên tắc, trở ngại chủ yếu lúc đó không còn nằm ở phía nhà cầm quyền Pháp mà là sự chần chừ của cựu Hoàng Bảo Đại trong việc đưa ra quyết định cuối cùng.

Trang 07

Nhận xét

Bài Thuyết Đạo ngày 23-04-1948, sau khi Đức Hộ Pháp trở về từ Hồng Kông. Đối chiếu với diễn biến chính trị từ năm 1947 đến đầu năm 1948 cho thấy bài thuyết đạo không chỉ mang nội dung tôn giáo mà còn phản ánh trực tiếp những vấn đề quốc sự mà Đức Hộ Pháp vừa tham gia. Các trích đoạn trên giúp người đọc hiểu rõ hơn mục đích của chuyến đi Hồng Kông và cách Đức Hộ Pháp nhìn nhận triển vọng của tiến trình giải quyết vấn đề Việt Nam vào thời điểm đó.

2.6.2. Quả kiếp của dân tộc Việt Nam (23-04-1948)

Tại Báo Ân Từ, thời Ngọ ngày Rằm tháng 3 năm Mậu Tý (23-04-1948). (12)

Được thuyết giảng cùng ngày với bài "Đòi lại chủ quyền của nước Việt Nam", bài thuyết đạo này tiếp tục phản ánh nhận định của Đức Hộ Pháp về tình hình chính trị Việt Nam sau chuyến đi Hồng Kông.

Thứ nhứt: Pháp tuyên bố trả độc lập và thống nhất

"Hiện giờ có một việc dị hợm là nước Pháp chịu trả tự do độc lập thống nhứt, trả trọn vẹn..."

Đức Hộ Pháp mở đầu phần quốc sự bằng nhận định rằng phía Pháp đã chấp nhận nguyên tắc trả lại độc lập và thống nhất cho Việt Nam. Đây là điểm tiếp nối trực tiếp với bài thuyết đạo tại Đền Thánh cùng ngày.

Thứ hai: Nguyên nhân chiến tranh không còn nằm ở việc Pháp từ chối độc lập

"...nước Pháp không hề cản đảng, không hề từ chối cho dân tộc Việt Nam thống nhứt và độc lập mà tại sao dân Việt Nam lại còn đánh Pháp..."

Đức Hộ Pháp cho rằng khi nguyên tắc độc lập và thống nhất đã được phía Pháp chấp nhận thì cần nhìn lại nguyên nhân khiến chiến tranh vẫn tiếp tục kéo dài.

Thứ ba. Trở ngại của cuộc thương thuyết

"Điều chướng ngại hiện giờ là tôi tưởng phải khó khăn về phía người Pháp, trái lại Đức Bảo Đại làm khó người ta, làm cho đình đãi cuộc thương thuyết..."

Đây là một trong những nhận định trực tiếp nhất của Đức Hộ Pháp sau chuyến đi Hồng Kông. Theo Ngài, trở ngại lúc đó không còn chủ yếu ở phía Pháp mà là sự đình trệ của tiến trình thương thuyết do Bảo Đại chưa đưa ra quyết định.

Thứ tư. Mỗi ngày chậm trễ là thêm sinh mạng mất đi

"...một ngày chưa thương thuyết, là một ngày nhơn sanh chết chẳng biết bao nhiêu."

Trang 08

Đức Hộ Pháp nhìn sự chậm trễ của tiến trình thương lượng không chỉ là vấn đề chính trị mà còn là vấn đề sinh mạng của nhân dân. Vì vậy, Ngài nhiều lần kêu gọi sớm chấm dứt chiến tranh.

Nhận xét

Nếu bài "Đòi lại chủ quyền của nước Việt Nam" nhấn mạnh kết quả của chuyến đi Hồng Kông và triển vọng giành lại chủ quyền quốc gia, thì bài "Quả kiếp của dân tộc Việt Nam" tập trung lý giải vì sao tiến trình ấy vẫn chưa hoàn tất. Hai bài thuyết đạo được giảng trong cùng ngày bổ sung cho nhau: một bài phản ánh kết quả của cuộc tiếp xúc, bài còn lại phân tích những trở ngại còn tồn tại đối với tiến trình thương thuyết. Đặt trong bối cảnh các diễn biến chính trị từ năm 1947 đến tháng 4 năm 1948, hai bài trở thành những tư liệu đương thời quan trọng để tìm hiểu nhận định của Đức Hộ Pháp sau chuyến đi Hồng Kông.

2.7/- Ý nghĩa chuyến đi Hồng Kông

Qua bài Thuyết Đạo "Việt Nam được độc lập trong Liên hiệp Pháp" (05-03-1948), bài "Vận mạng của nước Việt Nam hiện thời" (02-04-1948), hai bài Thuyết Đạo ngày 23-04-1948: cùng các diễn biến chính trị từ năm 1946 đến tháng 4 năm 1948, tự thân vật chứng đã kết nối thành một mạch tư tưởng rõ ràng:

· Điểm xuất phát: sinh mạng của người dân đang mất đi trong cảnh cốt nhục tương tàn.

· Mục tiêu: tìm một giải pháp để chấm dứt đổ máu.

· Nền tảng: tình thương, khoan hồng, công bình và chánh lý.

Qua các vật chứng, mục tiêu của Đức Hộ Pháp được thể hiện không chỉ ở thương thuyết chính trị mà ở việc tìm giải pháp chấm dứt chiến tranh; tìm một giải pháp cứu đất nước khỏi cảnh cốt nhục tương tàn. Xuyên suốt các bài thuyết đạo, Ngài luôn trở lại với hai vấn đề lớn: sinh mạng của nhân dân đang bị mất đi từng ngày trong chiến tranh và nhu cầu xây dựng một xã hội trên nền tảng tình thương, khoan hồng, công bình và chánh lý.

Theo đó, giá trị của mọi giải pháp chính trị không được đo bằng thắng lợi của một phe phái, mà bằng khả năng chấm dứt cảnh đổ máu và khôi phục tình thương trong xã hội. Đây cũng là nền tảng tư tưởng xuyên suốt của Đức Hộ Pháp và Hội Thánh Cao Đài trong quá trình tham gia giải quyết vận mệnh quốc gia giai đoạn này.

Hết.

Trang 09

Email liên lạc:

hoabinhchungsong220513@yahoo.com

Các chú thích;

(1)/- Thỏa ước ngày 29-01-1947: Pháp lý Quân Đội Cao Đài.

https://www.khoinhonsanh.org/2026/08/6630-thoa-uoc-ngay-29011947-hai-tang-oc.html#more

(2)/- Quốc Sự Vụ: Chính trị chỉ huy Quân đội ...

https://www.khoinhonsanh.org/2023/01/4433-uc-ho-phap-thuyet-ao-tai-quoc-su.html#more

(3)/- Tuyên bố lập trường chính trị: Quân chủ dân quyền

https://www.khoinhonsanh.org/2026/07/6596-uc-ho-phap-giai-oan-cho-ngai-ho.html#more

(4)/- Tuyên bố đi Sài Gòn hòa giải Pháp - Việt.