Trong thư ngày 27-10-1955, (bài 6711, Blog) Young viết: Tôi rất quan tâm đến Điện văn 1672 ngày 14 tháng 10 của ông, trả lời Điện văn 1192 của chúng tôi. BBT đi tìm tiếp 02 điện văn đó và đăng tải theo thứ tự thời gian.
03.1 HS
Mối quan hệ giữa điện văn 1192 & 1672. Điện văn của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ở Washington gửi Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam; là văn bản của cơ quan cấp trên gửi cho cơ quan đại diện ngoại giao trực thuộc.
Ngày 06-10-1955, Washington gửi Sài Gòn Điện văn 1192. Đến ngày 14-10-1955, Đại sứ Reinhardt từ Sài Gòn gửi Điện văn 1672 về Washington để trả lời Điện văn 1192.
Link nguyên văn
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d264?
GPT DỊCH
Quan hệ đối ngoại của Hoa Kỳ, 1955–1957, Việt Nam, Tập I
264. Điện văn của Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ gửi Đại sứ
quán Hoa Kỳ tại Việt Nam
Washington, ngày 06 tháng 10 năm 1955 – 4 giờ 37 chiều
Điện văn 1192. Tham chiếu Điện văn Sài Gòn 1483, được
chuyển tiếp tới Paris với số 288.
1.
Bộ Ngoại giao đồng ý với đường lối mà ông đã áp dụng trong
các cuộc thảo luận với Diệm về các cuộc bầu cử trong nước. Có vẻ như, bất chấp
những nỗ lực hết sức của chúng ta, ông ấy vẫn dự định tiến hành theo kế hoạch
được trình bày trong Điện văn Sài Gòn 1468, chuyển tiếp tới Paris với số 283.
2.
Chúng tôi đồng ý với nhận định của ông rằng những bước được
đề nghị vẫn tốt hơn tình trạng hiện tại, khi chưa có bất kỳ cơ quan lập pháp quốc
gia nào, chưa có Hiến pháp và vấn đề Bảo Đại vẫn chưa được giải quyết.
3.
Ông có thể nhắc lại với Diệm tầm quan trọng mà chúng ta đặt
vào việc mở rộng nền tảng và gia tăng thẩm quyền của Chính phủ Việt Nam
thông qua các cải cách chính trị. Chúng tôi hy vọng việc thực hiện chương
trình sẽ không bị trì hoãn trong vài tháng tới.
Đồng thời, tại đây chúng tôi cho rằng việc chuẩn bị đầy đủ
cho cuộc bầu cử Quốc hội cũng quan trọng như chính việc tổ chức bầu cử và thành
lập Quốc hội.
Nếu không có một tổ chức chính trị hữu hiệu nắm được đa số
trong Quốc hội, và không có những biện pháp bảo đảm ngăn ngừa sự đại diện của
Việt Minh, thì Quốc hội có thể gây khó khăn cho Chính phủ, làm tăng thêm những
gánh nặng vốn đã rất lớn của Chính phủ và đưa vào những yếu tố gây chia rẽ thay
vì tạo sự đoàn kết.
Xét đến sức mạnh của tổ chức Việt Minh ở miền Bắc và khả
năng chưa được biết rõ của họ ở miền Nam, việc phát triển một sự lãnh đạo
hành pháp mạnh và ổn định tại Việt Nam phải được ưu tiên.
Các tiến trình đại diện và lập hiến như vậy nên được phát
triển đến mức chúng không làm suy yếu quyền lực trung ương.
Do đó, thời điểm tổ chức những cuộc bầu cử như vậy tốt nhất
nên được quyết định tùy theo các điều kiện tại chỗ.
Chúng tôi mong Đại sứ quán đánh giá xem nếu tổ chức bầu cử
vào khoảng tháng 12 thì một Quốc hội như thế nào sẽ hình thành.
Dulles
Chú thích
1. Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương, 751G.00/9–2955.
Phân loại: Secret (Mật). Điện văn do Young và Hoey soạn thảo, được
Sebald và Robertson duyệt. Được chuyển tiếp tới Paris để biết.
2. Điện văn Sài Gòn 1483 là Tài liệu 259.
3. Điện văn Sài Gòn 1468: xem chú thích 2 của Tài liệu
259.
4. Về đánh giá mà Bộ Ngoại giao yêu cầu Đại sứ quán
cung cấp, xem Tài liệu 266 – Điện văn 1672 ngày 14-10-1955.
Hết nguyên văn.
Điểm quan trọng câu chữ của tài liệu: “strong stable
executive leadership … should have priority” và các tiến trình đại diện, lập
hiến nên phát triển “to extent that they do not weaken central authority.”
Đây là lời của chính Điện văn 1192.
TÓM LƯỢC
06-10-1955 – Điện văn 1192, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ gửi Đại
sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn.
Tóm lược: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đồng ý với đường lối của
Đại sứ Reinhardt trong việc trao đổi với Ngô Đình Diệm về bầu cử và nhận định rằng
chương trình Diệm dự định tiến hành vẫn tốt hơn tình trạng chưa có Quốc hội, Hiến
pháp và chưa giải quyết vấn đề Bảo Đại.
Washington chủ trương thúc đẩy cải cách chính trị để mở rộng
nền tảng và tăng thẩm quyền của Chính phủ Việt Nam, nhưng cho rằng chuẩn bị
cho bầu cử Quốc hội cũng quan trọng như việc tổ chức bầu cử. Nếu không có một
tổ chức chính trị hữu hiệu nắm đa số và biện pháp ngăn Việt Minh có đại diện,
Quốc hội có thể gây khó khăn và tạo thêm chia rẽ cho Chính phủ.
Do đó, Bộ Ngoại giao cho rằng xây dựng một sự lãnh đạo
hành pháp mạnh và ổn định phải được ưu tiên; các tiến trình đại diện và lập
hiến chỉ nên phát triển đến mức không làm suy yếu quyền lực trung ương.
Thời điểm bầu cử nên tùy thuộc tình hình thực tế. Bộ Ngoại giao yêu cầu Đại sứ
quán đánh giá một Quốc hội sẽ có thành phần như thế nào nếu bầu cử được tổ chức
vào khoảng tháng 12-1955.
