Dương Xuân Lương.
Ảnh (Viện sử Cao Đài): Quốc Trưởng
Bảo Đại, Thủ tướng Ngô Đình Diệm và Đức Hộ Pháp Phạm Công Tắc tại Paris.
Ngày 16-6-1954, tại Cannes, Quốc
trưởng Quốc gia Việt Nam là Bảo Đại bổ nhiệm ông Ngô Đình Diệm làm Thủ tướng và
giao nhiệm vụ thành lập Chính phủ mới.
https://drive.google.com/file/d/1-Flvd7FTCMk8BXTjhfYelMEQPzvkqBox/view?usp=sharing
Theo Âu Du Ký (29-7-1954) của
Ngài Bảo Đạo Hồ Tấn Khoa:
4 giờ chiều ngày 18-6-1954 ông Trần
Tấn Thành là đại diện Thủ tướng Ngô Đình Diệm đến khách sạn gặp Đức Hộ Pháp và
thỉnh Đức Ngài gặp Tân Thủ tướng vào lúc 09 giờ sáng ngày 19-6-1954 tại Hotel
Royal Nalesberbe (Paris). Đồng thời Cụ Nguyễn Đệ (Đổng-Lý Văn-Phòng Đức Quốc
Trưởng) lại cho hay rằng Đức Quốc Trưởng ở Cannes vừa về Paris, sẽ tiếp Đức
Ngài vào khoảng 10 giờ tại Plaza Hotel.
Ngày 19-6-1954: từ 09 giờ sáng Thủ tướng Ngô Đình Diệm và Đức
Hộ Pháp Phạm Công Tắc gặp nhau nơi phòng riêng. 10 giờ sáng ông Nguyễn Đệ đưa Đức
Hộ Pháp đi gặp Quốc trưởng Bảo Đại tại Plaza Hotel (Paris).
X giờ chiều ngày 23-6-1954, ông (Ngô
Khai) Minh đưa Thủ tướng Ngô Đình Diệm lên phi cơ rời Paris về Việt Nam. (1)
Trong khoảng thời gian được bổ nhiệm
làm Thủ tướng (tại Cannes) đến khi rời Paris, có nhiều nguồn thuật lại lời thề
của ông Ngô Đình Diệm. Bài viết liệt kê và đối chiếu 04 nguồn tiêu biểu nhằm
xác định những điểm tương đồng, khác biệt và qua đó hiểu thêm truyền thống trọng
đức, trọng tín nghĩa của dân tộc Việt Nam. Khi liệt kê bài viết căn cứ vào thời
gian hình thành tài liệu, tài liệu nào hình thành trước sẽ liệt kê trước.
1/- 04 nguồn tiêu biểu về Lời thề của
Thủ tướng Ngô Đình Diệm.
Thề là gì?
Thề là một lời cam kết do chính người
thề nói ra, về việc đã làm hay đã không làm; sẽ làm hoặc sẽ không làm một điều gì.
Khi thề thường viện dẫn thiêng liêng hoặc điều cao quý làm chứng. Đặc biệt là sự
chấp nhận một hậu quả hay hình phạt nếu không giữ lời thề. Một lời thề thường
có những yếu tố căn bản: người thề - điều cam kết - đối tượng được viện ra làm
chứng - hậu quả khi bội thề. Hậu quả có xảy ra hay không là một vấn đề khác,
không làm thay đổi ý nghĩa của lời thề khi nó được tuyên ra.
1.1/- Nguồn năm 1956.
Tại Hộ Pháp Đường (Nội Ô Tòa Thánh
Tây Ninh), lúc 8 giờ đêm, ngày 05-02-1956.
Đức Hộ Pháp Phạm Công Tắc mời ông
Chí Thiện Đạo, Bà Chí Thiện Tri và thân nhân khối Liên Minh của Mạnh Đờn, ông
Chơn Nhơn Cương, Đạo Nhơn Phú, Đạo Nhơn Út, Đạo Nhơn Viện, Thừa Sử Phước, Ban
Cơ Mật, Ông Chí Thiện T, Ông Tá Lý Kía. Thừa Sử Phan Hữu Phước là Tốc ký viên
ghi lại.
Trong khi nói chuyện Đức Ngài thuật
lại buổi hội tay ba tại Paris giữa Quốc Trưởng Bảo Đại, Thủ tướng Ngô Đình Diệm
và Đức Hộ Pháp (ảnh chụp ba vị).
Đức Hộ Pháp tham dự buổi hội tay
ba, đến ngày 05-02-1956 kể lại; Thừa Sử Phan Hữu Phước trực tiếp nghe và ghi thành
văn bản ngày 05-02-1956.
Trích đoạn:
… Bởi Ngô Đình Diệm có hội tay
ba tại Ba Lê (Paris) với Quốc Trưởng Bảo Đại cùng Qua, Người có tuyên thệ trước
bàn thờ tổ quốc rằng: “Không phản Tổ quốc chủng tộc Việt Nam, nếu bội ước sẽ chết
trước mũi súng thần của dân tộc và linh hồn bị luật thiên điều của Chúa hành phạt”.
Do đó Đức Hoàng Đế Bảo Đại giao cho làm Thủ Tướng để thống nhất các khối quân lực
trong các đảng phái để tránh nạn xô xác sanh mạng và trừ nạn chia đôi lãnh thổ.
Vì lời thề nguyền ấy mà Qua kêu
toàn thể mấy con Liên Minh và Đạo ủng hộ cho Người làm tròn sứ mạng với Tổ quốc.
Buổi nọ Qua có tuyên bố tại Tân Sơn Nhứt: Chỉ có Ngô Đình Diệm mới hoạch định
thống nhất các khối quân lực….
(hết trích) (2)
Nhận xét:
·
Địa
điểm gặp: Paris (Ba-Lê)
·
Thời
gian: đoạn trích không nói rõ; nhưng theo Âu Du Ký thì từ 19-6-1954 đến
23-6-1954.
·
Người
thề: Ngô Đình Diệm.
·
Điều
cam kết: Không phản Tổ quốc, chủng tộc Việt Nam.
·
Đối
tượng viện ra làm chứng: Tổ quốc.
·
Hậu
quả khi bội thề: Chết trước mũi súng thần của dân tộc và linh hồn bị Chúa hành
phạt.
·
Nhân
chứng: Bảo Đại và Đức Hộ Pháp.
Chú ý: Hiện có ảnh chụp chung ba vị,
phù hợp với chi tiết về cuộc hội tay ba giữa Bảo Đại, Ngô Đình Diệm và Đức Hộ
Pháp tại Ba Lê (Paris).
Lời thề được ghi nhận tương đối đầy
đủ (so với Thề là gì).
1.2/- Nguồn năm 1963.
Bernard B. Fall, viết sách: The
Two Viet-Nams: A Political and Military Analysis (New York: Frederick A.
Praeger, 1963), tr. 244.
Bernard B. Fall viết:
“Fully realizing that he was
throwing his throne away, Bao Dai allegedly made Diem swear a solemn oath of
allegiance to him, and several authoritative witnesses affirm that Diem also
swore on his knees to Empress Nam Phuong that he would do everything in his
power ‘to preserve the throne of Viet-Nam for Crown Prince Bao-Long,’ son of
Bao Dai.”
Tạm dịch:
Hoàn toàn ý thức rằng mình đang từ
bỏ ngai vàng, Bảo Đại, theo lời thuật lại, đã buộc Diệm tuyên một lời thề long
trọng trung thành với ông; và một số nhân chứng có thẩm quyền xác nhận rằng Diệm
cũng đã quỳ trước Hoàng hậu Nam Phương và thề sẽ làm mọi việc trong quyền hạn của
mình ‘để bảo toàn ngai vàng Việt Nam cho Hoàng Thái tử Bảo Long,’ con trai của
Bảo Đại. (hết
trích) (3)
Nhận xét:
·
Địa
điểm: Đoạn trích không nêu.
·
Thời
gian: Từ 16-06 đến 23-6-1954; dù đoạn trích không nêu ngày cụ thể.
·
Người
thề: Ngô Đình Diệm (nhưng chính Ông Diệm không nói ra lời thề).
·
Điều
cam kết: Trung thành với Bảo Đại; làm mọi việc trong quyền hạn của mình để bảo
toàn ngai vàng cho Bảo Long.
·
Đối
tượng được viện ra làm chứng: Đoạn trích không nêu.
·
Hậu
quả khi bội thề: Đoạn trích không nêu.
·
Nhân
chứng: Bảo Đại. Hoàng hậu Nam Phương.
Chú ý: Trong cách trình bày của
Bernard Fall có sự trái ngược nội tại: Bảo Đại ý thức việc từ bỏ ngai vàng sao
còn buộc Ngô Đình Diệm thề trung thành với Bảo Đại? Theo Bernard Fall, ông Ngô
Đình Diệm đã thề hai lần: với Bảo Đại là trung thành với Bảo Đại; và trước
Hoàng hậu Nam Phương là bảo toàn ngai vàng cho Bảo Long.
Lời thề được ghi nhận chưa đầy đủ.
1.3/- Nguồn năm 1980.
Năm 1980, Bảo Đại (1913-1997) viết
Hồi Ký: Le Dragon d'Annam. Nguyễn Phước Tộc xuất bản bản Tiếng Việt: Con Rồng
Việt Nam (1990). Bài viết xếp vào năm 1980.
Bản Nguyễn Phước Tộc 1990, trang
514: … Tôi cho vời đến Cannes các lãnh tụ của tất cả phong trào chính trị và
tôn giáo ở Việt Nam để hỏi ý kiến. …
Trang 515:
Sau một hồi yên lặng cuối cùng ông
ta đáp:
- Thưa Hoàng Thượng trong trường hợp
đó Tôi xin nhận sứ mạng mà Ngài trao phó.
Cầm lấy tay ông ta, tôi kéo sang một
phòng bên cạnh, trong đó có cây thánh giá. Trước thánh giá, tôi bảo ông ta:
- Đây Chúa của ông đấy. Ông hãy thề
trước chân dung Chúa là giữ vững đất nước mà người ta đã trao cho ông. Ông sẽ bảo
vệ nó, để chống lại bọn Cộng sản, và nếu cần, chống luôn cả người Pháp nữa.
Ông ta đứng yên lặng một lúc lâu, rồi
nhìn tôi, sau nhìn lên thánh giá, ông nói với giọng nghẹn ngào:
— Tôi xin thề! (hết trích) (4)
Nhận xét:
·
Địa
điểm: Cannes.
·
Thời
gian: Ngày 16-6-1954.
·
Người
thề: Ngô Đình Diệm; ông không nói ra lời thề mà chỉ nói: “Tôi xin thề!”
·
Điều
cam kết: Do Bảo Đại nói ra, không phải Ngô Đình Diệm.
·
Đối
tượng được viện ra làm chứng: Chúa, trước Thánh giá.
·
Hậu
quả khi bội thề: Không nêu.
·
Nhân
chứng: Bảo Đại.
Chú ý: Câu “Tôi xin thề!”; thể hiện
ông Ngô Đình Diệm không tự nói ra điều cam kết.
Lời thề được ghi nhận chưa đầy đủ.
1.4/ Nguồn năm 1986.
Thiếu tướng Đỗ Mậu viết Hồi Ký: Việt
Nam Máu Lửa Quê Hương Tôi; Nhà xuất bản Hương Quê, California, Hoa Kỳ,
1986. Sau đó tái bản nhiều lần.
Bản Việt Nam Thư Quán, trang 132:
… Ông Tôn Thất Cẩn, con trai của cụ
Thân thần Phụ chánh Tôn Thất Hân và là bạn thân của ông Diệm, đã thuyết phục bà
Nam Phương để bà góp ý với chồng với điều kiện sau khi ông Diệm cầm quyền phải
nâng đỡ Hoàng tử Bảo Long, người con trai đầu lòng của bà và của vua Bảo Đại.
Bernard Fall cho biết ông Diệm đã quỳ xuống trước bà Nam Phương để nhận lời uỷ
thác đó [4].
Ngày 16 tháng 6 năm 1954, sau một
buổi tiếp kiến với Ngoại trưởng Foster Dulles, Quốc trưởng Bảo Đại ký sắc lệnh
38/QT bổ nhiệm ông Ngô Đình Diệm làm Thủ tướng. Sau khi ông Diệm tuyên bố chấp
nhận, vua Bảo Đại bèn kéo ông vào một gian phòng kế cận trong lâu đài Thorence,
nơi vua Bảo Đại trú ngụ tại Cannes, trước bức thánh giá rồi bắt ông thề:
- Chúa của ông đó, ông hãy thề sẽ bảo
toàn lãnh thổ quốc gia mà người ta sẽ giao phó cho ông. Ông sẽ bảo vệ quốc gia
chống lại Cộng Sản và nếu cần chống cả người Pháp".
Ông Diệm suy nghĩ giây lát, nhìn Bảo
Đại, rồi quay lại phía thánh giá, ông nói thầm:
- "Tôi xin thề" [5]. (hết trích) (5)
Chú thích 4 & 5, tại trang 159.
[4] Bernard Fall, The Two Vietnam,
tr.244. Về sự kiện nầy, xin đọc thêm Đệ Nhất Phu nhân của Hoàng Trọng Miên (tập
1, tr. 389), Con Đường Thiên Lý của Nguyễn Hiến Lê (tr.202).
[5] Bảo Đại, Le Dragon d Annam,
tr.329.
Nhận xét:
·
Địa
điểm: Cannes.
·
Thời
gian: Ngày 16-6-1954.
·
Người
thề: Ngô Đình Diệm; ông chỉ nói: “Tôi xin thề.”
·
Điều
cam kết: Do Bảo Đại nói ra, không phải Ngô Đình Diệm.
·
Đối
tượng được viện ra làm chứng: Chúa, trước Thánh giá.
·
Hậu
quả khi bội thề: Không nêu.
·
Nhân
chứng: Bảo Đại.
Chú ý: Ông Đỗ Mậu không phải nhân
chứng; ông dẫn từ Bernard B. Fall và Bảo Đại.
Lời thề được ghi nhận chưa đầy đủ.
Tóm lại: Qua 04 nguồn trên, các tài liệu đều
ghi nhận Ngô Đình Diệm có lời thề, nhưng mức độ ghi nhận không giống nhau. Nguồn
Đức Hộ Pháp ghi nhận một lời thề tương đối đầy đủ các yếu tố đã nêu; các nguồn
Bernard B. Fall, Bảo Đại và Đỗ Mậu ghi nhận lời thề chưa đầy đủ, hoặc không ghi
nguyên văn điều cam kết do chính Ngô Đình Diệm nói ra. Những khác biệt về địa
điểm, thời gian, nội dung, đối tượng được viện ra làm chứng và nhân chứng cần
được đặt cạnh nhau để đối chiếu.
Đức Hộ Pháp và Bảo Đại là nhân chứng;
Bernard B. Fall và Đỗ Mậu không phải là nhân chứng.
2/- Đối chiếu.
Bài viết đối chiếu địa điểm và nội
dung, qua đó nhận ra khác biệt quan trọng.
2.1/- Địa điểm.
Nguồn Đức Hộ Pháp (1956): Paris.
Nguồn Bernard B. Fall (1963): Không
nêu địa điểm.
Nguồn Bảo Đại (1980): Cannes.
Nguồn Đỗ Mậu (1986): Cannes.
Nhận xét: Đức Hộ Pháp và Bảo Đại là
nhân chứng nhưng lại viết hai địa điểm khác nhau. Đây là dấu hiệu quan trọng để
xem xét liệu các nguồn đang thuật lại cùng một lời thề hay hai lời thề khác
nhau.
2.2/- Nội dung.
Nguồn Đức Hộ Pháp (1956): Ngô Đình
Diệm cam kết “không phản Tổ quốc chủng tộc Việt Nam”; nếu bội ước sẽ “chết
trước mũi súng thần của dân tộc và linh hồn bị luật thiên điều của Chúa hành phạt.”
Nguồn Bernard B. Fall (1963): Ngô
Đình Diệm thề trung thành với Bảo Đại và bảo toàn ngai vàng cho Bảo Long. Ông
không ghi nguyên văn lời cam kết do chính Ngô Đình Diệm nói ra, không nêu hậu
quả khi bội thề.
Nguồn Bảo Đại (1980): Nội dung cam
kết giữ vững đất nước, chống Cộng sản và nếu cần chống cả người Pháp là do Bảo
Đại nói ra. Ngô Đình Diệm chỉ đáp: “Tôi xin thề!” và không có hậu quả
khi bội thề.
Nguồn Đỗ Mậu (1986): Ông dẫn lại từ
Bernard B. Fall và Bảo Đại; Ngô Đình Diệm cũng chỉ nói: “Tôi xin thề.”
Nhận xét: Theo khái niệm về lời thề
đã nêu, bốn nguồn khác nhau ở chỗ ai trực tiếp nói ra điều cam kết và có hay
không hậu quả khi bội thề thì 04 nguồn có sự khác biệt rất rõ.
3/- Kết luận.
Qua 04 nguồn được khảo sát, có đủ
cơ sở để ghi nhận Thủ tướng Ngô Đình Diệm đã có lời thề trước khi về Việt Nam
chấp chánh vào tháng 6-1954. Những tài liệu hiện có chưa đủ để xác định đó là một
lời thề được thuật lại khác nhau hay nhiều lời thề khác nhau.
Khi đặt 04 nguồn cạnh nhau để đối
chiếu, tài liệu của Đạo Cao Đài cung cấp một chứng cứ độc lập (có ảnh phù hợp) khi
nghiên cứu sự kiện này.
Tại sao có lời thề?
Xã hội Việt Nam vốn có truyền thống
trọng đức; con người được giáo dục trong nề nếp Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín,
trong đó chữ Tín gắn liền với danh dự và trách nhiệm của mỗi người. Vì vậy, lời
thề là một cam kết về đạo đức, lấy danh dự và chữ Tín của người thề để bảo đảm
cho điều mình cam kết. Lời thề phản ánh một nét văn hóa và đời sống đạo đức của
xã hội Việt Nam đương thời.
Đặt trong nề nếp văn hóa ấy, lời thề
của Thủ tướng Ngô Đình Diệm trước khi về nước nhận trọng trách mang ý nghĩa đạo
đức rất rõ ràng. Việc các nguồn thuật lại lời thề trước Tổ quốc hoặc trước Chúa
cho thấy lời cam kết được đặt dưới sự ràng buộc của danh dự, chữ Tín và niềm
tin thiêng liêng./.
Các chú thích.
(1)/- Âu Du Ký (xem từ trang 65).
https://tusachcaodai.wordpress.com/wp-content/uploads/2023/04/auduky.pdf
(2)/- https://www.khoinhonsanh.org/2021/11/3390-bat-chien-tu-nhien-thanh-nghia-la.html#more
(3)/-https://openlibrary.org/books/OL13528280M/The_two_Viet-Nams?
(5)/- https://dilib.vn/pdf/viewer.php?id=24e512
Hết.
