Kính quý bạn đọc.
BBT xin trình bày nguyên tắc làm Blog:
1/- Có tài liệu là cần thiết. Hiểu đúng tài liệu mới thật sự quan trọng. Giúp người đọc hiểu tài liệu một cách công bằng mới thật sự hữu ích.
Giúp người bình dân hiểu đúng → từ hiểu đúng quý vị bình dân sẽ tự tin hơn → rồi từ đó người bình dân tự suy nghĩ và tự nâng cao hiểu biết của mình.
Theo đó kính mời quý bạn đọc xem bảng tóm lược 11 tài liệu về cuộc bỏ phiếu ngày 23-10-1955. (Thông tin định vị, giới thiệu và lưu ý khi cần).
TÀI LIỆU VỀ CUỘC TRƯNG CẦU DÂN Ý NGÀY 23-10-1955
1/- Ngày 28-09-1955 – Điện văn 1468
Định vị:
Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tại Washington. FRUS
không đăng toàn văn điện văn này; nội dung được nhắc lại trong tài liệu sau.
Giới thiệu:
Đại sứ quán báo về kế hoạch của Chính phủ Ngô Đình Diệm:
- Ngày 23-10-1955:
tổ chức trưng cầu dân ý về Bảo Đại và Ngô Đình Diệm.
- Ngày 27-11-1955:
dự định tổ chức một cuộc trưng cầu về Hiến pháp.
- Sau
đó: bầu Quốc hội.
Lưu ý:
Ngày 27-11-1955 mới chỉ là kế hoạch. Trên thực tế, cuộc trưng cầu Hiến
pháp dự định vào ngày này không được tổ chức.
2/- Ngày 29-09-1955 – Điện văn 1483 – FRUS 259
Định vị:
Đại sứ G. Frederick Reinhardt tại Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tại
Washington.
Mức độ: Mật (Secret).
Giới thiệu:
Reinhardt thuật lại rằng ngày 26-09, Ngô Đình Diệm đã nói riêng với ông về kế
hoạch trưng cầu dân ý.
Reinhardt nhắc Diệm rằng phía Hoa Kỳ trước đó đã nói đến những
điều bất lợi của việc dùng trưng cầu dân ý để giải quyết vấn đề Bảo Đại.
Ông cũng hỏi tại sao không để một Quốc hội do dân bầu giải
quyết vấn đề Hiến pháp.
Lưu ý:
Lúc này cuộc trưng cầu chưa diễn ra. Tài liệu cho thấy Hoa Kỳ đã biết
trước kế hoạch và đã nêu ý kiến với Diệm.
3/- Ngày 02-10-1955 – Điện văn 1518
Định vị:
Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. FRUS không đăng toàn
văn; điện văn được nhắc lại trong báo cáo ngày 29-11.
Giới thiệu:
Đại sứ quán báo về giai đoạn đầu của cuộc tuyên truyền chống Bảo Đại trước
ngày trưng cầu.
Lưu ý:
Đây là những việc xảy ra trước ngày bỏ phiếu, chưa phải báo cáo về kết
quả.
4/- Ngày 06-10-1955 – Điện văn 1192 – FRUS 264
Định vị:
Bộ trưởng Ngoại giao John Foster Dulles tại Washington gửi Đại sứ quán Hoa Kỳ tại
Sài Gòn.
Mức độ: Mật (Secret).
Giới thiệu:
Washington đồng ý với cách Đại sứ Reinhardt đã trao đổi với Diệm.
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ biết rằng Diệm vẫn muốn tiếp tục kế hoạch.
Washington cũng lo rằng nếu lập Quốc hội quá sớm thì chính quyền có thể gặp khó
khăn.
Washington hỏi Đại sứ quán Sài Gòn xem một Quốc hội được bầu
vào cuối năm 1955 có thể gồm những thành phần nào.
Lưu ý:
Nói đơn giản: Washington hỏi → Sài Gòn trả lời.
Câu trả lời nằm trong điện văn ngày 14-10 dưới đây.
5/- Ngày 14-10-1955 – Điện văn 1672 – FRUS 266
Định vị:
Đại sứ Reinhardt tại Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Đây là câu trả lời cho
điện văn ngày 06-10.
Giới thiệu:
Đại sứ quán cũng lo rằng nếu lập Quốc hội quá sớm thì chính quyền Diệm có thể gặp
khó khăn.
Nhưng Reinhardt cũng thấy một điều ngược lại: nếu chờ quá
lâu, chính quyền có thể chậm mở rộng việc tham gia của dân chúng vào chính trị.
Lưu ý:
Nên đọc hai tài liệu liền nhau:
06-10: Washington hỏi.
14-10: Sài Gòn trả lời.
6/- Ngày 18-10-1955 – Báo cáo 123 và 124
Định vị:
Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. FRUS không đăng toàn
văn hai báo cáo.
Giới thiệu:
Báo cáo 123: tiếp tục nói về cuộc tuyên truyền chống Bảo Đại.
Báo cáo 124: gửi về Washington bản quy định của Bộ
trưởng Nội vụ về cách tổ chức cuộc trưng cầu.
Lưu ý:
Hai tài liệu nói về hai việc khác nhau:
123: tuyên truyền.
124: cách tổ chức bỏ phiếu.
7/- Ngày 23-10-1955 – Ngày trưng cầu dân ý
Định vị:
Cuộc trưng cầu giữa Ngô Đình Diệm và Bảo Đại được tổ chức tại miền Nam Việt
Nam.
Nhân viên Đại sứ quán và các cơ quan Hoa Kỳ đi quan sát tại
nhiều phòng phiếu.
Giới thiệu:
Đây là ngày sự việc xảy ra.
Những điều người Mỹ nhìn thấy trong ngày bỏ phiếu được họ
ghi lại trong các báo cáo sau đó, đặc biệt là điện văn ngày 25-10 và báo cáo
ngày 29-11.
Lưu ý:
Ta không lấy những điều viết ngày 29-11 rồi coi như một tài liệu được lập ngày
23-10.
Ngày nào ra ngày đó; tài liệu nào nói gì thì giữ đúng tài
liệu đó.
8/- Ngày 25-10-1955 – Điện văn 1846 – FRUS 268
Định vị:
Đại sứ Reinhardt tại Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.
Giới thiệu:
Reinhardt báo rằng trước ngày bỏ phiếu đã có một cuộc vận động rất mạnh ủng
hộ Diệm và chống Bảo Đại.
Phía đối lập không được tự do vận động.
Ngày bỏ phiếu có đông người tham gia và nhìn chung trật tự.
Tại những nơi người Mỹ quan sát, báo cáo cho rằng việc bỏ phiếu được giữ kín và
việc kiểm phiếu có vẻ ngay thẳng.
Diệm được khoảng 98% số phiếu.
Lưu ý:
Chính Reinhardt cũng nói rằng:
Diệm được gần 98% số phiếu không có nghĩa là gần 98% dân
chúng ủng hộ Diệm.
Nhiều người chọn Diệm có thể vì họ không muốn Bảo Đại.
Đây là nhận xét của Đại sứ Reinhardt, không phải lời
bình của người biên soạn.
9/- Điện văn 1849 – Kết quả cuối cùng
Định vị:
Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.
Báo cáo ngày 29-11 xác nhận điện văn 1849 đã gửi kết quả cuối
cùng về Washington.
Giới thiệu:
Điện văn này chuyển kết quả chính thức cuối cùng của cuộc trưng cầu.
Lưu ý:
Hiện ta chưa có toàn văn điện văn 1849.
Vì vậy, biết tới đâu ghi tới đó; không biết thì không
đoán.
10/- Ngày 27-10-1955 – Thư Kenneth T. Young Jr. – FRUS
269
Định vị:
Kenneth T. Young Jr., Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tại Washington, gửi Đại sứ Reinhardt
tại Sài Gòn.
Mức độ: Confidential – Official-Informal.
Giới thiệu:
Sau cuộc bỏ phiếu, Washington nói rằng họ không được biết trước đầy đủ một
số chi tiết về kế hoạch của Diệm.
Trong đó có:
- hình
thức lá phiếu;
- cách
tiến hành cuộc trưng cầu;
- điều
kiện bỏ phiếu.
Lưu ý:
Hai chuyện cần tách riêng:
Hoa Kỳ biết trước sẽ có cuộc trưng cầu.
Nhưng:
Washington nói họ không được biết trước đầy đủ cuộc trưng
cầu sẽ được tổ chức như thế nào.
11/- Ngày 29-11-1955 – Báo cáo 146 – FRUS 278
Định vị:
Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Sài Gòn gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.
Tên báo cáo: “The Diem–Bao Dai Referendum.”
Người soạn: Allen Taylor.
Daniel V. Anderson ký thay Đại sứ.
Mức độ: Confidential.
Giới thiệu:
Đây là báo cáo tổng hợp sau cuộc trưng cầu.
Báo cáo nói về ba việc chính:
- Cuộc
tuyên truyền chống Bảo Đại trước ngày bỏ phiếu.
- Những
gì xảy ra trong ngày bỏ phiếu.
- Kết quả
và nhận xét của Đại sứ quán.
Kết quả chính thức được báo cáo:
Ngô Đình Diệm: 5.721.735 phiếu – 98,2%.
Bảo Đại: 63.017 phiếu – 1,1%.
Phiếu không hợp lệ: 44.155 – 0,7%.
Lưu ý:
Có một điểm cần đọc thật kỹ.
Báo cáo nói việc bỏ phiếu được giữ kín và nhân viên
phòng phiếu không cố nhìn xem cử tri chọn ai.
Nhưng chính báo cáo cũng mô tả:
Cử tri nhận hình Diệm và hình Bảo Đại. Họ chọn một hình bỏ
vào phong bì, còn hình không chọn thì bỏ ra ngoài.
Sau một thời gian, hình Bảo Đại bị bỏ đầy dưới sàn.
Báo cáo còn nói cảnh đó có thể ảnh hưởng đến những người chưa biết chọn ai.
Nói thật dễ hiểu:
Vào chỗ kín để bỏ phiếu chưa đủ. Chọn ai cũng phải được
giữ kín.
Hết tóm lược
&&&
BBT không kết luận thay người đọc. BBT đặt
đúng những gì báo cáo nói cạnh nhau; người đọc tự suy nghĩ.
Câu vè bỏ phiếu
Phiếu đỏ ta bỏ vô bì,
Phiếu xanh Bảo Đại ta thì vứt đi.
hay:
Xanh bỏ giỏ, đỏ bỏ bì.
Trong cuộc trưng cầu ngày 23-10-1955, phiếu đỏ là của Ngô Đình Diệm, còn phiếu xanh là của Bảo Đại. Một nhân chứng được phỏng vấn năm 1981 cũng nhớ đúng theo cách này: đỏ bỏ vào phong bì, xanh bỏ vào giỏ. American Archive
Điểm rất đáng chú ý là FRUS 278 lại ghi ở phần thuật lại lời tố cáo của Đài Đại Việt rằng “red for Diem, blue for Bao Dai” — tức cũng xác nhận phía Diệm là đỏ, phía Bảo Đại là xanh.
