6709. 06HS. 25-10-1955 – Điện văn số 1846, Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam G. Frederick Reinhardt → Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ,

 BBT: 02 ngày sau khi bỏ phiếu ngày 23-10-1955.

25-10-1955 – Điện văn số 1846, Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam G. Frederick Reinhardt → Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ,

Link nguyên văn

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d268? 

GPT DỊCH

Quan hệ đối ngoại của Hoa Kỳ, 1955–1957, Việt Nam, Tập I

268. Điện văn của Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam (Reinhardt) gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ

Sài Gòn, ngày 25 tháng 10 năm 1955 — 9 giờ tối

1846.

1.

Căn cứ vào những thông tin có được tính đến 7 giờ tối ngày 25 tháng 10, cuộc trưng cầu dân ý Bảo Đại–Diệm có những đặc điểm sau:

(a) một chiến dịch vận động trước cuộc bỏ phiếu mạnh mẽ và một chiều, ủng hộ Diệm;

(b) không có tự do cho hoạt động tuyên truyền của phe đối lập;

(c) số người tham gia bỏ phiếu đông;

(d) việc bỏ phiếu được giữ kín;

(e) việc kiểm phiếu dường như trung thực;

(f) việc bỏ phiếu diễn ra có trật tự và không xảy ra sự cố nghiêm trọng nào trước, trong hoặc sau cuộc bỏ phiếu;

và (g) Diệm giành thắng lợi áp đảo (khoảng 98% số phiếu).

2.

Kết luận đầu tiên là cuộc trưng cầu dân ý đã chứng tỏ là một thành công vang dội đối với Chính phủ Diệm.

Do Bảo Đại không được ưa chuộng, kết quả không nhất thiết chứng minh rằng Diệm nhận được sự ủng hộ của ngay cả đa số dân chúng tại miền Nam tự do; nhưng nó cho thấy Chính phủ có khả năng tiến hành một cuộc tham khảo ý kiến nhân dân mà hầu như không gặp sự thách thức nào.

Thành công của Diệm không nằm nhiều ở tỷ lệ phiếu thắng, mà ở số người đi bỏ phiếu đông và việc bỏ phiếu được tiến hành theo phương thức dân chủ, không xảy ra những sự cố đáng kể.

3.

Cuộc trưng cầu dân ý dường như cũng cho thấy khả năng của Việt Minh trong việc gây rối loạn chính trị nói chung đã bị đánh giá quá cao.

Mặc dù những người Cộng sản có thể không muốn công khai bị đồng nhất với Bảo Đại hoặc gây rối loạn công khai vào thời điểm này, nhưng khó có thể tin rằng họ lại tự nguyện để một sự biểu dương đầy ấn tượng về sức mạnh của Chính phủ Diệm — điều chắc chắn sẽ làm tăng uy tín của Diệm và gây bất lợi cho phía Cộng sản — diễn ra mà không bị thách thức.

Đài phát thanh Hà Nội đã phát đi những lời kêu gọi mạnh mẽ yêu cầu cử tri tẩy chay cuộc trưng cầu dân ý.

Ngoại trừ một vài khu vực đang diễn ra giao tranh với Hòa Hảo, tỷ lệ tham gia nói chung vượt quá 90% số cử tri đã đăng ký.

4.

Những người quốc gia chống Cộng nhưng chống Diệm ở miền Nam đã tìm cách hạ thấp ý nghĩa của cuộc trưng cầu dân ý và cho rằng dân chúng khó chịu trước chiến dịch vận động một chiều ủng hộ Diệm.

Một lần nữa, việc dường như có quá ít người bỏ phiếu chống Diệm, mặc dù họ có cơ hội làm như vậy, có khuynh hướng đặt ra những nghi vấn nghiêm trọng về tính xác thực của nhận định này.

5.

Cuối cùng, theo chúng tôi, kết quả cuộc trưng cầu dân ý khiến khả năng Bảo Đại có thể đóng một vai trò đáng kể trong tương lai trở nên khó xảy ra.

Việc ông bị bác bỏ với tỷ lệ áp đảo như vậy tại miền Nam tự do không những có nghĩa rằng ông khó có thể trông đợi nhiều sự ủng hộ từ trong nước, mà còn khiến khả năng chế độ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa hoặc khối Cộng sản nói chung xem Bảo Đại như một công cụ hữu ích cho mục đích của họ trở nên khó xảy ra.

6.

Chúng tôi có cảm tưởng rằng các nhà lãnh đạo Chính phủ ngạc nhiên một cách vui mừng trước chính thành công của họ, và cử tri, đặc biệt là phụ nữ, đã thích thú với trải nghiệm mới này.

Reinhardt

Chú thích

1. Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương, 751G.00/10–2555. Mật; Ưu tiên (Secret; Priority). Điện văn được gửi cho Paris, Vientiane, London, Phnom Penh, Ottawa và New Delhi để biết.

2. Theo Điện văn 1849 từ Sài Gòn ngày 26-10, kết quả chính thức cuối cùng là:

• Diệm: 5.960.302 phiếu (98,2%);
• Bảo Đại: 63.017 phiếu (1,1%);
• Phiếu không hợp lệ: 44.155 (0,7%).

(Nguồn: cùng hồ sơ, 751G.00/10–2655.)

3. Những chi tiết và phân tích đầy đủ hơn của Đại sứ quán về cuộc trưng cầu dân ý Diệm–Bảo Đại được trình bày trong Tài liệu 278.

Có một điểm phương pháp rất quan trọng: Điện văn 1846 là đánh giá sơ bộ ngày 25-10, chỉ hai ngày sau bỏ phiếu. Vì vậy, ta nên giữ nguyên nhận định của Reinhardt lúc ấy như “apparently honest tabulation” (việc kiểm phiếu dường như trung thực), nhưng chưa lấy đó làm kết luận cuối cùng của Đại sứ quán.

Đến Tài liệu 278 ngày 29-11-1955, sau hơn một tháng có thêm thông tin, Đại sứ quán đưa ra phân tích chi tiết hơn và nêu nhiều giới hạn của cuộc trưng cầu. Hai tài liệu vì vậy rất đáng đối chiếu 25-10 ↔ 29-11, chứ không nên dùng tài liệu sau để sửa lời của tài liệu trước.

Hết nguyên văn

 

25-10-1955 – Điện văn số 1846 của Đại sứ G. Frederick Reinhardt gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.

Tóm lược: Theo những thông tin có được đến 7 giờ tối ngày 25-10, Reinhardt ghi nhận cuộc trưng cầu dân ý Bảo Đại–Diệm có các đặc điểm: chiến dịch trước bỏ phiếu diễn ra mạnh mẽ và một chiều ủng hộ Diệm; phe đối lập không có tự do tuyên truyền; số người tham gia bỏ phiếu đông; việc bỏ phiếu được giữ kín; việc kiểm phiếu dường như trung thực; cuộc bỏ phiếu diễn ra có trật tự, không có sự cố nghiêm trọng; và Diệm nhận khoảng 98% số phiếu.

Reinhardt nhận định cuộc trưng cầu là một thành công lớn của Chính phủ Diệm, nhưng kết quả không nhất thiết chứng minh Diệm được ngay cả đa số dân chúng miền Nam tự do ủng hộ, do Bảo Đại không được ưa chuộng. Ông chú ý đặc biệt đến tỷ lệ tham gia cao và cho rằng cuộc trưng cầu cũng cho thấy khả năng gây rối loạn chính trị của Việt Minh đã bị đánh giá quá cao.

Reinhardt cũng ghi nhận những người quốc gia chống Cộng nhưng chống Diệm cho rằng dân chúng bất mãn với chiến dịch vận động một chiều ủng hộ Diệm; tuy nhiên, ông cho rằng số người bỏ phiếu chống Diệm quá ít khiến nhận định này đáng nghi ngờ. Ông kết luận kết quả khiến khả năng Bảo Đại tiếp tục đóng một vai trò chính trị đáng kể trở nên khó xảy ra.