Phần III. Đề nghị thay Diệm và chấm dứt nhiệm vụ: 01-04-1955 – 15-05-1955
86. Ngày 01-04-1955 – Đại tá Kelly ghi lại việc Collins từ
chối làm trung gian với Pháp và cố vấn quân sự cho Ngô Đình Diệm trong đêm.
Link nguyên văn
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d86
50TL
GPT DỊCH
86. Bản ghi nhớ lưu hồ sơ của Đại tá J. E. Kelly, thuộc Đại
sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam
Sài Gòn, ngày 01-04-1955.
Lúc 0 giờ 15 ngày 01-04, Đại tá Lansdale đến tư dinh Đại sứ
quán và gặp tôi. Ông nói rằng ông vừa từ Dinh Tổng thống đến và cho biết:
(1) Chính phủ đang lập tức gửi một bức thư cho Tướng Ely,
yêu cầu Ely cho phép quân đội Việt Nam di chuyển qua khu vực thành phố do Pháp
bảo vệ, trong trường hợp Bình Xuyên tấn công Quân đội Việt Nam.
(2) Trong trường hợp Ely từ chối cấp phép cho Chính phủ, Tổng
thống Diệm sẽ sớm gửi một bức thư (vào những giờ đầu buổi sáng) cho Đại sứ, yêu
cầu ông sử dụng vai trò trung gian để can thiệp với Ely nhằm xin được sự cho
phép này cho phía Việt Nam.
(3) Trong trường hợp Bình Xuyên tấn công, Tổng thống dự định
mời Đại sứ Collins và Tướng O’Daniel đến Dinh để cố vấn cho ông.
Xét thấy một bức thư như vậy, do Tổng thống gửi cho Đại sứ
vào giữa đêm, có thể đặt cả Đại sứ lẫn Tổng thống vào tình thế khó xử nếu Đại sứ
từ chối can thiệp và trở thành người trung gian giữa phía Việt Nam và phía
Pháp, tôi cho rằng nên đánh thức Đại sứ để xác định liệu ông có muốn ngăn chặn
hành động đó hay không.
Tôi thông báo cho Đại sứ những thông tin nêu tại đoạn 1 ở
trên, và ông tuyên bố:
(1) Ông sẽ không nhận bất kỳ bức thư nào từ Chính phủ trong
đêm đó.
(2) Cả ông lẫn Tướng O’Daniel đều sẽ không đến Dinh để cố vấn
cho Chính phủ trong trường hợp xảy ra tấn công.
Tôi thông báo cho Lansdale quyết định của Đại sứ và thúc giục
ông thực hiện những biện pháp cần thiết để ngăn Tổng thống đưa ra những yêu cầu
như vậy đối với Đại sứ.
Trong khi chúng tôi đang thảo luận việc này, Đại sứ bước ra
khỏi phòng và nhắc lại quyết định nói trên. Ông chỉ thị Lansdale, Redick và
Potter (những người cũng đã ghé đến) về nhà đi ngủ, tránh xa Dinh Tổng thống và
những hoạt động vô lý như vậy.
Ông bảo đảm với họ rằng người Pháp sẽ không cho phép Bình
Xuyên phát động một cuộc tấn công trong đêm đó.
Kelly
Chú thích của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
[1] Nguồn: Collins Papers, Vietnam File, Series VII, K.
Phân loại: Mật (Secret).
Kelly đang làm nhiệm vụ tạm thời tại Đại sứ quán, được bố
trí vào ban nhân viên riêng của Collins.
Nguồn nguyên văn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Foreign Relations of
the United States, 1955–1957, Volume I, Vietnam, tài liệu số 86.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d86
Hết nguyên văn
Tóm lược:
Đại tá J. E. Kelly, thuộc ban nhân viên riêng của Đại tướng
Collins, lập bản ghi nhớ về sự việc xảy ra lúc 0 giờ 15 ngày 01-04-1955 tại tư
dinh Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Sài Gòn.
1. Thông báo của Đại tá Lansdale:
Lansdale từ Dinh Tổng thống đến gặp Kelly và cho biết:
- Chính
phủ Diệm đang gửi thư yêu cầu Tướng Ely cho phép quân đội Việt Nam di chuyển
qua khu vực do Pháp bảo vệ nếu Bình Xuyên tấn công.
- Nếu
Ely từ chối, Diệm dự định nhờ Collins can thiệp với Ely để xin phép.
- Nếu
Bình Xuyên tấn công, Diệm sẽ mời Collins và Tướng O’Daniel đến Dinh để cố
vấn.
2. Quyết định của Collins:
Sau khi được Kelly đánh thức và báo cáo, Collins tuyên bố:
- Không
nhận thư của Chính phủ Diệm trong đêm đó.
- Không
đến Dinh Tổng thống cùng Tướng O’Daniel để cố vấn nếu xảy ra tấn công.
- Không
nhận vai trò trung gian giữa Chính phủ Việt Nam và phía Pháp.
Collins yêu cầu Lansdale, Redick và Potter về nhà nghỉ,
tránh xa Dinh Tổng thống và những hoạt động mà ông gọi là vô lý.
3. Nhận định của Collins về tình hình:
Collins khẳng định với các nhân viên rằng người Pháp sẽ
không cho phép Bình Xuyên phát động cuộc tấn công trong đêm đó.
Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, FRUS 1955–1957, tập I, tài liệu
số 86, bản ghi nhớ của Đại tá J. E. Kelly, ngày 01-04-1955.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d86
