“Tiền – Quân đội – Chính trị”
Điện
văn ngày 23-03-1955 cho thấy ảnh hưởng rất lớn của Hoa Kỳ đối với tình hình lúc
bấy giờ. Hoa Kỳ vừa là nguồn viện trợ quan trọng cho các lực lượng quân sự được
sáp nhập vào Quân đội Quốc gia, vừa trực tiếp tác động đến các lãnh tụ chính trị
và quân sự. Collins nói rõ với Nguyễn Thành Phương và Trình Minh Thế rằng Hoa Kỳ
ủng hộ Diệm; nếu họ lật đổ Diệm, Hoa Kỳ rất có thể rút lui. Vì vậy, viện trợ của
Hoa Kỳ không chỉ mang ý nghĩa tài chính và quân sự mà còn tạo ra một đòn bẩy
chính trị đáng kể trong cuộc khủng hoảng giáo phái tháng 3-1955
Về
tiền: Điện văn ngày 23-3-1955 chia ra làm 02 phần tiền khác nhau (1). Vì khi đó Tướng
Thế đã về với Thủ Tướng Ngô Đình Diệm; Tướng Nguyễn Thành Phương là Tổng Tư Lệnh
Quân Đội Cao Đài và Đức Hộ Pháp là Thượng Tôn Quản Thế.
1/-
Tướng Trình Minh Thế.
Trong
series B, mục B10: Diễn văn của Tướng Trình Minh Thế ngày 13-02-1955 (khi về hợp
tác với Thủ Tướng Ngô Đình Diệm). (bài số 6674)
1.1/-
Tướng Thế phát biểu
…
Chúng tôi thâm cảm đức độ khoáng vật [sic] của ngài. Chúng tôi mến
phục ngài là một chí sĩ ái quốc trong sạch,
một tay lương đống thừa sức thi hành những sự ích quốc lợi gia. Cá nhân ngài đã
đáp lại phần nào nguyện vọng tha thiết của chúng tôi…
…
Đến đây, chúng tôi xin nhân danh Mặt Trận Quốc Gia Kháng Chiến Việt Nam
long trọng tuyên bố hợp tác với chính phủ không
điều kiện để hoàn thành cuộc cách
mạng giải phóng dân tộc Việt Nam. (2)
1.2/-
Đại Tướng Collins (ngày 23-3-1955).
2.
Turning to General The, I said that he had rallied to the government
“unconditionally”, had been handsomely paid, and was now in the National Army.
I mentioned that all this money came from U.S. sources, and asked if he
expected U.S. to pay his forces if government were overthrown.
GPT
dịch:
Quay
sang Tướng Trình Minh Thế, tôi nói rằng ông đã về với Chính phủ “vô điều kiện”,
đã được trả một khoản tiền đáng kể và hiện đã ở trong Quân đội Quốc gia.
Tôi
nhắc rằng toàn bộ số tiền này đến từ các nguồn của Hoa Kỳ, và hỏi liệu ông có
trông đợi Hoa Kỳ tiếp tục trả tiền cho lực lượng của ông nếu Chính phủ bị lật đổ
hay không.
1.3/-
Nhận xét.
Ngày
13-02-1955, Tướng Trình Minh Thế công khai ca ngợi Ngô Đình Diệm là một “chí sĩ
ái quốc trong sạch” và long trọng tuyên bố “hợp tác với chính phủ không điều kiện.”.
Tuy nhiên, trong điện văn ngày 23-03-1955, Collins nhắc trực tiếp với Tướng Thế
rằng ông đã về với Chính phủ “vô điều kiện”, nhưng đồng thời “đã được trả một
khoản tiền đáng kể” và toàn bộ số tiền ấy đến từ nguồn Hoa Kỳ.
Hai
tài liệu đặt cạnh nhau cho thấy lời tuyên bố “không điều kiện” ngày 13-02 cần
được hiểu cùng với thực tế tài chính mà Collins ghi nhận sau đó. Đồng thời, lời
ca ngợi sự “trong sạch” của Diệm là đánh giá của chính Tướng Thế trong diễn
văn; còn việc chi tiền là thông tin Collins nêu trực tiếp với ông. Hồ sơ vì vậy
cung cấp một căn cứ đương thời quan trọng để người đọc tự đối chiếu lời tuyên bố
công khai với thực tế được ghi nhận trong tài liệu ngoại giao Hoa Kỳ.
2/-
Tướng Nguyễn Thành Phương.
BBT
đối chiếu điện văn của Đại Tướng Collins ngày 23-03-1955 với Thánh Thư hải ngoại
số 06 ngày 18-01-1958 của Đức Hộ Pháp.
2.1/-
Điện văn của Đại Tướng Collins:
…
Phuong opened conversation with statement to effect Diem had made definite
promises with respect to supporting Cao Dai troops, which he failed to keep.
Specifically, he said, Diem had promised him 6 million piastres monthly, 5
million from defense funds and 1 million from secret funds...
GPT
dịch:
Phương
mở đầu cuộc nói chuyện bằng cách nói rằng Diệm đã có những lời hứa cụ thể về việc
trợ cấp cho quân Cao Đài, nhưng đã không thực hiện. Cụ thể, theo Phương, Diệm
đã hứa cấp cho ông 6 triệu piastre mỗi tháng, gồm 5 triệu từ ngân khoản quốc
phòng và 1 triệu từ quỹ mật…
Tiếp
theo
I
commented that Phuong has been financially aided by Diem and that U.S. will
continue to give certain aid through established Vietnamese channels to
integrated forces which support Diem and that Cao Dai will profit therefrom.
GPT
dịch
Tôi
nhận xét rằng Phương đã được Diệm trợ giúp về tài chính, và Hoa Kỳ sẽ tiếp tục
cung cấp một số viện trợ, thông qua các cơ chế chính thức của Việt Nam, cho những
lực lượng đã được sáp nhập và ủng hộ Diệm; Cao Đài cũng sẽ được hưởng lợi từ
đó.
2.2/-
Thánh Thư 06 ngày 18-01-1958.
…
Đối
cùng Phương.
Qua chẳng cần gì vạch rõ hành tàng phản đạo và bán đạo
của Phương thì mấy em cũng hiểu nó thế nào rồi. Nếu hôm nay cả thánh địa bị thống
khổ cũng do tay Phương mà ra. Qua đã trọn quyền quyết định phương cách đương đầu
với nó.
Mấy
em đã thấy chán chường rằng: Nếu hôm nay mà Ngô Đình Diệm còn giữ Phương lại
không cho pháp luật trị nó vì mọi điều tàn ác của nó đã thi hành là nhờ nó
phản đạo một cách triệt để và bán đứng Tòa Thánh cho chánh phủ Ngô Đình Diệm.
Hôm nay nó đã trở thành một con chó săn nguy hiểm và Ngô Đình Diệm đương tính
phương thế lừa nó trở lại Tòa Thánh đặng thi hành kế hoạch của Diệm chi nữa
đây.
Diệm
đã chán biết rằng Phương chỉ nương theo Phục Quốc Hội làm mạnh, còn thiệt lực
của nó về quân lực thì đã bị Diệm mua đứt rồi. (3)
2.3/-
Nhận xét.
Hai
tài liệu cách nhau gần ba năm nhưng có thể đặt cạnh nhau để thấy diễn biến của
vấn đề tài chính đối với lực lượng Tướng Nguyễn Thành Phương.
Ngày
23-03-1955, chính Phương nói với Collins rằng Diệm đã hứa trợ cấp cho quân Cao
Đài 6 triệu piastre mỗi tháng, gồm 5 triệu từ ngân khoản quốc phòng và 1 triệu
từ quỹ mật, nhưng theo Phương lời hứa ấy chưa được thực hiện. Collins không xác
nhận khoản 6 triệu này, nhưng ông xác nhận một điểm khác: Phương đã được Diệm
trợ giúp về tài chính, và Hoa Kỳ sẽ tiếp tục viện trợ qua các cơ chế của Chính
phủ cho những lực lượng được sáp nhập và ủng hộ Diệm.
Đến
ngày 18-01-1958, Đức Hộ Pháp, khi nhìn lại trường hợp Nguyễn Thành Phương, đưa
ra một nhận định rất nặng: “thiệt lực của nó về quân lực thì đã bị Diệm mua đứt
rồi.” Đây là nhận định của Đức Hộ Pháp, không phải kết luận của Collins. Tuy
nhiên, điện văn Collins năm 1955 xác nhận rằng quan hệ tài chính giữa Diệm và
Phương thực sự đã tồn tại, dù tài liệu này không cho biết số tiền Phương thực
nhận hoặc có đủ căn cứ để đồng nhất khoản trợ giúp đó với ý nghĩa “mua đứt” mà
Đức Hộ Pháp dùng năm 1958.
Do
đó, hai nguồn không chứng minh cùng một điều, nhưng bổ sung cho nhau: hồ sơ
Collins cung cấp chứng cứ đương thời về sự trợ giúp tài chính, còn Thánh Thư số
06 cho biết cách Đức Hộ Pháp đánh giá hậu quả chính trị và quân sự của mối quan
hệ ấy gần ba năm sau.
3/-
Đại tướng Collins cảnh báo Tướng Thế và Tướng Phương.
I
added that if they should succeed in overthrowing Diem, U.S. might very well
withdraw and reminded them they could expect no aid from Ho Chi Minh.
GPT
dịch
Tôi
nói thêm rằng nếu họ thành công trong việc lật đổ Diệm, rất có thể Hoa Kỳ sẽ
rút lui; đồng thời tôi nhắc họ rằng họ không thể trông đợi bất kỳ sự viện trợ
nào từ Hồ Chí Minh.
4/-
Đại Tướng Collins nhận xét về Tướng Thế và Tướng Phương.
Discussing
this problem with these generals was like trying to reason with two stubborn
four year old children. They were either lying very ineptly or they are
alarmingly stupid considering the influence and power they wield. In most
instances their accusations were without foundation and their arguments without
logic. Trying to determine from them exactly what they wanted was completely
futile.
GPT
dịch
Bàn
luận vấn đề này với hai vị tướng ấy giống như cố gắng lý luận với hai đứa trẻ bốn
tuổi bướng bỉnh. Hoặc là họ nói dối một cách rất vụng về, hoặc là họ ngu ngốc đến
mức đáng báo động, xét đến ảnh hưởng và quyền lực mà họ đang nắm giữ. Trong phần
lớn trường hợp, những lời cáo buộc của họ không có căn cứ và những lập luận của
họ không có logic. Cố gắng xác định chính xác họ muốn gì là hoàn toàn vô ích.
Nhận
xét của BBT:
Collins
có những lời phê phán rất nặng đối với cả Tướng Nguyễn Thành Phương và Tướng
Trình Minh Thế. Ông cho rằng hai tướng Thế và Phương “như con nít 4 tuổi” hoặc
“nói dối rất vụng về”, hoặc “ngu ngốc đến mức đáng báo động”; đồng thời cho rằng
những lời cáo buộc của họ phần lớn không có căn cứ và lập luận thiếu logic.
Hết.
(1)/- Điện văn ngày 23-3-1955.
https://www.khoinhonsanh.org/2026/09/6681-23-03-1955-so-70-c-bao-cao-cuoc.html#more
(2)/- Xem mục B10.
(3)/-
https://www.khoinhonsanh.org/2018/08/2678-con-cho-san-nguy-hiem.html#more