Điện văn làm sáng tỏ dư luận: Tướng Thế và Tướng Phương nhận số tiền rất lớn từ Thủ Tướng Ngô Đình Diệm mà các Chiến sĩ Cao Đài đã lưu truyền trong xã hội. BBT.
Collins viết: ... Discussing this problem with these generals was like trying to reason with two stubborn four year old children. (Thảo luận vấn đề này với hai vị tướng ấy giống như cố gắng lý luận với hai đứa trẻ bốn tuổi bướng bỉnh.)
41TL
Link nguyên văn
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d70?
GPT DỊCH
1.
Để bảo đảm rằng các lãnh tụ giáo phái không còn nghi ngờ gì
về sự ủng hộ của Hoa Kỳ đối với Diệm, đồng thời để tìm hiểu cụ thể các
giáo phái thực sự đòi hỏi điều gì, tôi đã mời các Tướng Cao Đài Phương và
Trình Minh Thế đến gặp tôi vào tối ngày 22.
Phương mở đầu cuộc nói chuyện bằng cách nói rằng Diệm đã đưa
ra những lời hứa cụ thể về việc trợ cấp cho quân Cao Đài nhưng đã không thực hiện.
Cụ thể, ông nói Diệm đã hứa cấp cho ông 6 triệu piastre mỗi
tháng, gồm 5 triệu từ ngân khoản quốc phòng và 1 triệu từ quỹ mật.
Ông nói rằng ông vẫn muốn Diệm tiếp tục làm Thủ tướng,
nhưng ông đang hết sức tìm kiếm phương cách để nuôi quân của mình.
Tôi trả lời rằng Hoa Kỳ sẽ ủng hộ việc sáp nhập một số
quân Cao Đài vào Quân đội Quốc gia, miễn là các lực lượng này không được sử
dụng để chống lại Chính phủ.
Tôi hỏi các lãnh tụ giáo phái thực sự muốn điều gì, bởi những
mong muốn của họ không được thể hiện rõ trong bản tuyên ngôn.
Phương trả lời rằng Hòa Hảo và Bình Xuyên muốn duy trì
tình trạng bất ổn trong nước để họ có thể tiếp tục hưởng lợi từ tình trạng ấy.
Tôi hỏi rằng nếu đúng như vậy thì tại sao Phương và Thế lại
cùng họ ký vào bản tuyên ngôn.
Phương trả lời rằng ông cảm thấy mình bị Diệm và Hoa Kỳ bỏ
rơi.
Ông nói thêm rằng Diệm đang tìm cách thành lập và phát triển
một chính đảng nhằm tiêu diệt các đảng phái khác và các giáo phái. Hòa Hảo và
Bình Xuyên được “những người khác” — không được nêu tên — hỗ trợ, trong khi
quân Cao Đài thì thiếu ăn và trang bị kém.
Tôi nhận xét rằng Phương đã nhận được sự trợ giúp tài chính
từ Diệm và Hoa Kỳ sẽ tiếp tục cung cấp một số viện trợ, thông qua các cơ chế
chính thức của Việt Nam, cho những lực lượng đã được sáp nhập, ủng hộ Diệm; và
Cao Đài cũng sẽ được hưởng lợi từ đó.
Thay đổi phần nào hướng lập luận, Phương nói rằng ông ký bản
tuyên ngôn vì những sai lầm chính trị của Diệm.
Ông cáo buộc Diệm đã đặt tôn giáo (Công giáo) chống lại
tôn giáo; giáo phái chống lại giáo phái.
Theo Phương, những người từ Trung Việt đã đến gặp ông để
phàn nàn về hoạt động của đảng cách mạng quốc gia của Ngô Đình Cẩn, mà
ông gọi là một:
“đảng Công giáo nhằm thiết lập một chế độ độc tài gia đình.”
Tôi trả lời rằng Diệm đã bảo đảm tự do tôn giáo và
Hoa Kỳ sẽ không ủng hộ bất kỳ chính sách nào khác.
Rõ ràng không có lực lượng Công giáo nào ở vào vị trí có thể
tấn công Cao Đài, và tôi bảo đảm với ông rằng Hoa Kỳ sẽ không bao giờ ủng hộ
một quân đội Công giáo.
Phương nói thêm rằng ông muốn đoàn kết quốc gia và biết
ơn sự viện trợ của Hoa Kỳ nhằm đạt mục tiêu ấy.
Theo Phương, Diệm không hành động vì lợi ích của sự đoàn kết,
và ông ký bản tuyên ngôn để cảnh báo Diệm từ bỏ chính sách của mình.
2.
Quay sang Tướng Trình Minh Thế, tôi nói rằng ông đã về
với Chính phủ “vô điều kiện”, đã được trả một khoản tiền đáng kể và hiện
đã ở trong Quân đội Quốc gia.
Tôi nhắc rằng toàn bộ số tiền này đến từ các nguồn của Hoa Kỳ,
và hỏi liệu ông có trông đợi Hoa Kỳ tiếp tục trả tiền cho lực lượng của ông nếu
Chính phủ bị lật đổ hay không.
Thế trả lời rằng người ta có thể ngạc nhiên khi thấy chữ ký
của ông trên bản tuyên ngôn, nhưng đó là một kế sách để ông có thể tham dự
các cuộc họp của những lãnh tụ giáo phái.
Ông nói mục đích tham dự những cuộc họp ấy là để ngăn các
lãnh tụ đưa ra những biện pháp cực đoan.
Thế nói rằng một số lãnh tụ muốn loại bỏ Diệm hoàn toàn,
nhưng ông đã thành công trong việc làm dịu nội dung bản tuyên ngôn để Diệm
có thể tiếp tục tại chức.
3.
Tôi nói với cả Phương và Thế rằng mục tiêu của chúng tôi là giúp
đất nước, kể cả các giáo phái, và chúng tôi đang cùng người Pháp và Diệm
nghiên cứu một giải pháp cho vấn đề giáo phái.
Tôi chỉ ra rằng nếu các giáo phái hành động chống lại Chính
phủ thì sẽ không thể có giải pháp nào; và dù thế nào đi nữa, cũng không thể tìm
được một giải pháp chỉ trong năm ngày.
Tôi đề nghị rằng nếu Phương và Thế thực sự muốn giúp Việt
Nam, họ nên khuyên các lãnh tụ giáo phái khác không thực hiện bất kỳ hành động
nào khi thời hạn năm ngày kết thúc.
Tôi nói thêm rằng nếu họ thành công trong việc lật đổ Diệm,
rất có thể Hoa Kỳ sẽ rút lui; và tôi nhắc họ rằng họ cũng không thể mong đợi viện
trợ từ Hồ Chí Minh.
4.
Cuộc nói chuyện này để lại trong tôi một cảm giác thiếu
thực tế, vốn là đặc điểm của rất nhiều tình huống tại đây.
Thảo luận vấn đề này với hai vị tướng ấy giống như cố gắng
lý luận với hai đứa trẻ bốn tuổi bướng bỉnh.
Hoặc là họ nói dối một cách rất vụng về, hoặc là họ ngu
ngốc một cách đáng báo động, xét đến ảnh hưởng và quyền lực mà họ đang nắm
giữ.
Trong phần lớn trường hợp, những lời cáo buộc của họ không
có căn cứ, và những lập luận của họ không có logic.
Cố gắng xác định từ họ chính xác điều họ muốn là việc hoàn
toàn vô ích.
Tôi tin rằng những câu trả lời né tránh của họ đối với các
câu hỏi của tôi là những nỗ lực vụng về nhằm che đậy những động cơ vị kỷ của
các lãnh tụ giáo phái.
Lợi ích duy nhất của cuộc nói chuyện này là nó cho thấy khá
rõ rằng các giáo phái không tin tưởng lẫn nhau và có thể sẽ không liên kết với
nhau được lâu.
[Collins]
Chú thích
Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương, 751G.00/3–2355.
Mật (Secret). Được gửi lặp lại cho Paris để biết.
Điểm cần đặc biệt lưu ý khi sử dụng tài liệu
Mục 4 hoàn toàn là sự đánh giá chủ quan của Collins
sau cuộc gặp. Những từ ngữ rất nặng như “hai đứa trẻ bốn tuổi bướng bỉnh”, “nói
dối”, “ngu ngốc”, “động cơ vị kỷ” là nhận xét của Collins, không phải những
dữ kiện tự thân được điện văn chứng minh.
Ngược lại, mục 1 và 2 ghi lại hai lời giải thích trực
tiếp đáng chú ý: Nguyễn Thành Phương nói ông vẫn muốn Diệm làm Thủ tướng và
ký tuyên ngôn để cảnh báo Diệm thay đổi chính sách; Trình Minh Thế nói ông tham
gia Mặt trận để kiềm chế những yêu cầu cực đoan và đã góp phần giữ Diệm tiếp tục
tại chức. Đây là những lời họ trình bày với Collins, nên khi trích dẫn tốt
nhất ghi rõ là “theo lời Phương” và “theo lời Thế”.
Hết nguyên văn
Tóm lược Điện văn số 4074 – ngày 23-03-1955
Collins gặp Tướng Nguyễn Thành Phương và Trình Minh Thế
tối 22-3 nhằm khẳng định Hoa Kỳ tiếp tục ủng hộ Ngô Đình Diệm và tìm hiểu yêu cầu
thực sự của Mặt trận.
Nguyễn Thành Phương nói Diệm đã không thực hiện đầy đủ lời hứa
tài trợ quân Cao Đài; tuy nhiên, ông vẫn muốn Diệm tiếp tục làm Thủ tướng.
Phương giải thích việc ký tuyên ngôn nhằm cảnh báo Diệm thay đổi chính sách mà
ông cho là gây chia rẽ tôn giáo và các lực lượng chính trị.
Trình Minh Thế giải thích rằng việc ông ký tuyên ngôn và
tham gia các cuộc họp của Mặt trận là một kế sách nhằm kiềm chế những chủ
trương cực đoan; theo lời Thế, ông đã góp phần làm dịu yêu sách để Diệm
vẫn được giữ chức Thủ tướng.
Collins yêu cầu Phương và Thế khuyên các lãnh tụ khác không
hành động khi thời hạn 5 ngày kết thúc. Sau cuộc gặp, Collins đưa ra những nhận
xét cá nhân rất tiêu cực về hai tướng và cho rằng sự thiếu tin tưởng giữa
các thành phần có thể khiến Mặt trận khó duy trì đoàn kết lâu dài.
GOOGLE DỊCH
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1955–1957, Việt Nam, Tập I
70. Điện tín từ Đặc phái viên tại Việt Nam (Collins) gửi Bộ
Ngoại giao1
Sài Gòn, ngày 23 tháng 3 năm 1955—2 giờ chiều.
4074. 1. Để đảm bảo các thủ lĩnh giáo phái không còn nghi ngờ
gì về việc Hoa Kỳ ủng hộ ông Diệm, cũng như để cố gắng xác định những yêu cầu cụ
thể của các giáo phái, tôi đã mời các tướng lĩnh Cao Đài là Phương và Trình
Minh Thế đến gặp tôi vào tối ngày 22. Ông Phương mở đầu cuộc trò chuyện bằng việc
nêu rõ rằng ông Diệm đã đưa ra những cam kết cụ thể về việc hỗ trợ quân đội Cao
Đài nhưng lại không thực hiện. Cụ thể, ông cho biết ông Diệm đã hứa cấp cho ông
6 triệu đồng mỗi tháng, trong đó 5 triệu lấy từ ngân sách quốc phòng và 1 triệu
từ quỹ mật. Ông nói rằng mình vẫn muốn ông Diệm tiếp tục giữ chức Thủ tướng
nhưng đang rất chật vật tìm cách nuôi dưỡng lực lượng của mình. Tôi trả lời rằng
Hoa Kỳ sẽ ủng hộ việc sáp nhập một số đơn vị quân đội Cao Đài vào Quân đội Quốc
gia, miễn là các lực lượng này không chống lại chính phủ. Tôi hỏi xem các thủ
lĩnh giáo phái thực sự mong muốn điều gì, vì nguyện vọng của họ không được thể
hiện rõ ràng trong bản tuyên ngôn. Ông Phương trả lời rằng các giáo phái Hòa Hảo
và Bình Xuyên muốn duy trì tình trạng bất ổn trong nước để tiếp tục trục lợi từ
đó. Tôi đặt câu hỏi rằng nếu tình hình là như vậy, tại sao ông Phương và ông Thế
lại cùng họ ký vào bản tuyên ngôn. Ông Phương đáp rằng ông cảm thấy mình bị cả
ông Diệm lẫn Hoa Kỳ bỏ rơi. Ông nói thêm rằng ông Diệm đang cố gắng thành lập
và phát triển một đảng phái chính trị nhằm triệt hạ các đảng phái và giáo phái
khác. Các giáo phái Hòa Hảo và Bình Xuyên được "những thế lực khác"
(không nêu tên) hậu thuẫn, trong khi quân đội Cao Đài lại thiếu thốn cả về
lương thực lẫn trang bị. Tôi nhận định rằng ông Phương đã nhận được sự hỗ trợ
tài chính từ ông Diệm, và Hoa Kỳ sẽ tiếp tục cung cấp một số khoản viện trợ
thông qua các kênh chính thức của Việt Nam cho các lực lượng đã sáp nhập và ủng
hộ ông Diệm, qua đó phía Cao Đài cũng sẽ được hưởng lợi. Thay đổi giọng điệu
đôi chút, ông Phương nói rằng ông ký bản tuyên ngôn là do những sai lầm về
chính trị của ông Diệm. Ông cáo buộc rằng ông Diệm đang kích động sự đối đầu giữa
các tôn giáo (Công giáo với các tôn giáo khác) và giữa các giáo phái với nhau.
Những người từ miền Trung đã đến gặp Phương để phàn nàn về các hoạt động của đảng
Cách mạng Quốc gia do Ngô Đình Cẩn đứng đầu – một "đảng Công giáo được lập
ra nhằm thiết lập chế độ độc tài gia đình trị". Tôi trả lời rằng ông Diệm
đã cam kết đảm bảo tự do tôn giáo và Hoa Kỳ sẽ không ủng hộ bất kỳ chính sách
nào khác. Tôi khẳng định rõ ràng rằng không có lực lượng quân sự Công giáo nào
đang ở vị trí sẵn sàng tấn công giáo phái Cao Đài, đồng thời cam đoan với ông ấy
rằng Hoa Kỳ sẽ không bao giờ ủng hộ một đội quân Công giáo. Phương nói thêm rằng
ông mong muốn sự đoàn kết dân tộc và trân trọng sự hỗ trợ của Hoa Kỳ cho mục
tiêu đó. Ông cho rằng ông Diệm không hành động vì lợi ích của sự đoàn kết, và
ông đã ký vào bản tuyên ngôn nhằm cảnh báo ông Diệm từ bỏ chính sách này.
2. Chuyển sang nói chuyện với Tướng Thế, tôi nhắc lại rằng
ông đã quy thuận chính phủ một cách "vô điều kiện", được trả thù lao
hậu hĩnh và hiện đang phục vụ trong Quân đội Quốc gia. Tôi đề cập đến việc toàn
bộ số tiền này đều từ nguồn của Hoa Kỳ, và hỏi liệu ông có trông đợi Hoa Kỳ sẽ
tiếp tục chi trả cho lực lượng của mình nếu chính phủ bị lật đổ hay không. Thế
trả lời rằng người ta có thể ngạc nhiên khi thấy chữ ký của ông trên bản tuyên
ngôn, nhưng đó chỉ là một nước đi chiến thuật để được tham dự cuộc họp của các
thủ lĩnh giáo phái. Mục đích tham dự các cuộc họp của ông là để ngăn các thủ
lĩnh khác thực hiện những biện pháp cực đoan. Ông cho biết một số thủ lĩnh muốn
loại bỏ hoàn toàn ông Diệm, nhưng ông đã thành công trong việc làm dịu nội dung
bản tuyên ngôn để cho phép ông Diệm tiếp tục tại vị.
3. Tôi nói với cả Phương và Thế rằng mục tiêu của chúng tôi
là giúp đỡ đất nước, bao gồm cả các giáo phái, và chúng tôi đang cùng phía Pháp
và ông Diệm nghiên cứu giải pháp cho vấn đề giáo phái. Tôi chỉ rõ rằng nếu các
giáo phái hành động chống lại chính phủ thì sẽ không thể tìm ra giải pháp nào,
và dù thế nào đi nữa, cũng không thể giải quyết vấn đề chỉ trong vòng năm ngày.
Tôi đề nghị rằng nếu Phương và Thế thực sự muốn giúp Việt Nam, họ nên khuyên
các thủ lĩnh giáo phái khác không thực hiện bất kỳ hành động nào trong vòng năm
ngày tới. Tôi nói thêm rằng nếu họ lật đổ thành công ông Diệm, Hoa Kỳ rất có thể
sẽ rút lui, đồng thời nhắc nhở họ rằng họ không thể trông chờ bất kỳ sự giúp đỡ
nào từ Hồ Chí Minh.
4. Cuộc trò chuyện này mang lại cho tôi cảm giác phi thực tế,
một cảm giác thường thấy trong nhiều tình huống tại đây. Việc thảo luận vấn đề
này với các vị tướng lĩnh đó chẳng khác nào cố gắng lý giải với hai đứa trẻ bốn
tuổi bướng bỉnh. Họ hoặc là đang nói dối một cách vụng về, hoặc là ngu dốt đến
mức đáng báo động nếu xét đến tầm ảnh hưởng và quyền lực mà họ đang nắm giữ.
Trong hầu hết các trường hợp, những lời cáo buộc của họ đều thiếu cơ sở và các
lập luận thì phi logic. Việc cố gắng xác định chính xác điều họ mong muốn từ những
gì họ nói là hoàn toàn vô ích. Tôi tin chắc rằng những câu trả lời lảng tránh của
họ trước các câu hỏi của tôi chỉ là những nỗ lực vụng về nhằm che đậy động cơ
tư lợi của các thủ lĩnh giáo phái. Điểm tích cực duy nhất trong cuộc trao đổi
này là nó cho thấy rõ ràng rằng các giáo phái không tin tưởng lẫn nhau và có lẽ
sẽ không thể duy trì sự liên kết với nhau được lâu.
[
Collins
]
Nguồn: Bộ Ngoại giao, Hồ sơ Trung tâm, 751G.00/3–2355. Mật.
Gửi kèm bản sao để thông báo cho Paris.↩
