Collins muốn bảo vệ quyền chủ động của Hoa Kỳ trong việc huấn luyện Quân đội Quốc gia Việt Nam và đòi hỏi quân đội Việt Nam phải được trao quyền tự chủ, thay vì tiếp tục bị những điều kiện của Pháp ràng buộc.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d13
GPT DỊCH
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1955–1957, Việt Nam, Tập I
Văn kiện số 13. Điện văn của Đại diện Đặc biệt tại Việt
Nam (Collins) gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
Sài Gòn, ngày 9-1-1955
Số 2660. Tham chiếu: Điện văn Bộ Ngoại giao số 2766;
điện văn Paris số 2870, được chuyển lại cho Sài Gòn mang số 443; và điện văn Đại
sứ quán số 2554.[2]
1.
Tôi hết sức lo ngại, như tôi đã trình bày với Ely ngày hôm
qua, rằng người Pháp rõ ràng đang trì hoãn việc phê chuẩn Biên bản thỏa thuận
Ely–Collins.
Đề nghị trong điện văn Paris số 2870 chẳng khác nào viết lại
hoàn toàn biên bản của chúng ta.
Đặc biệt cần lưu ý rằng bản đề nghị ấy không hề đề cập đến
việc trao quyền tự chủ cho các lực lượng Việt Nam.
Hơn nữa, nó còn bao gồm những chi tiết có tính chất hạn chế
mà tôi đã từ chối chấp nhận khi Ely nêu ra; những chi tiết ấy có khuynh hướng
trói buộc và cản trở việc thực hiện chương trình huấn luyện của chúng ta.
Tôi tin chắc rằng Ely, O’Daniel và tôi có thể xây dựng tại
chỗ những thủ tục hợp lý để giải quyết tất cả các điểm được nêu trong đề nghị của
Pháp.
Tôi khẩn thiết yêu cầu Bộ Ngoại giao thẳng thừng bác bỏ đề
nghị của Pháp.
Chắc chắn tôi sẽ không đồng ý với đề nghị ấy, trừ khi nhận
được chỉ thị cụ thể từ cấp thẩm quyền cao hơn.
2.
Như đã nói trong một điện văn riêng sẽ được gửi tiếp
theo,[3] ngày hôm qua Ely đã tuyên bố dứt khoát rằng Chính phủ Pháp đã phê chuẩn
Biên bản thỏa thuận của chúng ta.
Ông cũng tái xác nhận sự đồng ý đối với đề nghị của tôi về
việc trực tiếp thương lượng với Chính phủ Việt Nam, như đã trình bày
trong điện văn số 2554 của tôi.
Collins
Chú thích
[1] Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương, 751G.5/1–955.
Phân loại: Tối mật; Khẩn cấp (Top Secret; Niact). Điện văn được
chuyển cho Paris. Bản nguồn không ghi giờ truyền đi.
[2] Các điện văn được tham chiếu lần lượt là Văn kiện
số 11, Văn kiện
số 10 và Văn kiện
số 3.
[3] Điện văn số 2663, được trình bày tiếp sau
văn kiện này.
Tóm lược Điện văn số 2660 ngày 9-1-1955
Collins hết sức bất bình vì Chính phủ Pháp trì hoãn phê chuẩn
Biên bản thỏa thuận Ely–Collins về chương trình huấn luyện Quân đội Quốc
gia Việt Nam.
Theo Collins, đề nghị mới của Pháp:
- Gần
như viết lại hoàn toàn thỏa thuận Ely–Collins;
- Không
nói đến việc trao quyền tự chủ cho quân đội Việt Nam;
- Đưa
thêm những điều kiện hạn chế, có thể trói tay chương trình huấn luyện của
Hoa Kỳ.
Collins cho rằng các vấn đề kỹ thuật có thể do chính ông, Tướng
Ely và Tướng O’Daniel giải quyết tại Sài Gòn. Vì vậy, ông khẩn thiết yêu cầu Bộ
Ngoại giao Hoa Kỳ thẳng thừng bác bỏ đề nghị của Pháp, đồng thời tuyên bố
ông sẽ không chấp nhận nếu không có lệnh cụ thể từ cấp trên.
Điểm mâu thuẫn đáng chú ý là Ely đã nói với Collins rằng
Chính phủ Pháp phê chuẩn Biên bản thỏa thuận, đồng thời đồng ý để Collins trực
tiếp thương lượng với Chính phủ Quốc gia Việt Nam; nhưng đề nghị từ Paris lại
làm thay đổi căn bản nội dung thỏa thuận.
Ý chính: Collins muốn bảo vệ quyền chủ động của Hoa Kỳ
trong việc huấn luyện Quân đội Quốc gia Việt Nam và đòi hỏi quân đội Việt Nam
phải được trao quyền tự chủ, thay vì tiếp tục bị những điều kiện của Pháp ràng
buộc.
