Tài liệu số 101 là điện văn số 4361 của Ngoại trưởng Dulles gửi Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, bàn về vấn đề tổng tuyển cử Việt Nam, (không trực tiếp xem xét nhận định của Collins về Diệm).
Link
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d101?
GPT DỊCH
06-04-1955 – Số 101 (Tối mật): Hoa Kỳ chuẩn bị chính sách về tổng tuyển cử Việt Nam năm 1956.
101. Điện văn của Ngoại trưởng Hoa Kỳ gửi Đại sứ quán Hoa
Kỳ tại Việt Nam
Washington, ngày 06
tháng 4 năm 1955 – 5 giờ 15 chiều.
Điện văn số 4361.
Chỉ để biết: Trong nhiều tuần qua, chúng tôi đã nghiên cứu rất
chi tiết vấn đề bầu cử tại Việt Nam.[2] Hội đồng An ninh Quốc gia (NSC) đã yêu
cầu Bộ Ngoại giao đệ trình một chính sách để xem xét vào giữa tháng 4. Chúng
tôi tin chắc rằng vấn đề bầu cử sẽ được thảo luận trong các cuộc hội đàm dự kiến
giữa Hoa Kỳ và Pháp tại Washington vào ngày 20 tháng 4.[3] Phía Anh đã đề nghị
cung cấp cho chúng tôi quan điểm của họ về vấn đề bầu cử trước các cuộc hội đàm
đó.
Chúng tôi cho rằng giải pháp tốt nhất là Hoa Kỳ có thể thông
báo quan điểm của mình cho Pháp và Anh trước các cuộc hội đàm. Chúng tôi cũng
tin rằng tốt nhất nên trình bày những quan điểm ấy dưới hình thức ủng hộ chính
sách của Việt Nam Tự do, thay vì đưa ra những khuyến nghị đơn phương của Hoa Kỳ.
Đề nghị của chúng tôi dựa trên kế hoạch của Eden được đưa ra
tại Hội nghị Berlin về tổng tuyển cử trên toàn nước Đức. Kế hoạch này đã được
Pháp chấp thuận để áp dụng tại Đức, nhưng bị những người Cộng sản bác bỏ.
Nguyên tắc căn bản là Việt Nam Tự do sẽ kiên quyết yêu cầu
Việt Minh rằng, nếu trước hết không đạt được thỏa thuận về việc Việt Minh chấp
nhận những biện pháp bảo đảm đã được nêu rõ, thì không thể tiếp tục bất kỳ cuộc
thảo luận nào về hình thức bầu cử, những vấn đề sẽ được đưa ra biểu quyết hoặc
bất kỳ yếu tố nào khác.
Sau khi nhận được sự chấp thuận về nguyên tắc của ông Diệm,
chúng ta có thể tiến hành thông báo kế hoạch này cho Anh và Pháp.
Chúng tôi cho rằng đây là công thức duy nhất vừa bảo đảm có
sự đáp ứng thỏa đáng đối với Hiệp định Genève, vừa đưa ra một kế hoạch có mục
đích không thể bị công kích, nhưng có lẽ sẽ không được những người Cộng sản chấp
nhận, vì kế hoạch quy định sự giám sát nghiêm ngặt nhằm bảo đảm các cuộc bầu cử
thực sự tự do.
Hết phần chỉ để biết.
Ông nên trao đổi riêng với ông Diệm về vấn đề bầu cử, nhưng
không cho ông ấy xem công thức được trình bày trong điện văn tiếp theo.[4]
Hiện nay, chúng tôi không tìm cách yêu cầu ông Diệm chính thức
chấp thuận lập trường của chúng ta, mà muốn bảo đảm rằng ông ấy hiểu quan điểm
của chúng ta và chấp nhận quan điểm ấy ở mức độ đủ để chúng ta có thể tiến hành
trao đổi với Pháp và Anh, trên cơ sở giả định chung rằng lập trường của Việt
Nam Tự do tương tự như lập trường của Hoa Kỳ.
Chúng tôi tin rằng cách tốt nhất để đạt được điều này là nhắc
ông Diệm nhớ lại những cuộc trao đổi giữa ông ấy, Bộ trưởng Ngoại giao của ông ấy
và Ngoại trưởng Hoa Kỳ về vấn đề này.[5]
Đồng thời, cần tiếp tục nhấn mạnh rằng, trong những trường hợp
cụ thể về bầu cử tại Triều Tiên và Đức, Thế giới Tự do đã giữ vững lập trường về
sự cần thiết phải có những bảo đảm cho các cuộc bầu cử thực sự tự do, dưới sự
giám sát của một cơ quan có thẩm quyền bảo đảm những yếu tố cần thiết của bầu cử
tự do (được trình bày trong đoạn cuối của điện văn tiếp theo).
Trong mỗi trường hợp, những người Cộng sản đều từ chối chấp
nhận các biện pháp bảo đảm này, mà chúng tôi xem là căn bản và thiết yếu.
Chúng tôi tin rằng, nếu chưa đạt được thỏa thuận trước về những
bảo đảm như vậy, thì sẽ rất nguy hiểm nếu Việt Nam Tự do bị lôi kéo vào những
cuộc thảo luận tiếp theo về các vấn đề khác liên quan đến bầu cử.
Hãy hỏi ông Diệm liệu chúng ta có thể xem rằng quan điểm của
hai bên là giống nhau về điểm này hay không.
Vì thời gian hết sức quan trọng, chúng tôi hy vọng nhận được
câu trả lời khẳng định trong thời gian sớm nhất.
Dulles
Chú thích của tài liệu
1. Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương,
751G.00/4–655. Phân loại: Tối mật; Hạn chế phân phối (Top Secret; Limit
Distribution).
Điện văn do Hoey soạn thảo, được Young, Sebald, Tyler và
MacArthur duyệt, đồng thời được Dulles chấp thuận về nội dung chính.
Điện văn cũng được gửi đến Paris để biết.
Tài liệu còn được in trong United States–Vietnam Relations,
1945–1967, Quyển 10, trang 892–893.
2. Có thêm thông tin về vấn đề bầu cử tại Việt Nam trong bản
ghi nhớ của MacArthur gửi Dulles ngày 01-04-1955 và bản dự thảo tài liệu mang
tên “Chính sách của Hoa Kỳ về tổng tuyển cử trên toàn Việt Nam”, cũng đề ngày
01-04-1955.
(Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương, lần lượt mang số
751G.00/4–155 và 751G.0/4–455.)
3. Bản ghi nhớ của Cutler gửi Dulles ngày 23-03-1955.
(Cùng nguồn, Hồ sơ S/P–NSC: Lot 61 D 1, Viễn Đông, Chính
sách của Hoa Kỳ đối với khu vực này, Báo cáo của Collins về Việt Nam.)
4. Xem điện văn tiếp theo, Tài liệu số 102.
5. Xem Tài liệu số 50 và 51.
Nguồn: Foreign Relations of the United States, 1955–1957,
Volume I: Vietnam.
Nguyên
văn tài liệu số 101 – Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
Hết nguyên văn
Tóm lược:
Ngoại trưởng Dulles cho biết Hoa Kỳ đã nghiên cứu vấn đề tổng
tuyển cử Việt Nam trong nhiều tuần và đang chuẩn bị chính sách để trình Hội đồng
An ninh Quốc gia vào giữa tháng 4-1955, trước cuộc hội đàm Mỹ–Pháp dự kiến ngày
20-04-1955.
Hoa Kỳ đề nghị áp dụng nguyên tắc từ kế hoạch tổng tuyển cử
nước Đức của Eden: trước khi thảo luận về hình thức và nội dung bầu cử, phía Việt
Minh phải chấp nhận những biện pháp bảo đảm bầu cử thực sự tự do, có sự giám
sát nghiêm ngặt.
Washington nhận định kế hoạch này vừa đáp ứng Hiệp định
Genève, vừa có thể không được phía Cộng sản chấp nhận vì những điều kiện giám
sát.
Dulles chỉ thị Đại sứ quán trao đổi riêng với Ngô Đình Diệm,
không cho ông xem công thức cụ thể, nhằm xác định lập trường của Diệm có phù hợp
với Hoa Kỳ hay không. Sau đó, Washington sẽ trao đổi với Anh và Pháp trên cơ sở
trình bày chính sách này như lập trường của Việt Nam Tự do, thay vì một đề nghị
đơn phương của Hoa Kỳ.
Nguồn: FRUS 1955–1957, Tập I, tài liệu số 101.
