Lưu ý: Ngày 06-04-1955 có 03 điện văn.
06-04-1955 – Tài liệu số 103 (Lưu hành giới hạn)
Ngày: 06-04-1955, lúc 7:21 tối, Washington.
Điện văn số: 4366.
Người gửi: Ngoại trưởng John Foster Dulles.
Người nhận: Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam.
Mức độ mật: Tối mật – Khẩn (Top Secret; Niact), không phải Lưu hành giới hạn (LQ).
Nội dung liên quan đến đề nghị của Collins về việc Hoa Kỳ và Pháp cùng yêu cầu Bảo Đại ủng hộ Diệm thu hồi quyền kiểm soát cảnh sát từ Bình Xuyên.
Link nguyên văn.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d103?
GPT DỊCH
06-04-1955 – Số 103 (Tối mật – Khẩn): Hoa Kỳ đề nghị Pháp
cùng yêu cầu Bảo Đại ủng hộ Diệm kiểm soát cảnh sát và tách Cao Đài, Hòa Hảo khỏi
Bình Xuyên.
103. Điện văn của Ngoại trưởng gửi Đại sứ quán Hoa Kỳ tại
Việt Nam
Washington, ngày 6 tháng 4 năm 1955 – 7 giờ 21 phút tối.
Điện văn số 4366
1. Liên quan đến điện văn số 4349 của Sài Gòn, được chuyển
tiếp đến Paris với số 1168, đoạn 18: Bộ Ngoại giao đồng ý với đề nghị (mà chúng
tôi hiểu là Tướng Ely cũng đồng ý) rằng Chính phủ Hoa Kỳ và Chính phủ Pháp
“cùng tiếp xúc với Bảo Đại để đạt được sự đồng ý của ông trong việc hoàn toàn ủng
hộ Diệm, không chỉ cách chức Sang mà còn loại bỏ hoàn toàn quyền kiểm soát cảnh
sát của Bình Xuyên”.
Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao chỉ đồng ý với việc tiếp xúc Bảo Đại
này với điều kiện Chính phủ Pháp chấp nhận mục đích của sự can thiệp đúng theo
những điều khoản đã được trích dẫn từ điện văn của Collins nói trên.
Ngoài ra, chúng tôi cho rằng Hoa Kỳ và Pháp cần thỏa thuận về
thời hạn để Bảo Đại thực hiện những hành động cần thiết theo đề nghị chung.
Đối với Bảo Đại, Bộ Ngoại giao rất mong các đại diện Hoa Kỳ
và Pháp nhất quyết yêu cầu được xem nguyên văn bức điện tín của ông.
Khi tiến hành cuộc vận động ngoại giao chung này, các đại diện
Hoa Kỳ phải trình bày lập trường của Hoa Kỳ như đã nêu trong các đoạn 1 và 3 của
điện văn số 4284 do Bộ Ngoại giao gửi Sài Gòn, được chuyển tiếp đến Paris với số
3498.
Ngoài ra, các đại diện Hoa Kỳ phải thông báo cho Bảo Đại rằng
chúng tôi tin Diệm có quyền chính đáng cũng như khả năng tái lập thẩm quyền của
chính quyền trung ương đối với lực lượng cảnh sát quốc gia.
Nếu thực hiện được điều này, những điều kiện sẽ được tạo ra
để có thể dẫn đến việc củng cố chính phủ dưới quyền Diệm một cách tích cực và
có thể đạt được sự điều chỉnh thỏa đáng về vai trò và chức năng của các giáo
phái.
Nhưng nếu quyền lực của Diệm bị chống đối và làm cho tê liệt,
thì sẽ không có chính phủ nào có thể hoạt động tại Việt Nam và toàn bộ cơ cấu
có thể sụp đổ.
Những hy sinh và tinh thần anh dũng của người Việt Nam chống
cộng, kể cả những người tị nạn, sẽ trở thành trò chế giễu.
Hơn nữa, khoản viện trợ của Hoa Kỳ dự kiến lên đến vài trăm
triệu đô la trong năm nay sẽ không còn cơ sở để biện minh.
Bất kỳ điểm nào khác trong những điện văn gần đây của Bộ Ngoại
giao mà Đại sứ quán tại Paris cho rằng có sức thuyết phục cũng cần được trình
bày với Bảo Đại.
2. Vì đây là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt nghiêm trọng,
Ngoại trưởng mong muốn Achilles thay mặt Hoa Kỳ thực hiện cuộc vận động ngoại
giao này nhằm bảo đảm sức nặng và hiệu quả cao nhất.
3. Các viên chức Chính phủ Pháp và Tướng Ely dường như tin rằng
không thể chia các giáo phái thành hai loại, và vì vậy phải đối xử với các giáo
phái như một khối thống nhất, đồng thời giả định rằng họ đoàn kết với nhau (điện
văn Paris số 4328, chuyển tiếp Sài Gòn số 635; và điện văn Sài Gòn số 4348,
chuyển tiếp Paris số 1167, đoạn 5-c).
Đây là sự khác biệt căn bản giữa cách tiếp cận của Hoa Kỳ và
Pháp vào thời điểm hiện tại.
Nếu lập trường của chúng ta là đúng, rằng một bên là các
giáo phái tôn giáo và bên kia là Bình Xuyên có thể được đối xử khác nhau, như
đã được đề cập một cách tổng quát trong những điện văn gần đây của Bộ Ngoại
giao, thì Bộ Ngoại giao muốn sớm nhận được từ Sài Gòn một kế hoạch cụ thể về
cách thức có thể vô hiệu hóa Cao Đài và Hòa Hảo, đồng thời tách họ ra khỏi Bình
Xuyên.
Dulles
Chú thích của tài liệu
1. Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương,
751G.00/4–655. Tối mật; Khẩn cấp (Top Secret; Niact). Do Young soạn thảo; bản dự
thảo được Dulles, Sebald, Văn phòng Cố vấn và bộ phận WE thông qua. Cũng được gửi
ưu tiên đến Paris.
2. Xem chú thích số 6, Tài liệu số 100.
3. Tài liệu số 90.
4. Dillon và Achilles đã thực hiện việc này với các viên chức
Pháp vào chiều ngày 7 tháng 4. Theo điện văn số 4376 từ Paris gửi cùng ngày, họ
nhận thấy phía Pháp phản đối cuộc vận động ngoại giao như vậy, với lý do rằng bất
kỳ việc cách chức Sang nào cũng phải nằm trong một yêu cầu rộng hơn của Pháp và
Hoa Kỳ đối với Bảo Đại, nhằm tác động để Diệm mở rộng chính phủ và dành quyền đại
diện cho tất cả các phe phái, kể cả Bình Xuyên. (Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ
Trung ương, 751G.00/4–755).
5. Đề ngày 5 tháng 4, không được in trong tuyển tập. (Cùng
nguồn, 751G.00/4–555).
6. Tài liệu số 100.
Nguồn nguyên bản: FRUS
1955–1957, Tập I, Tài liệu số 103.
Hết nguyên văn
Tóm lược: Bộ Ngoại giao
Hoa Kỳ đồng ý đề nghị của Collins về việc cùng Pháp yêu cầu Bảo Đại ủng hộ Diệm
cách chức Lại Văn Sang và thu hồi quyền kiểm soát cảnh sát từ Bình Xuyên. Hoa Kỳ
nhận thấy sự khác biệt căn bản với Pháp: phía Pháp xem các giáo phái là một khối
thống nhất, trong khi Hoa Kỳ chủ trương phân biệt Cao Đài, Hòa Hảo với Bình
Xuyên. Bộ Ngoại giao yêu cầu Sài Gòn khẩn trương đề xuất kế hoạch vô hiệu hóa
Cao Đài, Hòa Hảo và tách hai lực lượng này khỏi Bình Xuyên.
