Điện văn số 96 – Ngày 04-04-1955 (Mật – Khẩn cấp)
Tựa: Ngoại trưởng Dulles thông báo Tổng thống Eisenhower ủng
hộ việc để Diệm dùng Quân đội Quốc gia đối phó Bình Xuyên.
Link nguyên văn.
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d96?
GPT DỊCH
96. Điện văn của Ngoại trưởng Hoa Kỳ gửi Đại sứ quán tại
Việt Nam
Washington, ngày 04 tháng 4 năm 1955 – 19 giờ 04 phút.
4330. Chỉ dành riêng cho Collins đọc, từ Ngoại trưởng.
“Joe thân mến,
Tôi biết ông đang phải đối mặt với một tình hình rất khó
khăn. Tôi đã cho rằng sẽ đến lúc phải có một cuộc đối đầu quyết định nào đó để
chứng tỏ quyền lực của Diệm. Tôi nghĩ đó sẽ là thời điểm quyết định kết quả. Nếu
ông ấy vượt qua được, thì tương lai sẽ tương đối rõ ràng. Nếu ông ấy thất bại,
thì coi như mọi chuyện chấm hết.
Liên quan đến vấn đề này, từ trước đến nay tôi luôn cho rằng
có sự khác biệt đáng kể giữa hai giáo phái tôn giáo và Bình Xuyên, lực lượng mà
tôi xem là một nhóm côn đồ. Tôi cũng nghi ngờ rằng những người ở cấp cao đã được
chia phần từ số tiền thu được qua việc bảo kê các hoạt động tệ nạn tại Sài Gòn.
Theo tôi, thật đáng tiếc khi Diệm không được phép thể hiện
quyền lực của mình trong tình hình này, mà lại phải có một cuộc “đình chiến” giữa
ông ấy với nhóm côn đồ, điều mà trên thực tế đặt hai bên vào vị thế ngang hàng.
Thông tin tôi nhận được tại đây cho biết các tiểu đoàn Quân
đội Quốc gia ở Sài Gòn đủ mạnh và đủ trung thành để giúp Diệm khẳng định quyền
lực của mình trước Bình Xuyên, với điều kiện Diệm có được sự ủng hộ về tinh thần
của Pháp và Hoa Kỳ, cùng sự hỗ trợ hậu cần của Pháp. Rõ ràng người Pháp đang
phân phối đạn dược và xăng dầu theo chế độ hạn chế rất chặt chẽ.
Tôi không ngạc nhiên khi Diệm nghi ngờ những gì đang diễn
ra. Phải chăng nếu ông ấy được bảo đảm rằng mình sẽ có cơ hội khẳng định quyền
lực đối với Bình Xuyên, với sự hỗ trợ như đã nêu, thì đồng thời cũng có thể
thuyết phục ông ấy giải quyết các vấn đề với Cao Đài và Hòa Hảo bằng biện pháp
chính trị và hòa bình?
Tôi không hề nghi ngờ một chút nào về những phân tích của
ông đối với Diệm, rằng ông ấy thiếu nhiều phẩm chất đáng mong muốn. Mặt khác,
khi tôi ở Sài Gòn, tôi đã nghĩ rằng chúng ta đều cảm thấy quyết định ủng hộ Diệm
đã đi đến điểm không thể quay lại, và rằng hoặc ông ấy phải thành công, hoặc
toàn bộ công cuộc này sẽ thất bại.
Chừng nào Diệm còn cảm thấy rằng bất cứ lúc nào người Pháp
cũng có thể xem ông ấy là người có thể hy sinh và thay thế, thì tôi có thể hiểu
được vì sao khuynh hướng tự nhiên của ông ấy là hay nghi ngờ và không chịu giao
trách nhiệm cho người khác lại trở nên nghiêm trọng hơn.
Tôi thực sự nghĩ rằng chúng ta phải kiên quyết đặt vấn đề với
người Pháp, yêu cầu họ ủng hộ Diệm khẳng định quyền lực của mình trước Bình
Xuyên, hoặc ngay bây giờ nếu lực lượng của ông ấy có lẽ đã đủ mạnh, hoặc trong
tương lai gần nếu nhận thấy cần và có thể tăng cường lực lượng của ông ấy trong
khoảng thời gian đó.
Tuy nhiên, tôi nghi ngờ rằng trong hoàn cảnh hiện nay, việc
trì hoãn sẽ làm giảm chứ không làm tăng uy tín và quyền lực của Diệm; và nếu
ông ấy không thể hành động nhanh chóng thì thời điểm thuận lợi nhất sẽ trôi
qua.
Tôi vừa nói chuyện với Tổng thống, và suy nghĩ của ông ấy
phù hợp với suy nghĩ của tôi về những vấn đề nêu trên.
Mặt khác, chúng tôi nhận thức rằng mình đang ở rất xa, và cả
hai chúng tôi đều hết sức tin tưởng vào sự phán đoán của ông. Chúng tôi cũng đều
rất tin tưởng cá nhân Ely.
Tuy nhiên, có một vấn đề rất gần với chúng tôi, đó là vấn đề
trong nước của Hoa Kỳ và khả năng rất thấp trên thực tế rằng Quốc hội sẽ cho
phép tiếp tục chi tiền cho một người kế nhiệm Diệm do Bảo Đại lựa chọn hoặc
mang dấu ấn của Pháp.
Thân ái,
Foster.”
Dulles
Chú thích của nguyên bản
1. Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương,
751G.00/4–455. Mật; Khẩn cấp.
Điện văn do Dulles soạn thảo và ký.
Một ghi chú bên lề của Goodpaster trên một bản sao điện văn
này cho biết Tổng thống đã xem điện văn vào ngày 06-04-1955.
(Thư viện Eisenhower, Hồ sơ Whitman, Loạt tài liệu
Dulles–Herter.)
2. Dulles đã thảo luận với Eisenhower về Việt Nam cùng những
vấn đề khác vào lúc 15 giờ 30 phút ngày 04-04-1955.
Đoạn trích sau đây lấy từ báo cáo của Dulles về cuộc trao đổi
đó:
“2. Tôi đã thảo luận tổng quát với Tổng thống về tình hình tại
Sài Gòn (vấn đề mà tôi đã thảo luận với ông qua điện thoại vào tối Chủ nhật
[ngày 3 tháng 4]).
Tổng thống thúc giục rằng chúng ta phải gây sức ép mạnh mẽ
nhất đối với người Pháp để họ cho phép Diệm khẳng định quyền lực của mình trước
Bình Xuyên.
Ông nói rằng nếu Diệm thất bại thì thật đáng tiếc, nhưng tốt
hơn là nên biết ngay bây giờ, thay vì để sau này, liệu Quân đội Quốc gia, lực
lượng mà chúng ta đang chi rất nhiều tiền, có trung thành hay không.”
(Cùng nguồn, Hồ sơ Dulles, Các cuộc họp với Tổng thống.)
Không tìm thấy biên bản ghi nhớ hoặc bản tóm lược nào về cuộc
điện đàm ngày 03-04-1955.
Nguồn: Foreign Relations of the United States, 1955–1957,
Volume I, Vietnam, tài liệu số 96.
Nguyên
văn điện văn số 96 – Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
Hết nguyên văn
Tóm lược:
Ngày 04-04-1955, Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Foster Dulles gửi
điện văn số 4330, dưới hình thức thư riêng cho Đại tướng Collins, trình bày
quan điểm của ông về cuộc khủng hoảng giữa Chính phủ Ngô Đình Diệm và Bình
Xuyên.
Dulles cho rằng đã đến lúc Diệm phải có cơ hội khẳng định
quyền lực của mình. Nếu Diệm thành công, tình hình sẽ rõ ràng hơn; nếu thất bại,
công cuộc ủng hộ Diệm cũng có thể chấm dứt.
Ông phân biệt Bình Xuyên với hai giáo phái Cao Đài và Hòa Hảo.
Dulles xem Bình Xuyên là một nhóm côn đồ và nghi ngờ những người ở cấp cao được
hưởng lợi từ hoạt động bảo kê các tệ nạn tại Sài Gòn. Ông không tán thành việc
đình chiến với Bình Xuyên vì cho rằng điều đó đặt Diệm và Bình Xuyên vào vị thế
ngang hàng.
Theo thông tin Dulles nhận được, các tiểu đoàn Quân đội Quốc
gia tại Sài Gòn đủ mạnh và đủ trung thành để Diệm đối phó Bình Xuyên, nếu được
Hoa Kỳ và Pháp ủng hộ về tinh thần và Pháp hỗ trợ hậu cần. Ông cho rằng sau khi
giải quyết Bình Xuyên, Diệm có thể được thuyết phục giải quyết vấn đề Cao Đài
và Hòa Hảo bằng biện pháp chính trị và hòa bình.
Dulles thừa nhận những thiếu sót của Diệm mà Collins đã báo
cáo, nhưng cho rằng Hoa Kỳ đã đi quá xa trong quyết định ủng hộ Diệm để có thể
dễ dàng thay đổi. Ông cũng nhận xét rằng việc Diệm lo sợ bị Pháp thay thế có thể
khiến ông thêm nghi ngờ và không chịu giao trách nhiệm cho người khác.
Dulles chủ trương yêu cầu Pháp ủng hộ Diệm khẳng định quyền
lực trước Bình Xuyên càng sớm càng tốt, vì trì hoãn có thể làm suy giảm uy tín
và quyền lực của Diệm.
Ông cho biết vừa trao đổi với Tổng thống Eisenhower và Tổng
thống có cùng quan điểm. Tuy nhiên, cả hai đều tin tưởng vào sự phán đoán của
Collins và cá nhân Tướng Ely.
Dulles cũng lưu ý rằng Quốc hội Hoa Kỳ khó có thể chấp thuận
tiếp tục viện trợ tài chính cho một người kế nhiệm Diệm do Bảo Đại lựa chọn hoặc
mang dấu ấn của Pháp.
Chú thích số 2 của tài liệu ghi lại cuộc trao đổi ngày
04-04-1955, trong đó Tổng thống Eisenhower thúc giục gây sức ép mạnh mẽ nhất với
Pháp để Diệm được khẳng định quyền lực trước Bình Xuyên. Eisenhower cho rằng dù
Diệm có thất bại, Hoa Kỳ cũng nên sớm biết Quân đội Quốc gia, lực lượng đang nhận
nhiều tiền viện trợ của Hoa Kỳ, có trung thành hay không.
Nguồn: FRUS 1955–1957, Volume I, Vietnam, tài liệu số 96.
Nguyên
văn điện văn số 96 – Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
