Phong Thần đừng tưởng chuyện mờ hồ,
Giữa biển ai từng gặp Lão Tô.
Mượn thế đặng toan phương giác thế,
Cũng như nương viết của Chàng Hồ.
Đức Chí Tôn.
Từ Án Đào Viên đến việc Tướng Trình Minh Thế bị ám sát.
BBT xin bắt đầu từ bài thi của Đức Chí Tôn dạy việc chép sử: là phương tiện để thức tỉnh xã hội, thức tỉnh trách nhiệm của người cầm quyền. Chàng Hồ trong câu trên chính là Đổng-Hồ, Quan Thái Sử của nhà Tấn.
1/- Tướng Trình Minh Thế bị ám sát chết.
Bà quả phụ Nguyễn Thị Kim (Vợ của Tướng Trình Minh Thế) xác định: ... Khi ngồi bên xác chồng tôi, tôi mới phát hiện chồng tôi chết vì 2 viên đạn. Viên đạn thứ 1 từ ót trổ ra miệng, miệng còn ám khói đạn. Viên đạn thứ 2 từ lỗ tai phải trổ ra mắt trái, tròng mắt bay mất, mí mắt lõm xuống và còn nguyên vẹn không rách, lỗ tai còn ám khói đạn. Tôi có lấy khăn ước lau chùi nhưng không sạch được! Nhìn 2 vết đạn này, tôi nghĩ là chồng tôi bị ám sát chứ không chết trận được vì 2 lỗ đạn rất nhỏ, nhỏ như đầu chiếc đũa và không phá rộng....
Tôi có chỉ cho tất cả mọi người thấy là chồng tôi chết vì hai viên đạn. Khi chết chồng tôi mặt quân phục kaki vàng và bộ đồ đẫm máu đỏ; người em gái thứ 5 của chồng tôi đã đem về Tây Ninh đốt. Chánh quyền Ngô Đình Diệm không giải thích gì về cái chết của Tướng Thế mà trái lại khi chôn cất chồng tôi xong thì có mấy người lạ mặt hăm he tôi không cho tôi nói là chồng tôi chết vì hai viên đạn, không cho nói gì về cái vụ của chồng tôi chết hết. Cho tới bây giờ thì cũng không có cái giấy xác nhận về cái chết của của chồng tôi, cái giấy khai tử tới nay bây giờ tôi cũng không có..... (hết trích)
Những dòng chữ trên đủ để kết luận: Tướng Thế bị ám sát chết, không phải bị tử trận.
2/- Ai ám sát Tướng Trình Minh Thế?
Xin mượn một vụ án nổi tiếng trong kinh điển để đối chiếu, phân tích như một điển lệ về trách nhiệm của người chép sử và cho kẻ sĩ.
2.1/- Án Đào Viên.
Ông Ngô Đình Diệm xuất thân từ Nho học. Ông hẳn biết việc Đổng Hồ viết sử về Án Đào Viên là một điển lệ sử học và đạo lý chính trị.
Bộ
Đông Châu Liệt Quốc do Đỗ Mục dịch hồi 51 có tên:
Tấn
Linh Công hoang dâm vô đạo nên lập mưu giết tướng quốc Triệu Thuẫn. Triệu Thuẫn
bỏ trốn, trên đường đi gặp Triệu Xuyên hỏi chuyện đầu đuôi. Nghe xong bảo Triệu
Thuẫn rằng: Thúc phụ chớ sang nước khác vội, hãy đợi trong mấy ngày tôi sẽ có
tin báo.
Triệu
Xuyên về dinh lập mưu và sắp xếp các việc xong xuôi rồi tuyển hai trăm quân
giáp sĩ vào Ðào Viên giết Tấn Linh Công.
Triệu
Xuyên đi đón Triệu Thuẫn về. Các quan trong triều đến đông đủ cả. Triệu Thuẫn
phục ở bên cạnh thi thể Tấn Linh Công khóc rất thảm thiết.... Tấn Linh
công chưa có con trai. Triệu Thuẫn bàn với các quan rồi mới sai Triệu Xuyên
sang nhà Chu đón công tử Hắc Ðiến về nước (nhằm gở tội giết Linh Công cho Triệu
Xuyên). Công tử Hắc Ðiến nối ngôi xưng là Tấn Thành Công.
Triệu
Thuẫn vẫn lấy việc Ðào Viên làm áy náy, một hôm sang chơi sử quán. Bảo quan
Thái Sử là Ðổng Hồ trình xem chép việc Linh Công chết ở Ðào Viên ra sao. Ðồng Hồ
đem bản thảo trình lên. Triệu Thuẫn mở ra xem, trông thấy chép rõ ràng: “Mùa
thu, tháng bảy, năm Ất Sửu Triệu Thuẫn giết vua là Di Cao ở Ðào Viên”.
Triệu Thuẫn giật mình kinh sợ nói:
-Quan Thái Sử lầm rồi! Ta đã chạy ra Hà Ðông cách kinh thành hơn trăm dặm, Ta
có biết đâu đến việc giết vua, mà quan Thái Sử chép vậy thật là oan cho Ta lắm!
Ðổng Hồ nói:
- Ngài làm quan Tướng Quốc, trốn đi chưa khỏi địa giới nước nhà mà đã có việc
giết vua, khi ngài về lại không trị tội quân giặc, như thế mà bảo không phải
ngài chủ mưu, còn ai tin được?
Triệu Thuẫn nói:
-Bây giờ có thể chữa lại được không?
Ðổng Hồ nói:
-Ðã gọi là tín sử thì có thế nào phải chép như thế, bởi vậy đầu tôi có thể cắt
được, chứ bản thảo này thì không thể chữa lại được.
Triệu Thuẫn thở dài than rằng:
-Thế mới biết cái quyền chép sử, còn lớn hơn cái quyền làm Tướng Quốc! Tiếc
thay, bấy giờ ta chưa ra khỏi địa giới, để đến nỗi chịu tiếng xấu muôn đời, hối
sao cho kịp!
&&&
Vì thế, Án Đào Viên không chỉ xét bàn tay trực tiếp gây án. Nó còn đặt ra một nguyên tắc sâu hơn: Người nắm quyền mà không điều tra, không trị kẻ sát nhân và để án mạng bị che khuất thì phải chịu trách nhiệm trước lịch sử như người đã gây ra án mạng.
2.2/- Áp dụng Án Đào Viên vào việc Tướng Trình Minh Thế bị ám sát.
Triệu Thuẫn không trực tiếp giết Tấn Linh Công. Ông còn phục bên thi thể Tấn Linh Công mà khóc rất thảm thiết. Nhưng sử quan Đổng Hồ vẫn chép: “Triệu Thuẫn giết vua”, bởi Triệu Thuẫn giữ quyền chính mà không trị hung thủ.
Cũng theo đạo lý của Án Đào Viên, Ngô Đình Diệm có trực tiếp ra lệnh giết Tướng Trình Minh Thế hay không, hậu thế chưa có đủ chứng cứ để xác định.
Bà quả phụ Nguyễn Thị Kim cho biết: Sáng hôm sau thì ông Ngô Đình Diệm cùng phái đoàn đến. Tôi có nhìn thấy ông Diệm té xỉu trước mặt tôi.
Nhưng nước mắt của người cầm quyền, việc té xỉu của ông Diệm không thể thay thế trách nhiệm điều tra một vụ ám sát (cũng như Triệu Thuẫn khóc lóc thảm thiết bên xác Tấn Linh Công vẫn bị Thái sử Đổng Hồ kết luận: Triệu Thuẫn giết vua).
Khi ấy ông Ngô Đình Diệm là Thủ tướng, nắm quyền điều hành chính phủ; còn Tướng Trình Minh Thế là một tướng lĩnh của Quân đội Quốc gia.
Tướng Thế bị ám sát, nhưng cho đến 09 năm sau đó (ông Diệm bị đảo chánh và bị giết) chưa thấy hồ sơ về một cuộc điều tra công khai có kết luận; hung thủ không bị truy cứu. Gia đình nạn nhân lại cho biết đã bị những người lạ mặt đe dọa, buộc không được nói về hai vết đạn.
Vì vậy, xét theo đạo lý của Án Đào Viên và trách nhiệm của người cầm quyền, hậu thế có đủ quyền viết: “Ngô Đình Diệm giết Tướng Trình Minh Thế.” Đó là kết luận về trách nhiệm chính trị và lịch sử, cũng như Đổng Hồ quy trách nhiệm cho Triệu Thuẫn.
Nay luận.
BBT Blog KNS
