khoinhonsanh: Công lý đánh đổ cường quyền.: 6684. Làm rõ điểm mờ về Quân Đội Cao-Đài và Tướng Trình Minh Thế.

Thứ Ba, 22 tháng 9, 2026

6684. Làm rõ điểm mờ về Quân Đội Cao-Đài và Tướng Trình Minh Thế.

Làm rõ điểm mờ về Quân Đội Cao-Đài và Tướng Trình Minh Thế.

Quân Đội Cao Đài (ảnh internet)

Dương Xuân Lương.

Mối quan hệ giữa Quân đội Cao-Đài và Tướng Trình Minh Thế trải qua nhiều biến chuyển phức tạp nên dễ gây ra những ngộ nhận. Bài viết căn cứ vào hồ sơ của Quân đội Cao-Đài, các sự kiện liên quan, đặc biệt là Thánh lịnh số 710, để soi sáng những điểm mờ trong mối quan hệ ấy.

Bản pdf:

https://drive.google.com/file/d/1p_AU3hKhCQCimQ7DrphoCYyqULxrsggj/view?usp=sharing

1/- Quân Đội Cao-Đài

Thành lập ngày 29-01-1947.

Đức Hộ Pháp là Thượng Tôn Quản Thế.

Trung Tướng Trần Quang Vinh là Tổng Tư Lệnh.

Quân Đội có 09 bộ: Bộ Tham mưu, Bộ Tiếp tế, Bộ Tác chiến, Bộ Lưu thủ, Bộ Công binh, Bộ Hiến binh, Bộ Quốc sự, Bộ Y tế, Bộ Tài chính và Thông tin.

1.1/- Nhiệm vụ và nguyên tắc hoạt động.

Đức Hộ Pháp (01-3-1947): … chủ nghĩa Cao Ðài vì muốn tồn tại nên phải lập ra quân đội. Như vậy quân đội là của chánh trị lập thành, nên quân đội phải tuân theo nguyên tắc chánh trị. Như thế quân đội phải do chánh trị điều khiển vì chúng ta làm chánh trị…

.. Quần chúng vì làm chánh trị để tranh đấu lợi quyền nên lập ra quân đội làm hậu thuẩn cho chánh trị. Như vậy thì quân đội của quần chúng chớ không phải quần chúng của quân đội...

Chúng ta ngày nay vì làm chánh trị nên phải có quân đội, ngày nào nếu chúng ta không làm chánh trị nữa thì quân đội phải giải tán. (hết trích) (1)

Nhận xét: Việc Quốc gia hóa Quân đội Cao-Đài hoàn thành ngày 02-5-1955 phù hợp với nguyên tắc Đức Hộ Pháp đã tuyên bố ngày 01-3-1947, (mục 2.7).

1.2/- Lập trường chính trị.

Đức Hộ Pháp 05-5-1947: … Vì vậy chúng ta phải đem nhà Vua lại để lập quyền cho dân, quyền là chánh sách Ðạo Cao Ðài giúp quân chủ tạo dân quyền. Bởi thế Bần Ðạo đã công khai cùng Chánh phủ rồi. Bần Ðạo sẽ công khai cho toàn thiên hạ biết rằng: Chúng ta sẽ hướng ra Quân chủ Dân quyền để tạo tương lai cho quốc vận…. (hết trích) (2)

Nhận xét: Đạo Cao-Đài làm chính trị là để thiết lập trật tự xã hội: Quân Chủ Dân Quyền (an dân); không phải để nắm chính quyền.

Tháng 9-1947 Đức Hộ Pháp phái Ngài Trần Quang Vinh đi Hong Kong họp với Cựu Hoàng Bảo Đại và các Đảng phái (3).

1.4/- Ngày 02-3-1948, Đức Hộ Pháp tuyên bố chuẩn bị đi Hong Kong để vận động Cựu hoàng Bảo Đại nhận trách nhiệm đòi lại độc lập cho Việt Nam. (4)

1.5/- Từ tháng 6-1948 Ngài Trần Quang Vinh, Tổng Tư Lệnh Quân Đội Cao-Đài làm Bộ trưởng Quốc phòng trong Chính phủ Trung ương Lâm thời Việt Nam (nội các Tướng Nguyễn Văn Xuân). Trung Tướng Nguyễn Văn Thành giữ nhiệm vụ Tổng Tư Lệnh Quân Đội Cao-Đài.

2/- Trình Minh Thế.

Ngay khi thành lập Quân Đội Cao-Đài (29-01-1947) ông Trình Minh Thế là Thiếu Tá và chỉ huy Bộ tác chiến.

Tháng 01-1951 ông Trình Minh Thế là Đại tá Tham Mưu Trưởng Quân Đội Cao-Đài.

Ngày 06-6-1951 Đại tá Trình Minh Thế và một số sĩ quan, chiến sĩ Cao-Đài ly khai Quân Đội Cao-Đài để thành lập một lực lượng riêng. Ngay trong đêm đó các vị công cử Đại Tá Trình Minh Thế thành Thiếu Tướng Trình Minh Thế. Liền đó Thiếu Tướng Thế quyết định ban thưởng mỗi quân nhân lên 2 cấp. (5)

2.1/- Thư Đức Hộ Pháp.

Ngày 28-02-1952, Đức Hộ Pháp gởi thư cho các Sĩ Quan và Chiến Binh đã lỡ bước theo kháng chiến cùng TRÌNH MINH THẾ.

… Các con đã biết rằng cái đại kỵ của THẦY trong kiếp sống là dưới mắt thấy sự hung bạo, tàn ác, cướp của, giết người, cùng cường quyền áp bức làm cho thống khổ thiên hạ, nên THẦY đã nhiều phen hy sinh cả tánh mạng đặng bảo vệ hạnh phúc và công bình cho người cô độc yếu hèn.

Cái thuyết của THẦY chỉ lấy tinh thần đối chọi với vật chất, nghĩa là lấy chánh nghĩa thắng bạo tàn chớ chẳng cần dùng đến cường quyền quân lực…

…Các con cầm quân khí chiến đấu tức là nghịch với ý THẦY đã hẳn, mà nghịch với THẦY, các con không phương nào thắng nổi cường quyền áp bức đặng.

Các con phải lùi bước trở về liền cùng Đạo khi đặng bức thơ này. … (hết trích) (6).

Nhận xét: Thư của Đức Hộ Pháp xác định con đường của Tướng Trình Minh Thế là nghịch hẳn với Đạo và kêu gọi các vị trở về với Đạo.

2.2/- Bắt cóc Ngài Trần Quang Vinh và Đại Tá Nguyễn Kim Vinh

Trung Tướng Nguyễn Văn Thành Tổng Tư Lệnh Quân Đội Cao-Đài tổ chức ám sát Ngài Truyền Trạng Phạm Ngọc Trấn là Thánh Vệ Trưởng (25-8-1952). Đức Hộ Pháp buộc Tướng Thành phải giao nộp thủ phạm. Do vậy Tướng Thành sợ và bỏ sang hàng ngũ Bình Xuyên. (7).

Ngày 01-11-1953, Phối Sư Thượng Vinh Thanh (thế danh Trần Quang Vinh, là Tổng Tư Lệnh Quân Đội Cao-Đài năm 1947) đắc lịnh Đức Hộ-Pháp triệu tập và chủ tọa phiên họp gồm 39 vị Chức Sắc Hiệp Thiên, Cửu Trùng và Phước Thiện. Mục đích: thảo luận và bỏ phiếu kín để chọn một trong hai người là Thiếu Tướng Nguyễn Thành Phương và Đại Tá Lê Văn Tất làm Tổng Tư Lịnh Quân Đội Cao-Đài.

Kết quả: Đại Tá Lê Văn Tất: 35 phiếu; Thiếu Tướng Nguyễn Thành Phương: 1 phiếu; có 3 phiếu trắng.

Chiều hôm đó Tướng Thế bắt Ngài Phối Sư Thượng Vinh Thanh tại tư gia.

Đại Tá Nguyễn Kim Vinh cũng bị bắt, cùng ngày.

Do sự can thiệp của Đức Hộ Pháp nên Ngài Vinh bị Tướng Thế mở phiên tòa xử tử hình treo và thả về ngày 18-4-1954. Phần Đại Tá Nguyễn Kim Vinh bị buộc phải nộp 100.000 đồng (Một trăm ngàn đồng) mới được thả về sau đó (8).

Nhận xét: Việc bắt Ngài Phối Sư Thượng Vinh Thanh và tống tiền Đại Tá Nguyễn Kim Vinh là hành vi đối nghịch với Đạo Cao-Đài và Quân đội Cao-Đài rất rõ ràng.

2.3/- Tướng Thế về hợp tác với Thủ Tướng Ngô Đình Diệm.

Quốc Gia Việt Nam thành lập ngày 02-7-1949.

Bảo Đại là Quốc Trưởng kiêm Thủ Tướng.

Đức Hộ Pháp là Cố vấn Tối cao của Quốc trưởng Bảo Đại.

Ngày 16-6-1954, Quốc Trưởng Bảo Đại bổ nhiệm Ngô Đình Diệm làm Thủ Tướng thay cho Bửu Lộc.

Ngày 13-02-1955 Tướng Trình Minh Thế đưa quân về hợp tác với Thủ Tướng Ngô Đình Diệm và được phong Thiếu Tướng Quân Đội Quốc Gia Việt Nam

Nhận xét: Tướng Trình Minh Thế thay đổi danh phận một lần nữa.

2.4/- Thành lập Mặt Trận Thống Nhất Toàn Lực Quốc Gia (04-3-1955).

Các lực lượng tham gia là: Cao-Đài; Phật giáo Hòa Hảo; Bình Xuyên; Việt Nam Dân chủ Xã hội Đảng và Cao-Đài Liên Minh của Tướng Trình Minh Thế. Đức Hộ Pháp Phạm Công Tắc là Chủ Tịch Mặt Trận. Tướng Trình Minh Thế là thành viên.

2.5/- Kiến nghị ngày 20-3-1955.

Mặt Trận Thống Nhất Toàn Lực Quốc Gia gởi Kiến nghị yêu cầu Thủ Tướng Ngô Đình Diệm cải tổ nội các; lập chánh quyền liên hiệp quốc gia dân chủ và lành mạnh để lãnh đạo dân tộc.

Tướng Trình Minh Thế ký vào Kiến Nghị.

Tướng Thế viết: Tôi là Thiếu Tướng Quân Đội Quốc Gia, cố nhiên không có quyền làm chánh trị. Nhưng vì nhận rõ nguy cơ của dân tộc, Tôi tán thành bản quyết nghị nầy. (9)

2.6/- Tướng Trình Minh Thế tuyên bố ngày 28-03-1955.

… Nhận rõ nguy cơ của dân tộc giữa giờ phút nghiêm trọng này tôi xét thấy có bổn phận ngăn ngừa một cuộc nội chiến có thể bùng nổ bất cứ lúc nào. Vì vậy, mặc dù ngày nay tôi đã là một tướng lĩnh quốc gia tôi cũng không thể không đứng vào hàng ngũ “Mặt Trận Thống Nhứt Toàn Lực Quốc Gia,” để cùng với các đoàn thể khác đệ lên Thủ Tướng Ngô Đình Diệm bản kiến nghị ngày 20-3-55 yêu cầu cải tổ toàn diện nội các.

… hôm nay trước mắt báo giới Việt Nam và ngoại quốc, tôi long trọng tuyên bố rút tên ra khỏi Mặt Trận Thống Nhứt Toàn Lực Quốc Gia…. (hết trích) (10)

2.7/- Quốc Gia hóa Quân Đội Cao-Đài hoàn thành (02-5-1955)

Khi Cựu Hoàng Bảo Đại về làm Quốc Trưởng Đức Hộ Pháp đã giao Quân Đội Cao-Đài cho Quốc Trưởng sử dụng. Việc Quốc gia hóa Quân Đội Cao-Đài đã bắt đầu từ thời chính phủ Nguyễn Văn Tâm đến Bửu Lộc vẫn chưa xong. Đến thời chính phủ Ngô Đình Diệm thì hoàn thành (Đức Hộ Pháp ký Thánh Lịnh số 704: Quốc gia hóa). (11)

Nhận xét: Đúng theo nguyên tắc công bố ngày 01-3-1947 (mục 1.1).

2.8/- Tướng Trình Minh Thế chết.

Ngày 03-5-1955 Tướng Trình Minh Thế chết. Theo lời bà Nguyễn Thị Kim (Vợ Tướng Thế) ông bị bắn 02 phát đạn, vào đầu. Nơi vết bắn còn bị ám khói, bà lấy khăn ướt để lau vẫn không sạch. Bà chỉ cho nhiều người coi và kết luận: Chồng bà chết do bị ám sát. (12)

Thủ Tướng Diệm truy thăng Tướng Thế lên Trung Tướng.

Nhận xét: Tướng Thế chết với danh nghĩa Thiếu Tướng Quân đội Quốc gia Việt Nam và đúng một ngày sau khi Quân Đội Cao-Đài hoàn thành Quốc gia hóa.

2.9/- Truy phong.

Chính quyền Ngô Đình Diệm muốn đưa xe tang Tướng Thế vào Nội Ô Tòa Thánh để hành lễ, nhưng Đức Hộ Pháp không chấp nhận.

Ngày 05-05-1955, Đức Hộ Pháp ký Thánh lịnh 710: truy phong Lễ Sanh.

Xét vì Trịnh Minh Thế xuất thân nơi cửa Đạo, từ lúc thơ ấu học tập trong trường Đạo, hiến thân làm công quả góp công trong việc tạo tác Đền Thánh. Gặp lúc Hộ Pháp bị đồ lưu hải ngoại, người bèn gia nhập vào cơ quan chánh nghĩa hiệp tác cùng Nhật Bổn để mưu đồ thâu hồi độc lập cho nước nhà. Kịp khi Hộ Pháp hồi hương Trình Minh Thế lại trở về hợp sức lập thành Quân đội Cao-Đài và sau này đã từng ra chiến khu, kháng chiến để chống lại cộng sản và thực dân.

Nghĩ về tục pháp Việt Nam và chơn truyền của Đạo thì chỉ định phẩm vị thiêng liêng là Sanh vi tướng, Tử vi thần mà thôi, Nên.

THÁNH LỊNH

Điều thứ nhất: Truy phong Trình Minh Thế vào hàng Lễ Sanh phái Ngọc do Quyền Chí Tôn ân tứ kể từ ngày ký tên thánh lịnh này. … (hết trích) (13)

Ngày 07-5-1955, ba vị Chánh Phối Sư xin cho Tướng Thế vào hàng Thánh Tử Đạo. Trung Tướng Nguyễn Thành Phương Tổng Tư Lệnh Quân Đội Cao-Đài xin cho Tướng Trình Minh Thế phẩm Đại Phu.

Đức Hộ Pháp truy thăng Quốc Sĩ.

Phần trình bày trên đây đã thể hiện 03 thành phần: Quân đội Cao-Đài (do Đức Hộ Pháp là Thượng Tôn Quản Thế). Lực lượng ly khai của Tướng Trình Minh Thế (Cao-Đài Liên Minh) và Quân đội Quốc Gia Việt Nam do ông Ngô Đình Diệm làm Thủ tướng.

3/- Kết luận: Hai giai đoạn phân minh.

Quân Đội Cao-Đài thành lập trong hoàn cảnh đất nước loạn lạc, nền Đạo bị đe dọa, dân chúng bị giết hại và chủ quyền quốc gia trong tay Pháp. Nhiệm vụ của Quân đội Cao-Đài là bảo vệ nền đạo và đồng bào; khi Đạo không làm chính trị nữa thì giải tán quân đội. Lập trường chính trị của Đạo là Quân Chủ Dân Quyền; vận động Bảo Đại nhận trách nhiệm đòi lại độc lập cho dân tộc. Ông Trình Minh Thế là Thiếu tá Chỉ huy Bộ Tác chiến; năm 1951 Ông là Đại tá Tham mưu trưởng.

Nhưng ngày 06-6-1951, Ông cùng một số Chiến sĩ ly khai với Quân đội Cao-Đài; từ đó lực lượng do ông chỉ huy không còn trong hệ thống Quân đội Cao-Đài. Ngày 13-02-1955 ông là Thiếu Tướng của Quốc Gia Việt Nam. Ngày 03-5-1955 ông chết với danh nghĩa đó.

Đức Hộ Pháp xử lý tang lễ và truy phong phẩm Quốc Sĩ cho Tướng Trình Minh Thế phân định rất rõ hai mặt:

Về tổ chức: Tướng Thế là người đã ly khai; không còn trong Quân Đội Cao-Đài nên Đức Hộ Pháp không công nhận Thánh Tử Đạo và xe tang không được đưa vào Nội Ô Tòa Thánh.

Về công trạng: Đức Hộ Pháp ghi nhận công quả xây dựng Đền Thánh, công phục vụ trong Quân đội Cao-Đài, truy phong phẩm Lễ Sanh. Sau đó, do sự cầu xin của ba vị Chánh Phối Sư và Bộ Tổng Tư lệnh, nên Đức Hộ Pháp truy thăng Ông vào phẩm Quốc Sĩ.

Bài viết đã dẫn chứng 02 giai đoạn của Tướng Trình Minh Thế:

Thứ nhất: Ông Trình Minh Thế là người làm công quả để xây dựng Đền Thánh. Sau đó gia nhập Nội Ứng Nghĩa Binh (1942) hợp tác với Nhật Bản để đảo chính Pháp (09-3-1945). Khi Đức Hộ Pháp hồi hương ông tham gia vào Quân Đội Cao-Đài (29-01-1947). Năm 1951 ông là Đại Tá Tham Mưu Trưởng Quân Đội Cao-Đài.

Thứ hai: Từ ngày 06-06-1951 Đại tá Trình Minh Thế ly khai với Quân Đội Cao-Đài; Ông trở thành Thiếu Tướng là không còn trong hệ thống Quân Đội Cao-Đài. Ông chết với danh nghĩa Thiếu Tướng Quân Đội Quốc Gia Việt Nam.

Đức Hộ Pháp truy phong Quốc Sĩ là xét công trạng của ông trước ngày 06-06-1951; việc truy phong Quốc Sĩ không phải phục hồi danh nghĩa Quân Đội Cao-Đài cho Tướng Trình Minh Thế.

Thánh Lịnh 710 (05-05-1955) là căn bản để hiểu đúng về mối tương quan của Đạo Cao-Đài, Quân Đội Cao-Đài với Tướng Trình Minh Thế.

Ông Trình Minh Thế là người Đạo Cao-Đài, phục vụ trong Quân đội Cao-Đài, cấp bậc cao nhất là Đại Tá, nhiệm vụ: Tham mưu trưởng Quân Đội Cao-Đài. Từ ngày 06-06-1951 Đại tá Trình Minh Thế lập ra lực lượng riêng và trở thành Thiếu Tướng Trình Minh Thế; nên không còn trong hệ thống Quân Đội Cao-Đài./.

&&&

Các chú thích:

1/- Lời Thuyết Đạo.

https://www.khoinhonsanh.org/2023/01/4433-uc-ho-phap-thuyet-ao-tai-quoc-su.html#more

2/- Lời Thuyết Đạo.

https://www.khoinhonsanh.org/2026/07/6596-uc-ho-phap-giai-oan-cho-ngai-ho.html#more

3/- Hội Nghị Hương Cảng, 1947.

https://ordi.vn/hinh-anh-bao-dai-va-cac-chinh-khach-tai-hoi-nghi-huong-cang-1947.html

4/- Lời Thuyết Đạo.

https://www.khoinhonsanh.org/2026/03/6378-van-mang-cua-nuoc-viet-nam-hien.html#more

5/- Phong Trào Kháng Chiến Trình Minh Thế, trang 09.

https://drive.google.com/file/d/1cCWQ82LY08lkzyblUrcBSLWOduPKzmC7/view