Điện văn đánh dấu bước chuyển chính thức từ chế độ quân đội còn lệ thuộc vào hệ thống chỉ huy và huấn luyện của Pháp sang một Quân đội Quốc gia do sĩ quan Việt Nam chỉ huy, nhưng được Hoa Kỳ trực tiếp viện trợ, tổ chức và huấn luyện.
28TL
Link nguyên văn
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d40
GPT DỊCH
Quan hệ Đối ngoại của Hoa Kỳ, 1955–1957, Việt Nam, Tập I
Văn kiện số 40: Điện văn của Đại diện Đặc biệt tại Việt
Nam (Collins) gửi Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
Sài Gòn, ngày 11-2-1955 — 7 giờ tối
Điện văn số 3343
Tham chiếu:
- A. Điện
văn Paris số 2870 gửi Bộ Ngoại giao, chuyển lại Sài Gòn mang số 443.[2]
- B. Điện
văn Bộ Ngoại giao số 2726 gửi Paris, chuyển lại Sài Gòn mang số 3232.[3]
1. Ba văn kiện được ký
Ngày 11-2, ba văn kiện nhằm thay thế Biên bản ghi
nhớ Ely–Collins ngày 13-12-1954 về việc huấn luyện các lực lượng Việt Nam
đã được ký và trao gửi:
a. Thư của Ely gửi Diệm, quy định các lực lượng Việt
Nam sẽ được hoàn toàn tự chủ vào ngày 1-7-1955;
b. Thư của Ely gửi tôi, đặt các cố vấn và huấn luyện
viên Pháp phục vụ trong các lực lượng Việt Nam dưới quyền điều hành của Trưởng
phái bộ MAAG;
c. Kiến nghị chung của Ely và tôi gửi Diệm về việc tổ
chức và huấn luyện các lực lượng Việt Nam.
Toàn văn cuối cùng được dẫn dưới đây.
2. Thư của Ely gửi Diệm
“Tôi trân trọng lưu ý Ngài rằng Chính phủ Pháp đã chỉ thị
cho tôi thông báo với Ngài rằng quyền tự chủ của các lực lượng vũ trang Việt
Nam sẽ được hoàn tất vào ngày 1-7-1955; nghĩa là tất cả các đơn vị thuộc những
lực lượng này (cette armée) sẽ do các sĩ quan Việt Nam đảm nhiệm biên chế
và chỉ huy.”
Nhận xét: Chúng tôi đặc biệt nêu câu hỏi về ý nghĩa của
những chữ “cette armée.” Phụ tá của Ely bảo đảm với chúng tôi rằng trong
tiếng Pháp, cách diễn đạt này rõ ràng có nghĩa là “các lực lượng vũ trang”
đã được đề cập trước đó trong câu, chứ không chỉ có nghĩa là lục quân.
3. Thư của Ely gửi Collins
“Chính phủ tôi đã chỉ thị cho tôi lưu ý Ngài về sự đồng ý của
Chính phủ tôi đối với những sự sắp xếp sau đây:
Tất cả nhân viên huấn luyện và cố vấn Hoa Kỳ và Pháp được bổ
nhiệm hoặc biệt phái phục vụ trong các lực lượng vũ trang Việt Nam sẽ đặt dưới
sự điều hành của Trưởng phái bộ MAAG, hoạt động dưới quyền tổng quát (haute
autorité) của Tổng tư lệnh các lực lượng Liên hiệp Pháp tại Việt Nam.
Khi hiệu năng của các lực lượng vũ trang Việt Nam gia tăng,
số cố vấn và huấn luyện viên Hoa Kỳ và Pháp sẽ được giảm dần.”
4. Kiến nghị chung Ely–Collins gửi Diệm
Văn kiện được phân loại Confidential:
Kiến nghị chung của Chính phủ Pháp và Chính phủ Hoa Kỳ về
việc tổ chức và huấn luyện các lực lượng vũ trang Việt Nam tự chủ
1. Những người ký tên dưới đây cho rằng Chính phủ Việt
Nam nên chấp thuận những điều khoản trong Phụ lục “A” đính kèm, liên quan đến
cơ cấu ban đầu của các lực lượng Việt Nam theo mô hình phải được tổ chức xong
vào ngày 31-12-1955.
2. Cơ cấu lực lượng này sẽ đạt được bằng cách giảm
quân số của các lực lượng vũ trang Việt Nam — trong phạm vi có thể, căn cứ vào
việc giải ngũ những nhân viên kém hiệu quả nhất — cho đến khi đạt được cơ cấu
quy định trong Phụ lục “A”.
Có thể thực hiện một số điều chỉnh đối với tốc độ giảm quân
số, tùy theo tình hình chính trị và kinh tế tại Việt Nam.
3. Những người ký tên dưới đây cho rằng, muốn đạt hiệu
quả, việc điều hành chương trình tổ chức và huấn luyện các lực lượng vũ trang
Việt Nam tự chủ phải được giao cho một thẩm quyền duy nhất.
Về phần mình, họ cho rằng kể từ ngày 12-2-1955, Trưởng
phái bộ MAAG Hoa Kỳ phải đảm nhận toàn bộ trách nhiệm đối với sự trợ giúp dành
cho Chính phủ Việt Nam trong việc tổ chức và huấn luyện các lực lượng vũ trang
này, dưới quyền tổng quát của Tổng tư lệnh.
4. Nhân viên Hoa Kỳ sẽ cùng với nhân viên Pháp tiếp tục
làm cố vấn và huấn luyện viên cho các lực lượng vũ trang Việt Nam.
Khi hiệu năng của các lực lượng vũ trang này gia tăng, số cố
vấn và huấn luyện viên Pháp và Hoa Kỳ sẽ được giảm dần.
5. Những người ký tên dưới đây đồng ý rằng các điều
khoản nói trên phải được áp dụng phù hợp với những hiệp định hiện hành.
6. Kiến nghị này sẽ có hiệu lực với điều kiện Chính
phủ Hoa Kỳ chấp thuận một chương trình viện trợ trực tiếp cho Quốc gia Việt
Nam.
Nhận xét của Collins
a. Phụ lục “A” được đề cập tại đoạn 1 quy định cơ cấu
lực lượng 100.000 người, như đã trình bày trong Phần II của điện văn Đại
sứ quán số 2676.
b. Bộ Ngoại giao sẽ nhận thấy rằng cụm từ trong ngoặc
ở đoạn 6 của văn bản được dẫn trong điện văn tham chiếu A đã được loại bỏ.
Trước đây, đoạn 6 mở đầu như sau:
“Kiến nghị này (vốn cần được các chính phủ hữu quan chấp thuận)…”
Ely và tôi đồng ý xóa cụm từ trong ngoặc vì:
- Chính
phủ Hoa Kỳ và Chính phủ Pháp đã chấp thuận kiến nghị chung, đúng như nhan
đề văn kiện nêu rõ;
- Chính
phủ Việt Nam đã chính thức đề nghị một cơ cấu lực lượng giống hệt như vậy;
- Chính
phủ Việt Nam cũng đã yêu cầu Hoa Kỳ đảm nhận trách nhiệm cố vấn và huấn
luyện các lực lượng của mình.
Vì vậy, cụm từ ấy không còn có mục đích hữu ích nào và có thể
bị hiểu rằng kiến nghị chung vẫn còn phụ thuộc vào một lần chấp thuận khác của
Chính phủ Hoa Kỳ và Chính phủ Pháp.
5. Công bố với báo chí
Diệm dự kiến tổ chức một cuộc họp báo ngày 12-2, tại
đó ông sẽ công bố:
- các lực
lượng vũ trang Việt Nam sắp được hoàn toàn tự chủ;
- MAAG sẽ
tiếp nhận toàn bộ trách nhiệm huấn luyện.
Collins
Chú thích của ban biên tập FRUS
[1] Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Hồ sơ Trung ương,
751G.5/2–1155. Phân loại Confidential. Điện văn được chuyển để Paris,
Phnom Penh và Vientiane biết; đồng thời được chuyển cho Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ và
Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương Hoa Kỳ (CINCPAC).
[2] Xem Văn kiện số 10.
[3] Xem Văn kiện số 30.
Hết dịch nguyên văn
Tóm lược Điện văn số 3343
ngày 11-2-1955
Ngày 11-2-1955, Collins và Ely ký ba văn kiện thay thế
Biên bản ghi nhớ Ely–Collins ngày 13-12-1954 về tổ chức và huấn luyện Quân đội
Quốc gia Việt Nam.
Ba văn kiện xác định:
- Quân đội
Quốc gia sẽ được hoàn toàn tự chủ vào ngày 1-7-1955; tất cả đơn vị
sẽ do sĩ quan Việt Nam đảm nhiệm biên chế và chỉ huy.
- Từ
ngày 12-2-1955, Trưởng phái bộ MAAG Hoa Kỳ tiếp nhận toàn bộ trách
nhiệm giúp tổ chức và huấn luyện quân đội; các cố vấn và huấn luyện viên
Pháp cũng đặt dưới sự điều hành của Trưởng MAAG.
- Quân đội
Quốc gia sẽ được giảm xuống còn 100.000 người vào ngày 31-12-1955,
chủ yếu bằng cách giải ngũ những quân nhân kém hiệu quả; tiến độ có thể điều
chỉnh tùy tình hình chính trị và kinh tế.
- Số cố
vấn, huấn luyện viên Pháp và Hoa Kỳ sẽ giảm dần khi khả năng của quân đội
Việt Nam được nâng cao.
- Việc
thực hiện tùy thuộc vào sự chấp thuận của Hoa Kỳ đối với chương trình viện
trợ trực tiếp cho Quốc gia Việt Nam.
Ngày 12-2, Thủ tướng Diệm dự kiến công bố việc quân đội
sắp được hoàn toàn tự chủ và MAAG tiếp nhận toàn bộ trách nhiệm huấn luyện.
Ý nghĩa chính: Điện văn đánh dấu bước chuyển chính thức
từ chế độ quân đội còn lệ thuộc vào hệ thống chỉ huy và huấn luyện của Pháp
sang một Quân đội Quốc gia do sĩ quan Việt Nam chỉ huy, nhưng được Hoa Kỳ trực
tiếp viện trợ, tổ chức và huấn luyện.
