Link nguyên văn:
https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1955-57v01/d137?
GPT DỊCH
TÀI LIỆU 137 – NGÀY 26-04-1955
Ngoại trưởng Dulles thúc giục hoàn tất phương án chính sách
đối với Việt Nam vì tình hình đang trở nên nguy cấp
Loại tài liệu: Bản ghi nhớ cuộc điện đàm giữa Ngoại trưởng
John Foster Dulles và Phó Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách Viễn Đông Walter S.
Robertson Sebald (Walter J. Sebald).
Địa điểm: Washington, ngày 26-04-1955, lúc 6 giờ 57 phút chiều.
Nguồn: Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, FRUS 1955–1957, Tập I, Tài liệu
137.
Nguyên
bản FRUS – Tài liệu 137
I. BẢN DỊCH TIẾNG VIỆT
Washington, ngày
26-04-1955, lúc 6 giờ 57 phút chiều.
BẢN GHI NHỚ CUỘC ĐIỆN ĐÀM
Ngoại trưởng hỏi liệu chúng ta đã có bản tài liệu về những
việc dự định thực hiện tại Việt Nam hay chưa.
Ông Sebald trả lời rằng họ đã có bản dự thảo thứ hai.
Ngoại trưởng nói rằng hiện giờ ông chưa muốn xem bản dự thảo
ấy, mà chỉ muốn hỏi thăm tình hình, bởi vì mọi việc dường như đang trở nên nguy
cấp rất nhanh và ông không biết chúng ta còn bao nhiêu thời gian.
Ông Sebald nói rằng họ đã xây dựng xong phương án; vấn đề
còn lại chỉ là cách thức tiến hành, tức phải tiếp xúc như thế nào.
Ngoại trưởng nói:
“Chúng ta hãy cố gắng hoàn tất một phương án càng sớm càng tốt.”
Ông Sebald trả lời rằng họ muốn trình bản tài liệu lên Ngoại
trưởng vào sáng hôm sau, càng sớm càng tốt.
II. CHÚ THÍCH CỦA TÀI LIỆU
Chú thích 1 – Nguồn
Thư viện Eisenhower, Hồ sơ Dulles, Tập hồ sơ các cuộc điện
đàm.
Bản ghi cuộc điện đàm do Phyllis D. Bernau, thư ký của Ngoại
trưởng Dulles, chép lại.
Chú thích 2 – Bản dự thảo được nhắc đến
Có lẽ đây là bản dự thảo của bản ghi nhớ do Sebald gửi Ngoại
trưởng Dulles, được trình bày trong Tài liệu 138 tiếp theo.
Tài
liệu 138 – Nguyên bản FRUS
Hết nguyên văn
III. TÓM TẮT NỘI DUNG
Tài liệu 137 ghi lại cuộc điện đàm ngắn giữa Ngoại trưởng
Dulles và ông Sebald vào chiều tối ngày 26-04-1955.
Năm điểm chính:
1. Dulles hỏi về phương án chính sách đối với Việt Nam. Ông
muốn biết Bộ Ngoại giao đã chuẩn bị xong bản tài liệu hay chưa.
2. Sebald xác nhận đã có bản dự thảo thứ hai. Việc chuẩn bị
phương án đã tiến triển đến giai đoạn xem xét cách thức thực hiện.
3. Dulles nhận thấy tình hình đang trở nên nguy cấp nhanh
chóng. Ông lo ngại Washington không còn nhiều thời gian để quyết định.
4. Vấn đề còn lại là cách tiếp xúc và tiến hành. Theo
Sebald, phương án đã được xây dựng; điều cần giải quyết là chiến thuật thực hiện.
5. Dulles yêu cầu xúc tiến khẩn cấp. Sebald dự định trình
tài liệu cho Ngoại trưởng vào sáng 27-04-1955.
IV. HAI ĐIỂM ĐÁNG CHÚ Ý
1. Washington đang chuẩn bị phương án hành động
Trong Tài liệu 136, Hoa Kỳ yêu cầu Bảo Đại hoãn hành động
trong khi chờ Collins trở lại Sài Gòn.
Đến Tài liệu 137, Dulles đã trực tiếp thúc giục hoàn tất
phương án chính sách đối với Việt Nam.
Hai tài liệu cho thấy Washington vừa tìm cách trì hoãn hành
động của Bảo Đại, vừa khẩn trương chuẩn bị quyết định của mình.
2. Tài liệu chưa cho biết nội dung phương án
Cuộc điện đàm chỉ xác nhận rằng đã có bản dự thảo thứ hai và
đang bàn về cách thức tiến hành.
Tài liệu 137 không nói rõ Washington đã quyết định giữ hay
thay Diệm.
Muốn xác định nội dung phương án đang được chuẩn bị, cần đọc
tiếp Tài liệu 138.
V. KẾT LUẬN
Tài liệu 137 cho thấy vào tối 26-04-1955, Ngoại trưởng
Dulles nhận thấy cuộc khủng hoảng tại Việt Nam đang diễn biến rất nhanh và yêu
cầu Bộ Ngoại giao sớm hoàn tất phương án hành động.
Ông Sebald xác nhận đã có bản dự thảo thứ hai và dự định trình
lên Dulles vào sáng hôm sau.
Giá trị của tài liệu này là xác định thời điểm Washington
đang khẩn trương chuẩn bị quyết định chính sách, chứ chưa xác nhận nội dung quyết
định cuối cùng.
